توصیه هایی برای مواجهه استارت آپ ها
با شرکت های سرمایه گذاری مخاطره پذیر
گام های استوارِ ریسک پذیر

محمد صادق سبحانی
کارشناس مرکز نوآوری فناپ
تامین مالی و جذب سرمایه یکی از دغدغه های مهم بنیان گذاران استارت آپ ها برای توسعه کسب و کار و ورود موفق به بازار است. یکی از گروه هایی که درزمینه استارت آپ ها سرمایه گذاری می کنند صندوق ها یا شرکت های سرمایه گذار مخاطره پذیر (venture capital) هستند در این یادداشت به صورت خلاصه مهم ترین مواردی را که باید یک استارت آپ در مواجهه با این شرکت ها در نظر داشته باشد بررسی می کنیم.
جایگاه استارت آپ خود را چرخه عمر کسب و کار بشناسید
هر استارت آپ طی مدت فعالیت خود مراحل متعددی را سپری می کند. همانطور که در نمودار مشاهده می کنید، این روند با یک ایده آغاز و تا رسیدن به یک کسب و کار بالغ ادامه پیدا می کند. گروه های مختلف سرمایه گذار نیز در هر مرحله متناسب با سطح بلوغ استارت آپ ها روی آنها سرمایه گذاری می کنند. براین اساس سرمایه گذاران خطرپذیر یا همان وی سی ها در مرحله ای که محصول یا خدمت شما آماده عرضه انبوه به بازار است می توانند روی پروژه شما سرمایه گذاری کنند، بنابراین اگر هنوز به محصول اولیه دست نیافته اید به وی سی ها مراجعه نکنید برای ارتقای سطح آمادگی خود می توانید از حمایت های مراکز رشد با شتاب دهنده بهره مند شوید.
تیم خود را آماده
ارزیابی کنید
تیم شما مهمترین عامل موفقیت کسب و کار شما خواهد بود؛ بنابراین بدیهی است که وی سی ها تیم استارت آپ را بدقت ارزیابی کنند؛ پس درباره انسجام تیمی و کامل بودن تیم استارت آپ خود اطمینان حاصل کنید. در این تیم باید تمامی تخصص های لازم برای پیشبرد کسب و کار وجود داشته باشد. درباره نحوه توزیع سهام با اعضای تیم تان به طور شفاف گفتگو کرده، سهام استارت آپ را به صورت عادلانه میان اعضا تقسیم کنید تا در آینده اختلاف پیدا نکنید.
در جلسه ای که با کارشناسان وی سی خواهید داشت ممکن است آنها برای ارزیابی تیم تان آموزن هایی جدی انجام دهند، پس بهتر است درباره این آزمون ها مطالعه و یک بار تیم خود را در معرض آنها قرار دهید.
به طور معمول وی سی ها انتظار دارند تمامی اعضای اصلی تیم شما بتوانند حداقل به مدت سه تا پنج سال به فعالیت تمام وقت در استارت آپ متعهد باشند؛ پس اعضای تیم خود را در این باره آماده کنید و بعد از آن سراغ وی سی ها بروید.
صبور باشید و خود را برای جلسات متعدد ارزیابی با وی سی ها آماده کنید
وی سی ها ریسک پذیر هستند، اما با سرمایه خود قمار نمی کنند؛ بنابراین باید درباره ریسک هایی که ممکن است در آینده با آن ها مواجه شوند اشراف کافی پیدا کنند؛ به همین سبب اکثر وی سی ها یک واحد ارزیابی متشکل از کارشناسان خبره فنی و کسب و کاری و مالی دارند؛ بنابراین انتظار نداشته باشید در جلسات اول از یک وی سی پاسخ مثبت یا منفی دریافت کنید.
در جلسات ارزیابی باید یک طرح کسب و کار کامل همراه داشته باشید و بتوانید پس از ارائه ای موجز و کامل و جذاب با اعتماد به نفس کامل به پرسش های ارزیابان پاسخ دهید. این پرسش ها بیشتر به مدل کسب و کار، بازار و مزیت های رقابتی معطوف هستند و البته در پایان نحوه ارزش گذاری استارت آپ شما را بررسی خواهند کرد. در ذهن خود پاسخی قابل قبول برای این پرسش ها مهیا کنید.
در محاسبه سرمایه مورد نیاز استارت آپ خود و ارزش گذاری آن واقع بین باشید
در برآورد سرمایه که نیاز دارید به افراط یا تفریط نیفتید. براساس جریان نقدی برآورد شده در طرح کسب و کار، مقدار سرمایه ای را که نیاز دارید تخمین بزنید. این موضوع درباره ارزش گذاری هم صادق است، شما با ارزش گذاری غیرواقعی طرح نمی توانید نظر وی سی ها را جلب کنید. البته ارزش استارت آپ خود را تا حدی پایین نیاورید که انگیزه کار و تلاش را از شما بگیرد. درباره روش های ارزش گذاری مطالعه کنید و از کارشناسان مشاوره بخواهید.
به وی سی ها فقط به چشم تامین کنندگان سرمایه نقدی نگاه نکنید
وی سی ها علاوه بر تامین مالی، در مدیریت طرح شما هم مشارکت خواهند کرد. این موضوع ممکن است در قالب در خواست تعیین یک عضو هیئت مدیره یا دریافت سهام ممتاز باشد.
این کار وی سی ها را مداخله آنها در اداره شرکت ندانید. اگر وی سی سرمایه گذاری مجرب و متخصص درم وضوع فعالیت استارت آپ شما باشد، خیلی خوش اقبال هستید؛ زیرا شما به پول هوشمند (smart money) دست یافته اید؛ بنابراین پیش از مراجعه به هر وی سی درباره حوزه های فعالیت و تجارب گذشته آن اطلاعات کافی جمع آوری کنید.