معمای ذوب شدن یخچال‌های دماوند

تغییر اقلیم یا فعال شدن آتش‌فشان دماوند؟

آب شدن برف یخچال‌های دماوند فرضیه‌های زیادی را به وجود آورده است. از احتمال فعال شدن آتش فشان دماوند تا موضوع تغییر اقلیم و اثر گرمای هوا در آب شدن این برف‌ها.

با وقوع سیلاب در منطقه گزنک در استان مازندران که در پی ذوب شدن ناگهانی یخچال‌های قله دماوند به وقوع پیوست، بحث در خصوص چرایی این موضوع بالا گرفته است.

عده‌ای این سیلاب را بی‌سابقه دانسته و شاهد محکمی بر قضیه تغییر اقلیم در کشور بیان کرده‌اند. یکی از این افراد علی بیت‌اللهی مدیر بخش زلزله‌شناسی، مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی است. او می‌گوید: مسیر گزنک به قله دماوند، مسیل شناخته شده‌ای است اما سیلاب روز چهارشنبه، 7 شهریور جزو سیلاب‌های بزرگ و مخرب و کم سابقه منطقه بوده و دلیل آن تغییرات اقلیمی است.

همچنین طبق گزارش مرکز ملی خشکسالی کشور، دمای کشورمان از سال 1365 تا 1396 حدود دو درجه افزایش داشته است و از 16 درجه به 18 درجه رسیده است. این در حالی است که در 50 سال گذشته به طور متوسط هر دهه 0.39 درجه سانتی گراد به دمای کشور اضافه شده. همین پژوهش می‌تواند شاهد محکمی برای بالا رفتن گرمای هوا و ذوب شدن بی‌سابقه یخچال‌های کشور باشد.

دماوند نشانه‌های فعالیت را ندارد

در این بین، کارشناسان دیگری معتقدند دلیل این ذوب برف به فعال شدن دماوند مرتبط است. یکی از این افراد محمدجواد بلورچی مشاور عالی سخنگوی سابق سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی است. او با بیان اینکه وقوع سیل بر اثر آب شدن یخچال‌های طبیعی پدیده‌ای دور از انتظار نیست، گفته «اما وقتی این پدیده در قله‌ای آتشفشانی روی می‌دهد که تقریبا هیچ شناختی از آن نداریم و آن را پایش نمی‌کنیم، از همین‌رو نگرانی‌ جدی در این زمینه وجود دارد.» 

بلورچی تنها کارشناسی نیست که این نظریه را مطرح می‌کند. سیدرمضان موسوی زمین شناس هم می‌گوید: «دماوند قله آتشفشانی فعالی است که امکان وقوع آتشفشان وجود دارد اما علائم ناشی از وقوع این امر دیده نمی شود.»

اما صالحی کارشناس سازمان زمین شناسی کرمان در خصوص نشانه‌های فعالیت یک قله آتش فشانی به پیام ما می‌گوید: پیش لرزه‌هایی که ممکن است اتفاق افتد یکی از علائم فعالیت آتش فشان است. چراکه در اثر این پیش لرزه‌ها مواد مذاب و گازها جابجا می‌شوند البته این مواد عمدتا قرار نیست بیرون بیایند و ممکن است در عمق جابجا شود. این لرزه‌هامعمولا در محدوده کوه اتفاق می‌افتد.

به گفته صالحی، اما این زلزله‌های اخیری که در دماوند اتفاق افتاده است را لزوما نمی‌توان به فعالیت آتش فشانی مرتبط دانست و این موضوع نیاز به بررسی دقیق علمی دارد.  با توجه به پیشینه دماوند احتمال فعال شدن آن کم است چراکه فرورانش‌ها و احتمال اینکه پوسته اقیانوسی به زیرپوسته دیگری رانده شود در قسمت شمالی ایران تقریبا متوقف شده است.

این کارشناس زمین‌شناسی معتقد است یکی از دلایل ذوب برف‌ها، می‌تواند گرم شدن هوا و تغییر اقلیمی باشد که همگی شاهد آن هستیم.

به گفته صالحی، دماوند نشانه‌های فعالیت را ندارد و قله آتش فشانی که جای بررسی و توجه دارد تفتان است. قله تفتان در سیستان و بلوچستان هم اکنون نیمه فعال است  و بخارهای آب و گاز از آن خارج می‌شود. این قله در صورت انفجاز خاکسترهای آن می‌تواند تحت تاثیر شرایط جوی و هوایی به شهرهای اطراف آسیب وارد کرده و موجب تلفات شود.

در این بین، مردم نگرانی خود را نسبت به این مساله در شبکه‌های اجتماعی بیان می‌کنند. در توییتر یکی از کاربران نوشت: «آقا این جریان آتشفشان کوه دماوند چیه ؟ تو این وضعیت، ماده مذاب کم داشتیم تو اتوبان ها راه بیوفته .» همچنین کاربر دیگری نوشته است: «همین مونده آتشفشان بریزه رو سرمون :’)»