میراث فرهنگی ایران زیر چرخ توسعه

رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی: تخریب‌هایی که در زمان توسعه اتفاق می‌افتد بسیار وسیع است

یکی از مباحثی که در کشور مورد غفلت قرار گرفته و به نوعی سنگ زیرین آسیاب است میراث فرهنگی است. میراثی که در جای جای کشور مورد تعرض و دستبرد قرار می گیرد.اقدامات ضد میراثی در قالب های گونانی رخ می دهد از حفاری های غیرمجاز گرفته تا ساخت و ساز در حریم آثار تاریخی.در هرکدام از این تخریب ها  مردم و مسوولین به اندازه خود  سهیم هستند.خصوصا در مواردی که بحث توسعه در میان باشد.

تخریب ها در پی توسعه به حدی رسیده است که دیگر صدای مسوولین را در آورده است.

سیدمحمد بهشتی، رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری را می توان پرچم دار این مخالفت ها دانست.

او در نشست خبری دومین همایش ملی میراث فرهنگی و توسعه پایدار لب به سخن گشود.

در دنیا بعد از جنگ جهانی وقتی تلاش می‌کردند تا بازسازی انجام دهند موضوع میراث فرهنگی را نیز مطرح کردند. در این میان شاهد بودیم که در آن زمان نسبت به دو موضوع میراث فرهنگی و محیط زیست رویکرد منفی پیدا شد چراکه فکر می‌کردند حفاظت از محیط زیست و میراث فرهنگی مخل توسعه است. از آنجا که خبرها دیر به ایران می‌رسد بعد از گذشت دهه‌ها ما نیز اکنون دچار چنین تصوری هستیم که حفاظت از میراث فرهنگی مخل توسعه است. از این رو تخریب‌هایی که در زمان توسعه اتفاق می‌افتد بسیار وسیع است و در بافت‌های تاریخی و محوطه‌ها شاهد تخریب هستیم. این اولین صحبت او در خصوص تخریب میراث فرهنگی بود.

دوستی خاله خرسه

 با میراث فرهنگی

او می گوید طی سال‌های گذشته شاهد آن بودیم که مدیران ما در بسیاری از موارد برای توسعه قربتا ‌الی‌الله میراث را تخریب می‌کردند تا توسعه اتفاق بیفتد. هرچند ممکن است نیتشان خیر بوده باشد اما از آن می‌توان به عنوان «دوستی خاله خرسه» یاد کرد. اینجاست که باید تفکر این مدیران را نسبت به حفاظ از میراث فرهنگی تغییر دهیم و این کار پیچیده‌ای است.

آن طور که ایلنا نوشته بهشتی  معتقد است از برنامه سوم بود که موضوع میراث فرهنگی در برنامه‌ریزی‌ها مطرح شد و تلاش شد تا نسبت به میراث فرهنگی و توسعه نگاهی عادلانه و مناسب انجام شود. در این خصوص سندهایی در برنامه‌ سوم و چهارم در نظر گرفته شد. هرچند در برنامه چهارم آنچه که در خصوص میراث فرهنگی در نظر گرفته شده بود عملی نشد اما شاهد آن هستیم که میراث فرهنگی در سندهای بالادستی مورد توجه قرار گرفت.

رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری تاکید کرد: تجربه نشان داده توسعه زمانی متعارف، متوازن و پایدار است که مبتنی بر یافته‌های میراث فرهنگی باشد، به همین دلیل یونسکو نسبت فرهنگ و توسعه را تعریف می‌کند و می‌گوید توسعه باید مبتنی بر فرهنگ باشد و مبداء و مقصد آن فرهنگ باشد.

رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری بیان کرد: برای آنکه بتوانیم تعاملی بین میراث فرهنگی و توسعه پایدار ایجاد کنیم همه‌ی وزارتخانه‌هایی که فعالیت‌شان منجر به دخالت در این حوزه می‌شود را باید مشمول این تعامل کنیم. در این میان می‌توان به وزارتخانه‌هایی مانند راه و شهرسازی، نیرو، نفت، کشاورزی، صنعت، معدن و تجارت یا سازمان برنامه و بودجه اشاره کرد. بهشتی، چالش تحولات اقلیمی مانند آب را در این زمینه مورد توجه قرار داد و افزود: امروزه نسبت به شیوه زیستن دچار نیستان و فراموشی شده‌ایم، باید بتوانیم کیفیت مطلوب زندگی را در این سرزمین احیا کنیم چون سیاحان که از دوره صفوی به بعد وارد ایران می‌شدند همیشه به این نکته تاکید داشتند که نمی‌دانند چطور ایرانی‌ها این سرزمین را برای زیستن انتخاب کرده‌اند. آنها در مقایسه با سرزمین خود ایران را مناسب زیستن نمی‌دانستند. با این وجود از شهرهایی مانند اصفهان و شیراز به عنوان شهرهای خرم و سرسبز یاد می‌کردند. این نشان می‌دهد که مردمان ما روش زیستن در سرزمین را پیدا کرده بودند اما طی یک قرن اخیر این راز را فراموش کرده‌ایم و دوباره باید به آن برسیم.