حال ناخوش محوطه تاریخی «توس» 

تعداد زیادی معدن شن و ماسه در این منطقه وجود دارد

این روزها هرکس برای محوطه تاریخی توس نسخه ای می پیچد، نسخه ای که   برای درمان قطعی نیست و به صورت مسکن عمل می کند. ۲۲ سال قبل رهبر انقلاب در دیدار از توس دستوراتی برای احیای مجموعه توس صادر کردند، در این سال‌ها هر کسی از ظن خود به این دستور عمل کرد. یکی خواست ثبت ملی کند، یکی شورای عالی توس را تشکیل داد، یکی گفت روستاها را جابجا کنیم. یکی گفت«جلوخان»می‌سازیم. یک گفت دکل می‌گذاریم تا بیشتر دیده شود در سطح جهانی. هر کس از ظن خود وسط ماجرا آمد.توس شهری تاریخی در استان خراسان رضوی در ۳۵ کیلومتری شمال غربی مشهد قرار دارد. این شهر در تاریخ ۲۶ آبان ۱۳۷۵ با مجموعه ارگ و« برج و بارو» با شماره ۱۷۵۸ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌است.

اما حالا پس از گذشت حدود 22 سال از تاریخ ثبت ملی این محوطه با ارزش تاریخی  روز به روز پیش به سوی تخریب می رود.تخریبی که به گفته رضا سلیمان نوری، رییس هیات مدیره انجمن چهارباغ  از نظر بحث‌های زمینی، تعداد بالایی معدن شن و ماسه در این منطقه وجود دارد که گودال‌های بزرگی را در فضا ایجاد کرده و برخی دیگر به محل تجمع نخاله‌های ساختمانی تبدیل شده‌اند.هرچند او معتقد است که  سعی شده چند مرحله معادن توس را متوقف کنند اما  خبرهایی می‌رسد که برخی معادن به صورت غیررسمی باز هم فعالیت می‌کنند.

این فعال میراث فرهنگی با بیان این که این اقدامات تا سال پیش انجام شده‌اند، ادامه می‌دهد تا سال پیش کارها توسط متولی به نام میراث فرهنگی انجام می‌شد، از سال گذشته یکسری تغییر و تحولات شهری در شورای شهر و شهرداری جدید رخ داد، بنابراین توسط شورای شهر مشهد «کمیسیون ویژه توس» برای رسیدگی به مسائل توس تشکیل شد. برخی از اقدامات این کمیسیون به دلیل تقابل با طرح‌های میراث فرهنگی برای توس اجرائی نشدند.

۳۴۰ هکتار معدن شن و ماسه

 را تعطیل کردیم

آن طور که ایسنا نوشته احسان زهره‌وند که از سال ۱۳۹۴ به عنوان مدیر پایگاه میراث فرهنگی توس در خصوص فعالیت های خود می گوید ۳۴۰ هکتار معدن شن و ماسه غیرمجاز در حریم توس را تعطیل کردیم، این معادن سال‌ها بدون مجوز در این محوطه فعالیت کرده بودند. او همچنین با اشاره به اختصاص اعتباراتی مناسب برای مرمت  برج و باروی شهر تاریخی توس، اظهار کرد: هزینه آن تامین شده و طرح‌ها  تهیه شده، مصوبات ان گرفته شده و حتی شرح خدمات ان تهیه شده است و باید پیمانکارانی که واجد ارزش هستند اعلام امادگی کنند تا بخشی از برج و باروی توس برای نخستین بار مرمت شود.