تلاش برای ترویج حمل و نقل پاک

فعال محیط زیست: باید استفاده از حمل و نقل عمومی برای مردم به صرفه باشد

دیروز روز ملی حمل و نقل بود. این روز نامگذاری شده تا بار دیگر آرزوی همه دوستداران محیط زیست در اجرای حمل و نقل پاک یادآوری و در جهت اجرای آن تلاش شود.

شهرها بزرگتر می‌شوند و شهرسازی جدید تمایل به ایجاد وسایل حمل و نقل ارزان‌قیمت، دوستدار محیط‌زیست و نشاط‌انگیز دارد. استفاده از دوچرخه در شهرهای توسعه‌یافته اهمیت ویژه‌ای یافته و زیرساخت‌های لازم برای آن ایجاد یا گسترش یافته است. در کشور ما نیز اقداماتی در این خصوص انجام شده که در بیشتر مواقع به‌دلیل عدم ایجاد زمینه‌های فرهنگی و زیرساخت‌های فنی، بیشتر جنبه نمایشی داشته و از کارآیی لازم برخوردار نبوده است. در این میان گاهی شاهد توصیه‌های برخی مدیران شهری برای استفاده عموم شهروندان از چنین روش‌های حمل و نقلی بوده و هستیم که صرفاً در حد توصیه باقی می‌ماند. اما اکنون این سوال باقی است که چرا حمل و نقل عمومی و مخصوصا دوچرخه در کشور ما آنطور که باید و شاید جا نمی‌افتد و گسترش قابل توجهی نمی‌یابد. 

در همین خصوص با دلاور نجفی فعال محیط زیست گفت‌وگو کردیم. او به پیام ما می‌گوید: « حمل و نقل عمومی در شهرهای بزرگ آنچنان که باید رونق ندارد و مردم همچنان از وسایل شخصی خود استفاده می‌کنند. همین موضوع سبب شده با بحران آلودگی هوا روبرو شویم.

در کشور ما قرار بود حمل و نقل ریلی تقویت شود تا حمل و نقل جاده‌ای کمتر شود، اما اکنون چرا اینکار صورت نگرفته است.

ما اکنون تبلیغ دوچرخه سواری را می‌کنیم در حالیکه در شهرهای ما هنوز زیر ساخت‌های آن آماده نیست. به طور مثال در کشوری همچون وین خطوط ویژه دوچرخه سواری را ایجاد کرده‌اند. ما در جایی همچون بلوار کشاورز این کار را انجام دادیم و پس از مدتی دوچرخه‌ها جمع آوری شد. دومین موضوعی که سبب می‌شود دوچرخه سواری در کشور ما به صورت عمومی و گسترده صورت نگیرد، عدم پذیرش فرهنگی است. وقتی شهروند یک شهر می‌بیند که با ماشین راحت‌تر جابجا می‌شود و از طرفی از لحاظ اقتصادی استفاده از این دوچرخه تفاوت زیادی با استفاده از ماشین شخصی ندارد، طبیعی است که ماشین را انتخاب می‌کند.

در شهرهای ما حتی دوچرخه سواران امنیت ندارند. شاید بسیاری از پدر و مادران اجازه ندهد فرزندانشان با دوچرخه ترددد کنند چراکه نگرانند ماشین یا موتورسواران به آن‌ها صدمه بزنند.

نظرم این است که تبلیغ استفاده از دوچرخه  با توجه به بحث مهندسی شهری و عدم پذیرش موضوع از نظر فرهنگی چندان درست نیست چرا که این موضوع در این زمان‌ها نزدیک جا نخواهد افتاد. 

ما باید در کشورمان به سمت استفاده از حمل و نقل تاریخی خود برویم. یعنی استفاده از اتوبوس‌ها در فضای شهری و استفاده از ریل و قطار برقی را در فضی بین شهری گسترش داده و تبلیغ کنیم.

