از موش های هانوی درس بگیریم

حدود صد و پنجاه سال قبل در زمانی که ویتنام مستعمره‌ی فرانسوی‌ها بود، به دلیل زیاد شدن موش‌ها، دولت برنامه‌ای برای مشارکت شهروندان تدوین کرد. طبق این برنامه، شهروندان موش‌ها را می کشتند و دفن می‌کردند و دم موش را می‌بریدند و برای دولت می‌آوردند تا پاداش خود را بگیرند.

بعد از مدتی تعداد زیادی موش‌های دم‌بریده در شهر دیده می‌شد! مردم ضمن حمایت از موش‌ها و کمک به رشد و تکثیر و زندگی آن‌ها، دم های آن‌ها را می‌بریدند و به دولت تحویل می‌دادند و دوباره موش‌ها را رها می کردند تا موش‌ها زاد و ولد کنند و درآمد بیشتری را به ارمغان بیاورند.

یا در دهلی نو زمانی که هندوستان مستعمره انگلیس‌ بود، برای کنترل جمعیت کبرا های دهلی برای هر کبرای مرده جایزه تعیین کردند، بعد از مدتی متوجه شدند جمعیت کبراها رو به افزایش رفته است.بعد فهمیدند که  مردم دهلی  به پرورش کبرا رو آورده اند

این دو نمونه از کتاب خاطرات راسل کاف متفکر و تدوینگر تفکر سیستمی آورده شد تا حکایت اقدامات این روزهای تعزیرات حکومتی را نقد کنیم

در دو ماه اخیر بحث احتکار کالا و کشف انبارهای لوازم خانگی، خوراکی و دارویی در شهرهای مختلف مطرح بوده است به‌طوری که در یک ماه گذشته چندین انبار مختلف لوازم خانگی و خوراکی کشف و بین مردم توزیع شده است

در اصل تایید یا رد این اقدام هیچ نظری ندارم و در حوزه نوشتاری من هم نیست و مجریان بهتر است دلایل علمی و فنی این راهکار را ارایه نمایند ؛ اما اینکه کالاهای کشف شده  بدون هیچ برنامه و ضوابط و تفکری بین مردم توزیع می شود یک اقدام پوپولیستی و اشکار قلمداد می شود چرا که دقیقا مشابه اثر کبری و موش اتفاق می افتد

اینکه مجریان  فکر می کنند با این کار بر کاهش قیمت ها و کاهش تقاضا اثر خواهند گذاشت تفکری کاملا اشتباه و آزموده شده است چرا که از یک طرف بخشی از کالاها توسط خود فروشنده‌ها دوباره خریداری خواهد شد و از سوی دگر نقش دلالان افزایش می یابد

قبلا همین جا نوشتم نقدینگی در ایران بشدت بالاست و اگر همین امشب دلار ۴ هزار شود و قیمت ها به روز اول بازگردد از فردا موج خرید و انبار کالا توسط مردم افزایش خواهد یافت؛

این مهم هم یک علت تامه دارد  و آن فقدان اعتماد عمومی و بی اعتمادی کامل به چرخه اقتصادی و مدیریتی کشور است.این بی اعتمادی سیستماتیک بوده و اکنون فقط تشدید شده است و اگر هزاران انبار کالا هم شناسایی و توزیع شود باز هیچ اثر مثبتی نخواهد داشت

با اینکه بسیاری از اقلام مورد نیاز پیدا نمی شود اما چند روز قبل گویا انباری را شناسایی و لوازمش را توزیع کرده‌اند و برخی افراد تعدادی از کالاها را خریده و در سایت دیوار با قیمت دو و نیم برابر برای فروش عرضه کرده اند.

حال سوال اساسی این است دقیقا این تفکر چه تاثیری بر قیمت ها و توزیع گذاشته است جز اینکه عده ای تحریک شده اند  تا به عنوان خرده واسطه به دنبال سود یک شبه باشند.

هرچند نگارنده معتقد است بدون اجازه و رضایت صاحب کالا حتی اگر حکم قانونی هم صادر شود استفاده از این وسایل رضایت بخش نیست  ولی ایا بهتر نبود برای توزیع این اقلام اسناد یا مدارکی دال بر نیاز متقاضی درخواست شود و اینگونه حجم دلالان را افزایش ندهند؟

وقتی که از اثر کبرا یا موش آگاه باشید، مثال زیاد  پیدا می کنید. از رفتار آدم‌ها گرفته تا مشوق‌های اقتصادی. چه داخل  ایران، چه خارج. شاید مهم ترین اثرش این است که این توهم که مشکلات  صرفا با قانون و تهدید و تشویق حل می شود را  کنار گذاشته و به فکر راه‌های اساسی و ریشه‌ای باشیم.