محیط زیست کشور نیازمند افزایش مناطق حفاظت شده

معاون محیط زیست دریایی سازمان محیط زیست: سازمان محیط‌زیست برای افزایش مناطق حفاظت شده راه دشوار در پیش دارد

بعضی نقاط طبیعت منحصر به فرد هستند ودر هیچ جای کره زمین مانند آن را نمی توان یافت. در همه کشورها چنین مناطقی مورد حفاظت قرار می گیرند تا تمامی نسل ها بتوانند از آن استفاده کنند. این مناطق به ترتیب اولویت حفاظتی با نام های: پارک ملی، آثار طبیعی ملی ، پناهگاه حیات وحش  و مناطق حفاظت شده معرفی می شوند بعضی از این محدوده ها چون جنگل، مرتع، و …  هستند که به جهت ضرورت حفظ و تکثیر جانوران و رستنی‌ها  تحت حفاظت قرار می گیرند  و در آن قطع درختان و تخریب و شکار بدون مجوز ممنوع است. معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اینکه این سازمان موظف است مناطق چهارگانه محیط‌زیستی را در کشور افزایش دهد، گفت: سازمان محیط زیست راه دشواری برای این کار دارد و باید  برای این کار مجوز سه دستگاه را دریافت کند. احمدرضا لاهیجان‌زاده در نشست هم‌اندیشی مفهوم کربن آبی و نقش آن در کاهش اثرات تغییر اقلیم و حفظ تنوع زیستی در مناطق ساحلی و دریایی، با اشاره به اینکه در سال ۱۳۷۵ کنوانسیون تنوع زیستی به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید، افزود: برای حفظ تنوع زیستی باید در مرحله اول اکوسیستم را حفظ کنیم.معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: طی سال‌های گذشته بر اساس قوانین بالادستی سازمان محیط زیست موظف شده بود مناطق چهارگانه تحت مدیریت خود را به میزان ۱۰ درصد از کل مساحت کشور ارتقاء دهد، طی سال‌های بعد این رقم به ۱۷ درصد افزایش یافت.لاهیجان‌زاده گفت: هرچه منطقه طبیعی که پیش و پس از انقلاب اسلامی به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام شده جزو معدود مناطق بکر و دست‌نخورده در کشور است و متاسفانه به بیشتر مناطق کشور دست‌درازی شده است.وی با اشاره به راه سختی که سازمان حفاظت محیط زیست برای ارتقای مناطق طبیعی به مناطق حفاظت شده چهارگانه باید طی کند، تصریح کرد: سازمان حفاظت محیط زیست برای این کار باید مجوز وزارت صنعت، معدن و تجارت، استاندار استان و سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری را بگیرد.معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: متاسفانه با موانع پیش‌رو از سازمان حفاظت محیط زیست توقع دارند که مناطق حفاظت شده چهارگانه را افزایش دهد، در سایر کشورها مجموعه محیط زیست آنقدر اختیار دارد که خودش بتواند مناطق طبیعی را به مناطق چهارگانه ارتقاء دهد.

برخی مناطق حفاظت شده ایران 

پیشینه حفاظت از مناطق در ایران و جهان به گذشته‌های دور بر‌می گردد و سابقه‌ای هزاران ساله دارد. برحسب اسناد و یافته‌های باستانی و تاریخی، ایجاد نخستین پارک و منطقه حفاظت شده به خشایار شاه منسوب و به حدود 2500 سال پیش بر‌می‌گردد.مناطق حفاظت شده با عنوان «شکارگاه، قرق» و با هدف ایجاد محیطی امن برای شکار و تفرج توسط شاهان و اعضاء گارد سلطنتی تعیین می‌گردید.نخستین جنگل‌های حفاظت شده نیز با عنوان پردیس (paradise) در همین دوران برای تفرج افراد و عموم ایجاد گردید. باغ‌های ایرانی چون ارم شیراز، فین کاشان، ماهان کرمان و …. از دوره‌های مختلف تاریخی ایران زمین به یادگار مانده و گواهی بر این ادعا می باشند.پارک ملی yellow stone واقع در ایالات متحده آمریکا، اولین پارک ملی در دنیا است که با هدف حفظ زیستگاه و گونه‌های گیاهی و جانوری و مناظر بدیع و چشم اندازهای منحصر‌به‌فرد و بر اساس معیارهای IUCN مورد حفاظت قرار گرفته و شهرتی جهانی دارد.حفاظت از مناطق و زیستگاه‌ها با هدف حفظ ذخایر ژنتیکی و بر اساس معیارهای اتحادیه جهانی در ایران نیز سابقه‌ای چندین ساله دارند. اولین مناطق حفاظت شده با عناوین «پارک ملی»، «منطقه حفاظت شده»، «پناهگاه حیات وحش» و «اثر طبیعی ملی» از سال 1346 در ایران مورد شناسایی قرار گرفته و ثبت گردیده اند.

