مهاجرکُشی در تالاب 

دامپزشکی سم «بوتولیسم» را عامل مرگ پرندگان مهاجر میانکاله اعلام کرده، برخی کارشناسان اما از احتمال دست داشتن عوامل انسانی می‌گویند.

میانکاله هر سال میزبان مسافر‌ان زمستانی است. مهاجرانی که در سفری هر ساله تالاب میانکاله را برای مقصد سفر خود انتخاب می‌کنند. امسال اما اهالی میانکاله شرمنده میهمان هر ساله خود هستند. مرگ این پرندگان برای اهالی منطقه همچون از دست دادن عضوی از اعضای خانواده است . زندگی مردم منطقه با این پرندگان و سفرهای فصلی آنان به میانکاله عجین شده است . چشم انتظار آمده شان  هستند و به زمان نزدیک شدن و برگشت آنها که نزدیک می شوند ، لحظه شماری می کنند و حال با مرگ دسته  جمعی آنان مواجه شده اند .

بررسی ها نشان می دهد سالانه ۴.۵ میلیون پرنده مهاجر به ایران می آیند که ۱.۵ میلیون آن شکار می شوند. ایران از نظر پرنده کشی در رتبه دو جهان قرار دارد.

ذخیره‌گاه زیست‌ کره

منطقه آبی تالاب میانکاله ۴۰ هزار هکتار وسعت دارد اما با احتساب پناهگاه حیات وحش وسعت آن به ۶۸ هزار هکتار می‌رسد. این تالاب یکی از زیست‌گاه‌های مهم و نادر پرندگان است که هر سال پذیرای ۱ میلیون و ۵۰۰ هزار پرنده از ۱۳۰ تا ۱۵۰ گونه مختلف و نادر است.

کل پناهگاه حیات وحش میانکاله در سال ۱۳۵۵ توسط برنامه MAB یونسکو به عنوان «ذخیره‌گاه زیست‌ کره» شناخته شد. میانکاله در سال ۱۳۵۴ هم به عنوان تالاب با اهمیت بین‌ المللی در کنوانسیون رامسر به ثبت رسید. با این‌ حال کشتار های میلیونی در این تالاب پایان ندارد و به تازگی نیز حدود ۱۰ هزار پرنده در این تالاب بین المللی به طور مشکوکی مسموم شده و کشته شدند.

ریختن سم در میانکاله تازگی ندارد. تلفات مشکوک پرندگان در تالاب میانکاله یادآور خاطره تلخ اتفاقی مشابه در اواخر دهه‌ ۱۳۷۰ خورشیدی در مازنداران است. مدیرکل محیط‌ زیست مازندران می‌گوید : اداره محیط‌ زیست صیدهای شکارچیان غیرمجاز را از آن ها گرفته بود و شکارچیان به تلافی چند ۱۰ لیتر سم آفت‌ کش مرکبات را داخل تالاب ریختند که چند صد‌هزار پرنده مردند و تالاب تا ماه‌ ها بوی تعفن می‌ داد.

پای سم بوتولیسم در میان است

در چند روز اخیر هزاران پرنده مهاجر در این تالاب تلف شده اند و رییس سازمان دامپزشکی کشور «بوتولیسم» را دلیل اولیه تلف شدن پرندگان مهاجر میانکاله عنوان کرده است. گفته می شود سم بوتولیسم یک سم طبیعی است که در بازه زمانی ۷ تا ۸ روز کاملا مرتفع می‌ شود و شرایط به حالت عادی برگشته و قربانی نمی‌گیرد. با توجه به این که آب تالاب میانکاله نیز راکد و باتلاقی است، بیماری بوتولیسم نیز ناشی از همین شرایط منجر به تولید سم در گیاه و آب در این منطقه شده و با تغذیه پرندگان از این آب و گیاه منجر به تلفات آن‌ ها شده است. 

