از خود شروع کنیم

محمد درویش

۲۲سپتامبر برابر با ۳۱شهریور، نوزدهمین سالی است که مردمان زمین، روز جهانی بدون خودرو را گرامی می‌دارند؛ روزی که به هدف آگاه‌سازی زمینیان از بلایی به نام خودرو، نامگذاری شد تا دریابیم استفاده افراطی از هر وسیله مفیدی، می‌تواند تا چه اندازه ویرانگر و خطرناک باشد؛ وسیله‌ای که با تشدید ترافیک، آلودگی هوا، آلودگی صوتی و کم‌تحرکی، سالانه بیشتر از مجموع تلفات رخ داده در جنگ، از شمار آدمیان می‌کاهد! در همین رابطه، دادگاه اروپایی حسابرسان به این نتیجه رسیده که آلودگی هوا اکنون “بزرگترین ریسک محیط زیستی” برای سلامتی عموم در اروپا محسوب می‌شود، اما دولت‌ها برای رسیدگی مناسب به این بحران کوتاهی می‌کنند. بنا به گزارش تازه‌ای که گاردین منتشر کرده، حدود مجاز آلودگی هوای اروپا “بسیار ضعیف‌تر” از دستورالعمل‌های سازمان بهداشت جهانی تعیین شده و بسیاری از کشورهای اتحادیه در هر حال از این مقررات تبعیت نمی‌کنند. هوای مسموم به مرگ زودرس 400 هزار شهروند در سال- دستکم 40 هزار نفر از آنها در بریتانیا- منجر می‌شود. اما دولت بریتانیا از سال ۲۰۱۰ از حدود مجاز تعیین شده سرپیچی می‌کند و اکنون با یک جریمه چند میلیون پوندی دادگاه اتحادیه روبروست. سِب دَنس، نماینده مجلس و معاون رئیس حزب کارگر در پارلمان اتحادیه اروپا پاسخ محافظه‌کاران را به بحران کیفیت هوا “یک آبروریزی” نامیده است. او می‌پرسد: “چرا باید کسی باور کند که حزب محافظه‌کار یک “برکسیت سبز” را رهبری می‌کند؟ زمانی که حتی قادر نیست از عهده هدف‌های پایه‌ای مبارزه با آلودگی هوا برآید! زمان برای حفاظت کسانی که در معرض خطر هستند، در حال از دست رفتن است و این دولت بارها و بارها نشان داده که رغبتی به اینکار ندارد.” بریتانیا یکی از ۱۱ کشوری است که ماه گذشته از جانب دفتر محیط زیست اتحادیه اروپا متهم شد که با استفاده از راه گریز قانونی حد مجاز برای انتشار دی اکسید نیتروژن را افزایش داده است. دَنس می‌گوید: “دولت خود به خطری برای سلامتی مردم بریتانیا تبدیل شده‌است.” در جریان حسابرسی، دادگاه اتحادیه خواستار شده تا قوانین کیفیت هوا بر اساس استانداردهای سازمان بهداشت جهانی تنظیم شوند که حداقل دو برابر سختگیرانه‌تر برای انتشار ذرات معلق PM2,5 و PM10 و 6 برابر محدودکننده‌تر برای دی اکسید گوگرد SO2 هستند. یانوش وویچیشووسکی، گزارشگر اصلی حسابرسی نامبرده به گاردین گفته که میزان مرگ خاموش ناشی از هوای مسموم “قابل پذیرش” نیست.” او اضافه کرده “ما به دلیل آلودگی هوا یک بحران سلامتی عمومی در اروپا داریم. بیش از هزار مرگ زودرس هر روز در سراسر اتحادیه اروپا و بیش از ۱٪  از کل مرگ و میر جهان در اتحادیه! چرا؟ این رقم ۱۰ برابر بیشتر از مرگ و میر ناشی از تصادفات با خودروهاست. با آلودگی هوا باید به عنوان یک اولویت از جانب اتحادیه رفتار شود.” وویچیشووسکی اشاره کرده که اتحادیه در حال حاضر ۳.۴میلیاردیورو از صندوق مالی اختصاص داده شده به مناطق فقیرتر و در حال توسعه را صرف زیست‌توده‌های آلاینده می‌کند – تقریبا دو برابر بیشتر از ۱.۸میلیاردی که برای مبارزه با آلودگی هوا در نظر گرفته – است. گزارش حسابرسی، ارزیابی جدیدی را برای اولویت‌های صندوق مالی اتحادیه -و سرعت بخشیدن به رجوع به دادگاه در صورت تخطی از قوانین (در حال حاضر 6 تا ۸ سال)را توصیه می‌کند. حسابرسان همچنین واگرایی گسترده استانداردها برای ایستگاه‌های نظارت آلودگی هوا را پیگیری کرده‌اند. وویچیشووسکی می‌گوید: این ریسک وجود دارد که داده‌ها از  ایستگاه‌های نظارت‌گر، همیشه قابل اعتماد نباشند‌.

چگونه ممکن است روزانه بیش از یک‌هزارنفر در اتحادیه اروپا به دلیل آلودگی هوا جان دهند، اما تلفات مشابه در ایران که هم کیفیت سوخت پایین‌تری دارد و هم خودروهای بی‌کیفیت‌تر، از کشور انگلستان هم کمتر باشد؟! به نظر من، یک جای کار می‌لنگد! نمی‌لنگد؟ به هرحال خواهشم از همه آنهایی که خواننده این سطور هستند، این است که با اطلاع‌رسانی گسترده، بکوشیم تا مردم ایران هم، همپای دیگر مردم جهان، آخرین روز شهریور۹۷ را با کمترین تردد ممکن و همراهی درخور با جامعه جهانی سپری کنند. ما چاره‌ای نداریم جز آنکه #ازخود_شروع_کنیم! /ایانا