در حالیکه 60هزار حاشیه‌نشین شهرهای کرمان را محاصره کرده اند شهرداری ها مدعی اند هیچ مسئولیتی برای جمع آوری زباله‌ این مناطق ندارند
محیط زیست کرمان در محاصره زباله‌ حاشیه نشین‌ها

میترا شهبازی
کرمانی‌ها سالهاست با مشکلاتی چون کمبود منابع‌آبی و کاهش سطح ذخایر آب زیرزمینی مواجه هستند و خشکسالی مهمانی دائمی آنها شده که به تبع آن، تغییر کاربری اراضی کشاورزی و بیکاری سایه سنگینی بر سر کرمانی ها افکنده است. حالا با تمام این مشکلات، وجود مهاجران قانونی و غیرقانونی و به دنبال آن گسترش حاشیه نشینی هم درد دیگری برای این مردم ایجاد کرده که عوارض ان را می توان در آلودگی‌های زیست محیطی و به خطر افتادن سلامت مردم دید. در شرایطی که کرمان با داشتن 60هزار حاشیه‌نشین نیازمند اقدامی اساسی در زمینه دفن زباله است اما شهرداری ها مسئولیت جمع آوری زباله‌های مناطق حاشیه‌ای را به عهده نمی‌گیرد و مدعی هستند که این کار در حیطه وظایف آنها نیست.
کرمان با داشتن بیش از 60 هزار سکونتگاه غیر رسمی و حاشیه‌نشینی با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می‌کنند. بومیان این استان که اغلب در گذشته به کشاورزی مشغول بودند با جولان خشکسالی نه تنها زمین‌های زراعیشان را از دست داده‌اند و بر جمعیت بیکار اضافه شده‌اند، بلکه اکنون با گسترش سکونت‌های غیر رسمی دچار مشکلات بهداشتی‌‎هم شده‌‎اند. چرا که شهرداری‌های استان سکونتگاه‌های این افراد را نه تنها رسمی نمی‌دانند و برای دفن زباله‌هایشان اقدامی نمی‌کنند بلکه با بی‌توجهی خود مشکلات زیست محیطی را هم برای برخی از مناطق ایجاد کرده‌اند. به طوری که حاشیه رودخانه در مسیر مهدی‌آباد و رفسنجان به زباله‌دان حاشیه نشین‌هایی که اغلب هم اتباع بیگانه را تشکیل می‌دهند تبدیل شده است.
شهرداری بی‌توجه به حاشیه‌نشینان
بی‌توجهی شهرداری و مسئولان استانی به دفن بهداشتی زباله‌ها نه تنها چهره حاشیه شهرستان‌های کرمان را زشت کرده است، بلکه باعث افزایش انواعی از بیماری‌ها هم شده است. این درحالیست که کرمان دارای ظرفیت‌های بالای نیروی انسانی، منابع طبیعی، معدنی، گردشگری و قطب تولید پسته دنیا است. بنابراین مسئولان نباید به این سادگی از کنار مشکلات عبور کنند و ساکنان سکونتگاه های غیر رسمی را هم به حال خود رها کنند. نماینده مردم کهنوج در مجلس شورای اسلامی با تایید مطالب فوق با اشاره به اینکه سکونتگاه های غیر رسمی را نباید نادیده گرفت، در گفتگو با خبرنگار «جوان» می‌گوید: حداقل 60 هزار نفر به طور رسمی فقط در حاشیه شهر رفسنجان زندگی می‌کنند که بخشی از آنها را هم اتباع بیگانه تشکیل می‌دهند.
احمد حمزه ضمن انتقاد از بی‌توجهی شهرداری در خصوص عدم ساماندهی زباله‌های حاشیه‌ نشینان می‌افزاید: بی‌توجهی به این افراد علاوه بر افزایش آلودگی‌های زیست محیطی، آسیب‌های اجتماعی را هم در پی دارند که نباید نادیده گرفته شوند.علاوه بر این ما شاهد یک سری از بیماری‌های خاص مثل مالاریا، وبا و فلج اطفال در بین این افراد هستیم که نیازمند قرنطینه کردن این افراد برای جلوگیری از گسترش بیماری‌ها را دارد. متاسفانه در زمان ورود اتباع بیگانه هم کنترل و قرنطینه های لازم انجام نمی‌شود که راه ورود چنین بیماری‌هایی به کشور بسته شود.
وی با اشاره به اینکه افرادی که در حاشیه شهرستان‌ها ساکن هستند، می‌‎گوید: اغلب سکونتگاه‌های این افراد، از حداقل امکانات رفاهی هم برخوردار نیستند و بهداشت در آنها به درستی رعایت نمی‌شود.
حمزه با اشاره به اینکه اطلاعات خاصی در خصوص برنامه‌هایی که مسئولان استان در جهت ساماندهی سکونتگاه‌های غیر رسمی در پیش دارند، ندارد، می‌افزاید: به هرحال شهرداری باید محل سکونت گاه های اینها را هم تحت پوشش قرار دهند و سیستم جمع آوری زباله یا بحث آموزششان را مد نظر قرار دهد تا مشکلات این بخش بیشتر نشود.
حاشیه نشینان فراموش شده‌اند
معضلی که درخصوص حاشیه‌نشینان بیش از همه خودنمایی می‌کند، همین فقدان سیستم دفن بهداشتی زباله ایت که علاوه بر به خطر انداختن سلامت مردم، محیط زیست را هم آلوده می‌کند. همچنین بخش زیادی از این زباله‌ها که در حاشیه رودخانه شهرستان رفسنجان روی هم انباشته شدند در مسیر بزرگترین خانه خشتی جهان قرار دارند که بحث گردشگردی استان را هدف قرار داده است. بنابراین استاندار کرمان برای کاهش مخاطرات حضور حاشیه‌نشینان از از ایجاد کمربند سبز شهر کرمان به عنوان یکی از راهکارهای مبارزه با پدیده شوم حاشیه نشینی یاد می‌کند و در این خصوص می‌گوید: کمربند سبز دارای ثمرات مختلفی است که از جمله‌ این ثمرات می توان به جلوگیری از پیشروی شهر و مشخص شدن محدوده شهری در راستای مبارزه با حاشیه نشینی، جلوگیری از ورود ریزگردها و همچنین افزایش سرانه‌ فضای سبز شهر کرمان اشاره کرد. علیرضا رزم حسینی با اشاره به اینکه نکته مهم در قبال این طرح با ارزش، بحث مراقبت است تا بتوان خدمات را به عنوان یک سپر دفاعی در حریم کمربندها ارائه می‌کند و در این خصوص می‌گوید: این اقدامات در کاهش معضل حاشیه‌نشینی صورت می‌گیرد. البته به نظر می‌رسد مسئولان بحث ساماندهی حاشیه‌نشینان و توجه به بهداشتشان را زمانی دیگر موکول کرده اند. درحالی که باید با به رسمیت شناختنشان و قرار دادن سیستمی برای دفن زباله‌هایشان معضلات بهداشتی و زیست محیطی ایجاد شده در استان را کاهش دهند. علاوه بر این مسئولان استانی می‌توانند با آموزش این افراد هم مشکلات به وجود آمده را کاهش دهند چرا که به گفته مسئولان بخشی از عدم رعایت نظافت و شیوع بیماری ها در این استان به دلیل ناآگاهی است.