با وجود اینکه سازمان دامپزشکی این سم را عامل تلفات گسترده در تالاب بین الملی میانکاله عنوان کرده ولی برخی کارشناسان دیگر عوامل دیگر را در این تلفات سهیم می دانند. اما بین اظهارات ضد و نقیض کارشناسان کدامیک می تواند درست باشد؟

مرگ پرنده نادر اردک سرسفید در میانکاله

اسماعیل کهرم، فعال محیط زیستی در گفت‌وگو با خبرنگار رکنا، درباره آخرین وضعیت پرندگان میانکاله مطرح کرد: شنیده های من حاکی از آن است که بین 12 الی 15 هزار پرنده کشته شده اند. هنوز به وضعیتی که یک گونه از پرنده منقرض شده باشد، نرسیده ایم اما درصد بالایی از پرندگان مهاجر میانکاله از بین رفته اند.

وی ادامه داد: بیشترین آسیب را پرنده کنگر دیده است چرا که منطقه گلوگاه بیشترین آسیب را دیده است به گونه ای که نزدیک 70 درصد پرنده های کشته شده مربوط به این گونه است. بعد از کنگر، فلامینگو، اردک تاجدار، اردک سیاه کاکل و بعد حواسیر ها و کله سبز هستند. همچنین پرنده های نادری مثل اردک سرسفید نیز در بین این پرندگان وجود دارد که نه تنها در ایران بلکه در جهان نیز نادر است که به تعداد زیاد از بین رفته است.

یک قطره بوتالیسم می تواند هزاران نفر را بکشد

این فعال محیط زیست تاکید کرد: وضعیت فعلی نشان داد افرادی که در سازمان محیط زیست هستند سواد زیادی در خصوص حفاظت از محیط زیست  ندارند. در مورد علت مرگ این پرندگان گفته اند که از بیماری بوتالیسم است اما بوتالیسم برای گوشت فاسد یا ماهی فاسد است. یعنی اگر دو سال از تاریخ یک کنسرو بگذرد قوطی آن باد می‌کند و حتی ممکن است به دلیل گاز درون آن بترکد. یک قطره از بوتالیسم را به استخر بریزید هزاران نفر از آن بخورند بدون شک می‌میرند.

پرندگان میانکاله تصمیم به خودکشی گرفته اند؟

وی ادامه داد: حال چهار کارشناس کم تخصص می‌گویند به دلیل فاسد شدن گیاه، بوتالیسم به وجود آمده و این پرندگان آنها را خورده اند. اما چرا تا کنون این اتفاق رخ نداده است. آیا پرندگان تصمیم به خودکشی گرفته اند؟ ای کاش این کارشناسان مقداری مطالعه می‌کردند تا چنین حرف هایی را نزنند. البته اینها را می‌گویند تا تقصیر را از خودشان دور کنند.

کهرم با بیان اینکه خود مردم میانکاله می‌گویند این اتفاق به دلیل سم رخ داده است خاطرنشان کرد: علائمی که در پرندگان وجود دارد را من زمانی که در امریکا و انگلیس کار می‌کردم دیده ام، مایع زرد رنگی از دهان این پرندگان خارج می‌شد که نشانه صفرای پیش از حد است. درباره پرندگان میانکاله که پرس و جو کردم این موضوع وجود داشت که در لاشه همه این پرندگان مایع زرد رنگ وجود داشته است و همچنین فضله آنها نیز زرد بوده است.

تهدید ریختن سم در مقابل تغییر مدیر

او اشاره کرد: سال 1373 محیط بانی مردم را اذیت می‌کرد، وقتی مردم از مدیر کل می‌خواهند او را تغییر دهد این اتفاق رخ نمی‌دهد بنابراین بعد از سه بار درخواست مردم تهدید می‌کنند که اگر او را عوض نکنند سم می‌ریزند و این تهدید در نهایت عملی شد که هزاران تن ماهی مسموم شدند و با هلکوپتر آنها را جابجا کردند.