چندین سال است که حرف از راه‌اندازی قطار بین شهری تهران_مشهد است اما چرا راه اندازی نمی‌شود.

در کشوری همچون چین شهر 100 هزار نفری را طراحی کرده‌اند که بدون خودرو است. یعنی در خیابان و کوچه‌های آن نباید هیچ خودرویی وارد شده یا تردد کند. پیشنهاد من این است که از این کار الگو بگیریم و برای ترویج دوچرخه سواری از مرکز یک استان(کلانشهر نباشد) شروع کرده و در بعضی از خیابان‌های آن تردد خودرو را ممنوع کنیم و در صورت موفقیت آمیز بودن این طرح آن را در شهرهای دیگر به اجرا در آوریم.»

مزایای استفاده از دوچرخه

برای استفاده از دوچرخه در سیستم حمل و نقل شهری با استفاده تجربیات کشورهایی که از چنین مزیتی بهره برده‌اند، مزایای زیادی عنوان می شود.

استفاده از دوچرخه به‌خصوص در ترددهای کوتاه شهری (کمتر از 5 کیلومتر) نوعی از حمل و نقل پایدار شهری و منطبق بر اهداف توسعه پایدار شهری است. دوچرخه به‌عنوان وسیله نقلیه‌ای پاک، نقش بسیار مهمی در توسعه گردشگری، استفاده بهینه از فضاهای تردد شهری و حتی گسترش تجارت سالم دارد.

مزایای استفاده از چنین روش حمل و نقلی که کشورهای پیشرفته دنیا را به ایجاد و گسترش زمینه‌های استفاده از آن ترغیب می‌کند، چیست؟

باید بدانیم هر ۶ دوچرخه به اندازه یک اتومبیل فضا اشغال می‌کند و انرژی که یک فرد برای حرکت دوچرخه در مسافتی ۴۰۰ کیلومتری مصرف می‌کند برابر با انرژی یک لیتر بنزین است. همچنین خرید ۱۰۰۰ دستگاه دوچرخه برای مصرف عموم از خرید یک اتوبوس شهری، ارزان‌تر و مقرون به‌صرفه‌تر است. از اینها که بگذریم مدیران هوشمند حوزه شهری به دلایل زیر در محاسبات حمل و نقلی خود برای دوچرخه جایگاه ویژه‌ای را در نظر می‌گیرند:

•هزینه خرید، احداث راه و پارکینگ برای دوچرخه‌ها به مراتب ارزان‌تر از خودروهای شخصی است.

•دوچرخه در فرآیند تولید نسبت به اتومبیل، ضایعات زیست‌محیطی به مراتب کمتر تولید می‌کند و پس از ساخت و هنگام استفاده هیچ آلودگی زیست‌محیطی ندارد.

•دوچرخه‌ها کمترین آسیبی به زیرساخت‌ها و مسیرهای جابه‌جایی مانند جاده‌ها نمی‌زنند و هزینه تعمیر و نگهداری راه‌ها را به حداقل می‌رسانند.

•دوچرخه‌سواری به‌عنوان یکی از بهترین ورزش‌های هوازی اثرات بسیار مثبتی بر سلامت عمومی، تناسب اندام و کاهش اضافه‌وزن دارد. به‌گونه‌ای که در هر ساعت دوچرخه‌سواری سریع، حدود ۶۰۰ کیلو کالری سوزانده می‌شود.

• جابه‌جایی با دوچرخه در مواقع ترافیک شهری بهترین راهکار برای عبور از این معضل شهری است.

• دوچرخه‌ها هزینه نگهداری بسیار کمتری از اتومبیل‌ها دارند.

• مسیرها و زیرساخت‌های مورد نیاز برای دوچرخه بافت سکونتگاه‌ها را تغییر نمی‌دهد.

• اثرات اقتصادی و اجتماعی مانند کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی، اشتغالزایی و …

• دوچرخه جایگزین بسیار مناسبی است برای کسانی که به هردلیل واجد شرایط رانندگی نیستند.