 ‌محدوده ای از عرصه های منابع طبیعی که به لحاظ ضرورت حفظ و تکثیر نسل جانوران و احیاء آن ضمن رعایت حقوق جوامع محلی و بهره برداری خردمندانه و پایدار توسط آن ها ایجاد گردیده اند.مناطق حفاظت شده به منظور حفظ جمعیت حیات وحش در کانون های زیستی پشتوانه،رودخانه هائی با جریان آبی دایمی و به عنوان زیستگاههای گونه های بومی و یا شاخص از نظر مهاجرت ماهیان  از دریا به رودخانه و به منظور تکثیر طبیعی و حفظ تنوع زیستی و ذخائر ژنتیکی

پارک ملی پابند

محدوده‌ای نسبتاً وسیع با مساحت 24668 هکتار واقع در جنوب شهرستان‌های نکا و بهشهر که از سال 1382 و در پی فرآیند شناسایی و موافقت شورایعالی حفاظت محیط زیست به‌عنوان پارک ملی مورد تصویب قرار گرفت. این منطقه با توجه به شرایط و وضعیت فیزیوگرافی و اقلیمی، معرف نواحی کوهستانی و مرتفع شرق مازندران بوده و رویشگاه و زیستگاه گونه‌های شاخصی از گیاهان و جانوران در این نواحی است. ارس، بلوط، قوچ و میش و پلنگ از گونه‌های شاخص و منحصر به‌فرد گیاهی و جانوری در این نواحی است.

پارک ملی شاهدژ

منطقه‌ای با وسعت 9528 هکتار و یکی از مناطق شاخص در استان مازندران که با توجه به شرایط فیزیوگرافی و تغییرات ارتفاعی و وجود آثار طبیعی و فرهنگی (قله شاهدژ) در سال 1382 و در پی فرآیند شناسایی و موافقت شورایعالی حفاظت محیط زیست به‌عنوان اولین پارک ملی در استان تعیین گردید. این منطقه با توجه به شرایط و وضعیت فیزیوگرافی و اقلیمی، معرف نواحی کوهستانی و مرتفع شرق مازندران بوده و رویشگاه و زیستگاه بلوط، سرخدار، مرال و پلنگ از گونه‌های شاخص و منحصر به‌فرد گیاهی و جانوری در این نواحی است.

پناهگاه حیات وحش و تالاب 

بین المللی میانکاله

پناهگاه حیات وحش و تالاب بین المللی میانکاله با مساحتی حدود 68000 هکتار در 12 کیلومتری شمال شهرستان بهشهر و با تیپ تالابی«کولاب ساحلی» به‌عنوان رویشگاه و زیستگاه مهم تعداد  بی‌شماری از گیاهان و جانوران و از جمله پرندگان مهاجر‌آبزی می‌باشد و نظر به اهمیت حفاظت از  تنوع زیستی و هم‌چنین استفاده‌های علمی و آموزشی در سال‌های 1354 و 1355 به‌ترتیب به‌عنوان تالاب بین المللی میانکاله و ذخیره‌گاه زیست سپهر به کمیته برنامه انسان و کره مسکون یونسکو معرفی و انتخاب گردید.این منطقه و تالاب‌های هم‌جوار آن علاوه بر زیستگاه پرندگان بومی چون قرقاول خزری و دراج، همه ساله زیستگاه زمستان‌گذرانی بیش از نیم میلیون قطعه پرنده از انواع مرغابی، فلامینگو و گونه‌های نادر و کمیابی چون پلیکان پاخاکستری، عقاب دریایی دم سفید و دیگر گونه‌ها به‌شمار می‌رود .مشاهده و ثبت بیش از 204 گونه پرنده و 179 گونه گیاهی از مجموعه فون و فلور کشور بیانگر اهمیت این منطقه درحفظ و احیاء تنوع زیستی کشور است.

پناهگاه حیات وحش دودانگه و چهاردانگه

این منطقه با وسعت 15531 هکتار در جنوب شهرستان ساری، ازسال 1352 و در ابتدا به‌عنوان منطقه حفاظت شده و در ادامه با توجه به طبقه بندی جدید مناطق تحت مدیریت سازمان به پناهگاه حیات وحش ارتقاء یافت. تغییرات میزان ارتفاع و جهت شیب و به‌موجب آن تغییرات دما و رطوبت، زیست‌بوم‌های متنوعی چون جنگل، مرتع و کوهستان را در منطقه پدید آورده‌اند بدین ترتیب که پوشش گیاهی در میان بند به‌صورت جنگل و در ارتفاعات بالاتر به‌صورت مراتع نیمه آلپی است. با توجه به تنوع آب وهوایی گونه‌های گیاهی متنوعی نظیر ارس، سرخدار، نمدار، راش و بلوط در این منطقه رویش دارند، این منطقه همچنین زیستگاه مناسبی برای گونه‌های جانوری شاخص چون مرال، شوکا، خرس و پلنگ است و از همین رو و با توجه به وجود گونه‌های حمایت شده و تنوع اکوسیستمی منطقه به عنوان پناهگاه حیات وحش تعیین و تحت مدیریت قرار گرفته است.