به بهانه‌ی بازدید از خانه‌ی سالمندان

سالمندانی که پشت چهره‌ی پرچین و پراحساسشان کلمه‌ای جز تنهایی نیست

سیمین سلطانی نژاد

سالمندان گنجینه‌‌ی ارزشمندی از تجربه و علم هستند و توجه و رسیدگی به امورات این عزیزان وظیفه‌ی یکایک افراد جامعه و مسئولین است. وقتی وارد خانه‌ی سالمندان می‌شوی چیزی که بیشتر از همه به چشم می‌آید نگاه‌ها است. بعضی با حسرت بعضی با اندوه. اما چیزی که در تمام نگاه‌ها مشترک است انتظار است. چقدر سخت است که باید اندوهشان را ببینی به روی خودت نیاوری و لبخند بزنی. پشت چهره‌ی پرچین و پراحساسشان کلمه‌ای جز تنهایی نیست. خیلی‌هایشان به دنبال گوشی شنوا برای شنیدن درد دلشان هستند و همه تشنه‌ی توجه و مهربانی. دعای خیرشان بدرقه‌ی راهت می‌شود.

برنامه‌ی ما بازدید از آسایشگاه‌های سالمندان در شهر کرمان بود که به ترتیب بازدید از سرای آرامش- بهارستان- امیرالمؤمنین و آسایشگاه مهر آذین صورت گرفت. آسایشگاه سرای آرامش واقع در جاده‌ی کوهپایه تنها مرکز نگهداری از سالمندان در کرمان است که به‌صورت خیریه و تنها با کمک مردم خیر و نیکوکار اداره می‌شود و سالمندانی که در این مرکز نگهداری می‌شوند هیچ خانواده و بستگانی ندارند. فضای آسایشگاه در حال گسترش است و با توجه به اینکه تأمین هزینه‌ها از سوی خیرین صورت می‌گیرد فضاسازی و ایجاد محوطه‌ی مناسب برای سالمندان با کندی انجام می‌شود و اداره آن به دلیل کمبود بودجه گاها با مشکلاتی مواجه می‌گردد. در حال حاضر ۳۹ سالمند در این مرکز نگهداری می‌شوند. بخش مردان و زنان از هم جداست .سالن‌های مجزایی برای سالمندان معلول که اکثراً قادر به راه رفتن نیستند اختصاص داده‌شده. در این آسایشگاه تقریباً هیچ سالمندی روی تخت نبود همه در سالن روی نیمکت‌ها یا پشت میز‌ها نشسته بودند و در بخش سالمندان معلول بسیاری از مددجویان روی زمین بودند.به گفته‌ی مسئول مرکز رسیدگی‌های پزشکی صورت می‌گیرد اما به دلیل کمبود بودجه تأمین هزینه‌ها با مشکلاتی مواجه است و برای فراهم کردن امکانات رفاهی و بهداشتی بیشتر فقط چشم امید به کمک خیرین دارند. بعد از آسایشگاه آرامش از آسایشگاه بهارستان واقع در جاده‌ی هفت باغ بازدید شد که به‌صورت خصوصی اداره می‌شود. فضای این مرکز این نسبتاً کوچک‌تر است اما امکانات رفاهی و بهداشتی در این آسایشگاه در مقایسه با دیگر مراکز کاملاً مشهود است و می‌توان گفت رسیدگی به سالمندان باکیفیت بهتری ارائه می‌شود و چیزی که بیشتر از همه جلب‌توجه می‌کند رفتار دوستانه و پرمهر و محبت مسئولین با سالمندان است. در این آسایشگاه هم بخش مردان و زنان مجزا است.

اتاق‌های یک- دو یا سه نفره برای سالمندان در نظر گرفته‌شده. تغذیه‌ی مناسب و به‌موقع- لباس‌های تمیز و مناسب- لیوان‌های اختصاصی- کمد برای هر فرد برای قرار دادن وسایل شخصی- تختخواب‌های مناسب و نظافت ازجمله امکانات رفاهی و بهداشتی این مرکز است. نکته‌ی جالب‌توجه این است که حتی بستگان و خانواده‌های مددجویان این مرکز در مقایسه با دیگر مراکز به‌دفعات بیشتری به ملاقات می‌آیند.

آسایشگاه سالمندان امیرالمؤمنین واقع در بلوار امیرکبیر که به‌طور مستقیم زیر نظر بهزیستی اداره می‌شود به نگهداری مردان سالمند اختصاص داده‌شده. متأسفانه موفق به بازدید از ساختمان و فضای داخلی آسایشگاه نشدیم و ملاقات با سالمندان در محوطه‌ی آسایشگاه صورت گرفت. امکانات بهداشتی و رفاهی در این آسایشگاه ضعیف است و رسیدگی به امور سالمندان با کوتاهی صورت می‌گیرد. متأسفانه مددجویان در این مرکز از کمترین امکانات رفاهی و بهداشتی ازجمله تغذیه‌ی مناسب و لباس و ظروف بهداشتی و تمیز برخوردار نیستند و رفتار با سالمندان توأم با احترام نیست. گفت‌وگویی که با یکی از مددجویانی که برخلاف اکثر سالمندان از مشکلات روحی و روانی رنج نمی‌برد و به دلیل عارضه‌ی جسمانی به این مکان انتقال داده‌شده بود انجام شد. این مددجو تا حد زیادی از تغذیه‌ی نامناسب- عدم رعایت بهداشت برخورد نامناسب مسئولین- کوتاهی در رسیدگی به امور سالمندان و عدم مراجعه‌ی پزشک برای رسیدگی به مشکلات جسمی سالمندان شکایت می‌کرد. آسایشگاه مهر آذین واقع در خیابان احمدی به نگهداری زنان سالمند اختصاص داده‌شده. این مرکز نسبتاً پرجمعیت است و در اتاق‌ها تعداد افراد به نسبت مساحت فضا زیاد است. اکثر سالمندان از نامناسب بودن غذا و در دسترس نبودن پزشک شکایت دارند. در این مرکز رسیدگی به سالمندان آن‌طور که باید باکیفیت نیست. چند تن از مددجویان بیمار بودند اما رسیدگی‌های لازم انجام نمی‌شد. بستگان این سالمندان از بی‌توجهی و کوتاهی مسئولین مرکز در رسیدگی به امور سالمندان شکایت داشتند.