مقصر بحران آب کیست؟

اینکه کاهش ذخایر آبی در کشور به نبود مدیریت درست  بر می‌گردد یا تغییرات اقلیمی، نیاز به بررسی دارد

حجم ذخایر آبی کشور رو به کاهش است. در خصوص اینکه مقصر وضعیت آبی فعلی کشور، عدم مدیریت است یا تغییر اقلیم، با کارشناسان مختلف به گفت‌وگو نشسته‌ایم. 

جبار کوچکی‌نژاد عضو فراکسیون محیط زیست مجلس به پیام ما می‌گوید: بحران آبی مشکلات وسیعی را در کشور به وجود آورده است. این بحران در اثر سو مدیریت و تغییر اقلیم بوده است. تغییر اقلیم که همان بارندگی کمتر و خشکسالی است. سومدیریت نیز شامل ساخت سد بدون مطالعه و جانمایی درست است. همچنین ساخت صنایع آب‌بری همچون پتروشیمی در مناطق کم آب نیز به همان سو مدیریت بر می‌گردد.

به اعتقاد کوچکی‌نژاد، سومدیریت و تغییرات اقلیمی هر دو به یک اندازه در بحران و تنش آبی کشور نقش دارند.سو مدیریت به سازمان‌ها و ارگانهایی همچون محیط زیست، جهاد کشاورزی، وزارت نیرو و وزارت صنعت بر می‌گردد.

همه مسوولیم

سارا اردو فعال محیط زیست به پیام ما می‌گوید: ایران بر روی کمربند خشکی واقع شده است. به همین دلیل این بحران آب از زمان هخامنشی در کشور ما وجود داشته.اما شیوه مدیریت گذشتگان ما آسیب رسان نبوده است. مثلاآنها با حفر قنات از آب استفاده می‌کردند بدون اینکه به آب و زمین آسیبی بزنند. در حالیکه هم‌اکنون با حفر چاه‌های مختلف در حال بهره‌برداری از آب‌های زیر زمینی و فسیلی هستیم.

آب‌های فسیلی پایین‌تر از آب‌های زیر زمینی هستند که ما در حال حاضر ازآن‌ها هم بهره‌برداری می‌کنیم . در مورد آب‌های زیر زمینی هم باید گفت اگر کشوری 37 درصد از این آب‌ها را برداشت کند دچار مشکل خواهد شد، کاری که هم‌اکنون انجام داده‌ایم.

به گفته اردو، باید برای مقابله با بحران آبی در کشور یک هماهنگی درون سازمانی وجود داشته باشد و اینکه بدانیم برای حل معضل آب در کشور تنها یک نهاد یا سازمانی همچون محیط زیست نمی‌تواند موثر باشد. به طور مثال اگر سازمان محیط زیست به درستی عمل کند اما از آن سو وزارت نیرو شروع به سدسازی‌های متعدد کند، آیا اثر گزار خواهد بود؟ مردم هم در این وسط نقش پررنگی دارند که باید پای کار بیایند.

او در مورد تغییرات اقلیمی می‌گوید: این تغییرات سبب ایجاد روند پیش بینی نشده‌ای در کشور شده‌اند. البته باید بدانیم که تغییرات اقلیمی با گرمایش زمین تفاوت دارد. گرمایش زمین تغییرات اقلیمی را ایجاد می‌کند و از آن طرف تغییر اقلیمی باعث ایجاد تغییرات خاصی می‌شود. مثلا این تغییرات در گوشه‌ای از دنیا همچون اروپا سبب ایجاد سرما و در بخش آسیایی دنیا باعث بارش‌های طولانی مدت می‌شوند. مثلا  در اثر این تغییرات در یک روز به اندازه یکسال باران می‌بارد و کشاورزان آسیب می‌بینند.

نبود برنامه برای کاشت

دلاور نجفی فعال محیط زیست در این خصوص به پیام ما می‌گوید: در کشور ما نزولات جوی به طور محسوسی کاهش داشته است. به طور مثال حجم آبی که از نزولات جوی به رودخانه کارون وارد می‌شده است از رقم سالانه 18 میلیارد متر معکب به نصف این عدد رسیده است. مشابه این اتفاق در مناطق دیگری همچون زاینده رود، ارومیه، کارون، خزر نیز رخ داده است.

از طرف دیگر مصرف متعادلی در زمینه آب‌ها( سطحی، زیر زمینی) در کشور وجود ندارد. هم‌اکنون 90 درصد آب در بخش کشاورزی، 8 درصد صنعت و 2 درصد در بخش شرب مصرف می‌شود. این یعنی بیشترین آب کشور در بخش کشاورزی مصرف می‌شود که مدیریت درستی روی آن نیست. از سویی عدم مدیریت در بخش کاشت هم به چشم می‌خورد یعنی وزارت جهاد کشاورزی برنامه درستی برای کاشت محصولات به کشاورزان نمی‌دهد و همین می‌شود که یکسال سیب زمینی و سال دیگر پیاز روی دستشان می‌ماند.

به گفته نجفی، اعلام این مطلب که بحران آب در کشور به سو مدیریت بر می‌گردد یا تغییر اقلیم نیاز به بررسی عددی دقیق دارد که ببینیم سهم کدامیک بیشتر است.