گور به گور شدن گورخرها

ده گورخر ایرانی که برای حفاظت به پارک ملی کویر منتقل می‌شدند، قبل از رسیدن به مقصد، نصفشان تلف شدند

داستان از جایی شروع شد که گور خر ایرانی پستاندار بزرگ و زیبا جزو گونه‌های در معرض خطر انقراض قرار گرفت.  به ‌نحوی که از سال 64 هیچ گورخری در پارک ملی کویر که بعنوان زیستگاه اصلی این جانور معرفی می‌شد، مشاهده نشد. همین موضوع سبب شد سازمان محیط زیست در پی احیا و تکثیر (زنده‌گیری ) این گونه برآید و در سال 75 مراکزی را تحت عنوان «سایت‌های محافظت از گونه‌ها» راه‌اندازی کند. یکی از این سایت‌ها،  پارک ملی کویر( زیستگاه اصلی و قدیمی این جانور)  بود.

امسال بود که محیط زیست تصمیم گرفت ده گور خر ایرانی منطقه توران سمنان را به پارک ملی کویر (یکی از سایت‌های محافظت) منتقل کند. در کنار این تصمیم، سازمان تصمیم جدید دیگری هم گرفته بود. به گفته عباسعلی دامنگیر مدیر کل محیط زیست استان سمنان، سازمان پس از 33 سال و برای اولین بار در ایران، تصمیم گرفت عملیات انتقال را با روش بیهوشی اجرا کند. در گذشته، این کار با روش‌های دیگری همچون کمندگیری انجام می‌شد. مجید خرازیان مقدم مدیر کل دفتر حیات وحش در خصوص اجرای این روش اطمینان می‌دهد که جدیدتر و مطمئن‌ است.

آغاز عملیات

ده گورخر منطقه توران و به عبارتی همه گورخرهای این منطقه آماده انتقال به پارک ملی کویر می‌شوند. اما سه گور در فرآیند انتقال پیش از رها سازی در قرنطینه تلف شده و پس از گذشت یک هفته از انتقال، خبر از مرگ دو رأس دیگر از گور‌های مجروح شامل یک گور ماده و تنها گور نر می‌رسد.

نکته قابل تامل این است که آنطور که سایت خبری تحلیلی حکیم مهر می‌نویسد در میان این گورخرها تنها یک گور نر وجود داشته که آن هم در میان تلف شدگان بوده است. این موضوع علاوه بر اینکه به معنی پایان  پروژه احیای گور در پارک ملی کویر است، تشدید خطر انقراض نسل این گونه را معنی می‌شود .

علت تلفات

اینکه چرا این اتفاق افتاده است هنوز علت به صورت رسمی از سوی مسوولان اعلام نشده است. اما گفته می‌شود. یک راس از گورها به دلیل حساسیت دارویی و دو راس نیز به دلیل صعب العبور بودن ۶۰ کیلومتر از مسیر منتهی به پارک کویر، تلف شدند. همچنین علت مرگ گورخر‌ها رعایت نکردن استاندارد‌های لازم در تهیه جعبه‌های انتقال این حیوانات است. چراکه گفته می‌شود باید محیط داخلی جعبه‌ها با فوم پوشیده می‌شد و از ضوابط دیگر برای عبور از مسیر سنگلاخی برخوردار می‌بود.

برای بررسی این موضوع و پاسخ به شبهات با محیط زیست سمنان تماس گرفتیم اما روابط عمومی این اداره کل اعلام کرد که هنوز موضوع و علت تلف شدن این حیوانات مشخص نشده و قبل از بررسی‌های لازم  در این خصوص صحبت نخواهند کرد. او همچنین در پاسخ به این سوال که آیا درست که در بین این ده گور تنها یک حیوان نر موجود بوده و پروژه پایان یافته است، به پیام ما می گوید: این موضوع هم نیاز به بررسی دارد و نمی‌توان اکنون در مورد آن هیچ نظری را اعلام کرد.

اجرای پروژه مشابه

حال اما در دیگر سوی این ماجرا «حمید ظهرابی»، معاون محیط زیست طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست معتقد است این چنین اتفاقاتی در حین انجام پروژه اجتناب ناپذیر است و نباید با اعمال فشار بیش از اندازه جسارت تصمیم‌گیری را از کارشناسان حیات وحش گرفت. 

او همچنین خبر می‌دهد قرار است پروژه مشابهی اجرا شود و در فاز دوم تعداد ۱۲ راس گور از استان کرمان به پارک ملی کویر منتقل شوند.