شفافیت، تنها مسیری است که می‌تواند از شکل‌گیری روایت‌های غیررسمی جلوگیری کند. یادداشتی که به‌تازگی درباره تغییرات مدیریتی اخیر در «سازمان حفاظت محیط‌زیست» و پرونده «میدان نفتی سهراب» منتشر شده، هم از شأن علمیِ خانم دکتر «صدیقه ترابی» به‌درستی یاد کرده و هم خواستار شفافیت شده است. هر دو دغدغه محترم است؛ چه آنکه «سازمان حفاظت محیط‌زیست» نیز پاسخگویی را حق جامعه و ذی‌نفعان می‌داند و بر این باور است که بسیاری از روایت‌های غیررسمی، محصول تأخیر در تبیین است؛ تأخیری که این یادداشت می‌کوشد آن را جبران کند.

تغییر مدیریتی؛ تمایز میان «شأن علمی» و «ارزیابی عملکرد»

شخصیت علمی، تخصصی و پاکدستِ خانم دکتر «ترابی» ــ چنان‌که در یادداشت منتقد نیز آمده ــ برای بدنه کارشناسی کشور محفوظ و قابل احترام است. ایشان در دوره مسئولیت خود با نگاهی فنی به موضوعات نظام ارزیابی طرح‌ها، آلودگی هوا و مدیریت پسماند ورود کردند که رویکردی ارزشمند و ماندگار است. اما توضیح این تصمیم، در ساحت دیگری قرار دارد. در حکم انتصاب ایشان، بر «جانشین‌پروری» و ایجاد همگرایی در بدنه مدیریتی معاونت تأکید شده بود؛ راهبردی برای پایداری نهادی و پرورش سرمایه انسانی. متأسفانه در عمل، همگرایی مورد انتظار در این مقوله شکل نگرفت و این ناهمسویی تا جایی پیش رفت که شماری از مدیران دفاتر تخصصی به‌صورت جمعی استعفا دادند. این وضعیت، مدیریت کلان مجموعه را در برابر واقعیتی قرار داد که ناگزیر برای تأمین ثبات اداری و صیانت از سرمایه انسانی سازمان، تصمیمی اتخاذ کند. بار دیگر تأکید می‌شود که این تصمیم، داوری درباره شایستگی فردی و تخصصی خانم دکتر «ترابی» نیست؛ بلکه بازنگری در کارآمدی تیم مدیریتی برای تحقق اهداف ابلاغی است.

میدان نفتی سهراب

بدون کلی‌گویی، به‌عنوان مدیرکل دفتر ارزیابی اثرات زیست‌محیطی سازمان تصریح می‌کنم: صدور مجوز فعالیت در میدان نفتی سهراب، حاصل تلاش و زحمات خانم دکتر «ترابی» و تیم مشورتی ایشان است. نکته مهم‌تر آنکه هیچ تغییری در محتوای مجوز صادرشده اعمال نشده است. این مجوز در دوره مسئولیت ایشان تدوین و تکمیل شد و صرفاً امضای نهایی آن در جریان سازوکار اداری انجام گرفت؛ محتوای آن عیناً همان است که تیم فنی ایشان شکل داده است. برخلاف آنچه به «کلی‌گویی و حواله به آینده‌ای نامعلوم» تعبیر شده، پرونده «سهراب» مصداق دقیق شفافیت است: مجوزی مستند، برآمده از ارزیابی‌های کارشناسی و بدون کوچک‌ترین تغییر پس از این جابه‌جایی مدیریتی. آنچه در این پرونده وجود دارد، نه ابهام، بلکه تعهد به نظارت مستمر بر الزامات زیست‌محیطی مجوز است؛ تعهدی که در شرایط حساس تالاب «هورالعظیم» با جدیت بیشتری دنبال می‌شود.

سخن پایانی

سازمان حفاظت محیط‌زیست در این دوره نشان داده که از نقد سازنده و دیده‌بانی دلسوزانه رسانه‌ها استقبال می‌کند و باور دارد اعتمادسازی از مسیر پاسخ روشن، مستند و بی‌واسطه در زمان حال می‌گذرد، نه از حواله به آینده‌ای نامعلوم. نظام ارزیابی، پایش آلودگی هوا و مدیریت پسماند، در هر ترکیب مدیریتی، از اولویت‌های تغییرناپذیر این سازمان باقی خواهند ماند.