دوران حرف درمانی تمام شده

جعفر محمدی

” اگر در زمینه افزایش امید مردم به آینده به خوبی عمل کنیم، شرایط سخت در همین سال ۹۷ پایان می‌یابد.” این جمله را اسحاق جهانگیری گفته است. معاون اول رییس‌جمهور و البته راست گفته است؛ اگر مردم امیدوار شوند مشکلات، هم تحمل‌پذیرتر می‌شوند و هم حل‌وفصلشان سریع‌تر و کم ‌هزینه‌تر اتفاق می‌افتد.

اما مردم چگونه امیدوار می‌شوند؟ قطعاً دوران حرف درمانی و وعده تراپی شده است؛ گوش مردم پر است از حرف‌های زیبا و خطابه‌های پرطمطراق و وعده‌های آنچنانی. مسوولان باید بدانند که کوپن حرفشان سوخته است.  

تردید ندارم اگر فردا مسؤول بلندمرتبه‌ای در دولت وعده دهد که دلار ارزان خواهد شد، پس فردا صف خرید دلار در بازار سیاه شکل می‌گیرد چون “ارزان می‌شود مسؤولان” یعنی “گران می‌شود مردم” ! و این یعنی فاجعه‌ای بدتر از بمباران اتمی هیروشیما. مردمِ خسته از چپ و راست فقط و فقط در یک وضعیت امیدوار خواهند شد و آن، دیدن و لمس کردن نشانه‌های امید است. نشانه‌های امید اما کدامند؟ برای یافتن آدرس امید، باید جایی رفت که ناامیدی از آنجا شکل گرفته است:

1 – حذف شایستگان: یکی از مهم‌ترین علل نابسامانی‌ها در جامعه امروز ایران این است که افراد شایسته و متخصص به دلایل سیاسی و فکری کنار گذاشته شده. بدیهی است وقتی بخش عمده ظرفیت علمی و تخصصی کشور به راحتی آب خوردن حذف می‌شود، تدبیر آینده و حل مشکلات کنونی به خوبی اتفاق نمی‌افتد و کشور، رفته‌رفته با انباشت مصائب مواجه می‌شود. هر وقت مردم ببینند که دایره انتخابشان برای انتخابات مجلس و ریاست جمهوری باز شده است و می‌توانند از همه طیف‌های فکری و سیاسی انتخاب کنند، آنگاه امیدوار خواهند شد و همراهی‌شان با نظامشان صد چندان خواهد شد.

2 – به رسمیت نشناختن سبک‌های زندگی مختلف مردم: مردم ایران 90 میلیون نفرند و متشکل از اقوام گوناگون، زبان‌های متنوع، ادیان و مذاهب متفاوت و عقاید فردی مختلف. نمی‌شود از همه افراد – از متدینین اصیل و پایبند تا افراد نه چندان باورمند – انتظار سبک زندگی یکسانی داشت. صد البته هیچ جامعه‌ای رفتارهای خارج از عرف را بر نمی‌تابد. اما قرار نیست عرف را حاکمان تعیین کنند؛ عرف را خود مردم با رفتارهایشان شکل می‌دهند. گاه به سبک‌های زندگی مختلف مردم ایران در چارچوب هنجارها و عرف جامعه احترام گذاشته شود و مردم حس نکنند عده‌ای در صدد تحمیل سبک خاصی از زندگی‌اند، آنگاه امیدشان افزون‌تر خواهد شد.

3 – سیاست خارجی منقبض: چندی پیش آیت‌الله مصباح یزدی از نظریه‌پردازان جریان راستگرا، گفته بود: “نمی‌خواهم سیاه‌نمایی کنم اما در میان صد و خورده‌ای از کشورهای جهان کمتر از انگشتان یک دست دوست واقعی داریم. اکثریتشان به خون ما تشنه هستند. در بهترین حالت نسبت به ما بی‌تفاوت هستند. ممکن است به زبان نرم با ما صحبت کنند اما تجربه نشان داده که با ما دشمن هستند.” این سخن درستی است، اما چرا باید اینگونه باشد؟ کجای اسلام و فرهنگ ایرانی گفته است این همه دشمن داشته باشید؟ چرا باید قریب به اتفاق کشورهای دنیا دشمن ما باشند؟ و مگر می‌شود در چنین فضایی منافع ملی را حفظ کرد و راه پیشرفت را به سرعت پیمود؟ آن روز که مردم ایران ببینند “تنش زدایی” در سیاست خارجی به شکل عملی اجرا و از دشمنان ایران کاسته می‌شود، حتماً امیدشان مضاعف خواهد شد و در کنار نظامشان با استواری بیشتری خواهند ماند.

4 – موانع کسب‌وکار: همه که کارمند دولت نیستند! میلیون‌ها نفر در بخش خصوصی فعالیت می‌کنند و بسیاری نیز در صد راه‌اندازی کسب‌وکار خود هستند؛ سخن از بحث مهمی به نام معیشت مردم است که در کسب‌وکارها شکل می‌گیرد اما موانع کسب‌وکار آنقدر زیاد است که از یک سو، کسب‌وکارهای موجود درگیر انواع اصطکاک‌ها هستند و از دیگر سو، کسانی که می‌خواهند سرمایه‌شان را در تولید و خدمات صرف کنند و نه در ارز و سکه و زمین، با دیدن کوه موانع، عطای کارآفرینی را لقایش می‌بخشند. بدین ترتیب، پول مردم نمی‌چرخد و نارضایتی، فقر و بیکاری تولید می‌شود. راستی مگر حذف موانع کسب‌وکار در دست دولت و از جمله همین آقای جهانگیری نیست؟ هر وقت، مردم ببینند که  به‌راحتی کسب‌وکارشان راه می‌افتد و نهادهای حکومتی، کارآفرینان را در منگنه قرار نمی‌دهند و فراری نمی‌دهند، حتماً با امیدواری بیشتری به آینده خواهند نگریست.

5 – تبعیض: این هم یکی از گلوگاه‌های ایجاد ناامیدی است. زمانی که مردم برای یک وام 10 میلیون تومانی درمان، حیران و سرگردان بانک‌ها می‌شوند ولی می‌شنوند فلان آقازاده از رانت‌های نجومی بهره‌مند است و … حتماً سرخورده و ناامید می‌شوند. اما اگر حرکت به سمت رفع تبعیض‌ها را ببینند، حتماً امیدشان احیا می‌شود.  نقاط امیدزا متعدد هستند ولی هرگاه در این پنج گلوگاه، حرکتی جدی – و نه شعاری – دیده شود، حتماً به‌موازات آن، امید و همبستگی نیز تشدید می‌شود و نظام جمهوری اسلامی، قوام و ثبات بیشتری خواهد یافت. در چنان صورتی، عبور از هر سد و مانعی، از تحریم گرفته تا جنگ، با همراهی مردم، آسان و کم‌هزینه خواهد بود./ عصر ایران