۱۴۵ شرکت فقط زیر چتر دو وزارتخانه نفت و نیرو فعالیت می‌کنند؛ شبکه‌ای که ۱۳۶ شرکت فرعی را در خود جای داده است. مدیران بسیاری از این شرکت‌ها را دولت منصوب می‌کند، سیاست‌هایشان را دولت تعیین می‌کند و نظارت بر عملکردشان نیز به نهادهای دولتی سپرده شده است. گزارش تازه مرکز پژوهش‌های مجلس می‌گوید تا زمانی که مرز میان مالکیت، سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و نظارت روشن نشود، افزایش مقررات یا تغییر نام مالک نمی‌تواند گره حکمرانی شرکت‌های دولتی را باز کند.

زورآزمایی نفت در هورالعظیم، یک بار دیگر با عقب‌نشینی سازمان حفاظت محیط‌زیست، به سود تخریب‌های نفتی رقم خورد. اخیراً سازمان حفاظت محیط‌زیست مجوز اجرای طرح توسعه «میدان نفتی سهراب»، پنجمین میدان نفتی در تالاب هورالعظیم را که با مخالفت کنشگران محیط‌زیست چند سال متوقف شده بود، صادر کرد و اراضی تالابی جدیدی را برای ۲۰ سال در اختیار شرکت نفت قرار داد. «شرکت مهندسی و توسعه نفت» (متن) ۲۸ مرداد در حالی از صدور مجوز محیط‌زیستی میدان سهراب خبر داده که پیش‌ازاین، گزارش ارزیابی محیط‌زیستی این طرح در جلسه ۲۲ آذر ۱۴۰۲ کمیته ارزیابی سازمان حفاظت محیط‌زیست، به‌دلیل احتمال بروز آسیب‌های گسترده و خشک‌شدن بخش‌های قابل‌توجهی از تالاب هورالعظیم، رد شده بود. در پی آن، سازمان‌های مردم‌نهاد در نامه‌ای به «سلاجقه»، رئیس وقت سازمان حفاظت محیط‌زیست، ضمن ابراز نگرانی از فعالیت میدان‌های نفتی در هورالعظیم، خواستار رسیدگی ویژه به تبعات اجرایی‌شدن استحصال میدان نفتی سهراب بر محیط‌زیست این تالاب شدند. حالا طرحی که جزو خطوط قرمز سازمان در سال‌های گذشته بوده، در سکوت و با استفاده از شرایط جنگی مجوزی گرفته است که براساس آن، دست پیمانکاران نفتی برای قطع جریان ورودی آب رودخانه کرخه به هورالعظیم، خشکاندن ۱۸ هکتار و حفاری ۲۴ چاه نفت جدید در بکرترین نقطه هور باز شده است.

مسئولیت اجتماعی شرکتی در ایران ملغمه‌ای است بی سر و ته. این شرایط بیش از همه‌‌جا در همایش ملی «تجارب مسئولیت اجتماعی در ایران» مشهود بود؛ به‌خصوص در پنل «صنعت نفت و مسئولیت اجتماعی». به‌نظر می‌رسد در این صنعت که پیشینه‌دارترین صنعت کشور در حوزه مسئولیت اجتماعی است، نقص‌ها و کم‌کاری‌ها بیش از هر جای دیگر در معرض دید قرار دارد. مشاور اجتماعی وزیر نفت از بازنگری در نظام‌نامه مسئولیت‌های اجتماعی شرکتی (CSR) خبر داد، درحالی‌که گفت‌وگوهای مطرح‌شده در همان نشست نشان می‌داد شرکت‌های زیرمجموعه توجهی به نظام‌نامه موجود ندارند و حتی کارشناسان CSR شرکت‌های تابعه وزارت نفت خبری از محتویات آن ندارند. سؤال این است که آیا آنها اصلاً می‌دانستند که نظام‌نامه‌ای وجود دارد؟ مدیر مسئولیت اجتماعی شرکت صنایع پتروشیمی خلیج‌فارس که از انحرافات این مفهوم گلایه‌مند بود و به صرف هزینه‌ها، بدون اثربخشی و کارآمدی اشاره می‌کرد، از هزار میلیارد تومان بودجه مسئولیت اجتماعی در سال گذشته گفت که در منطقه پیرامونی عسلویه و ماهشهر هزینه شده است، اما هیچ اشاره‌ای به تأثیر این هزینه‌کردها در رفع آسیب‌های شرکت‌های متبوعشان نکرد. مدیر مسئولیت اجتماعی شرکت انرژی دانا از طرح‌های CSR این هلدینگ پرده برداشت؛ طرح‌هایی که تنها در پروژه توسعه میدان نفتی سهراب که در محدوده تالاب حفاظت‌شده هورالعظیم قرار دارد، پیگیری می‌شود و بیشتر جنبه اجتماعی دارد. گفته‌های او این سؤال را برای بسیاری از حاضران این پنل ایجاد کرده بود که آیا مسئولیت اجتماعی این شرکت نوعی باج‌دهی‌ و حق‌السکوت دادن به مردم محلی و مسئولین است؟ یا ناآگاهی از چیستی مسئولیت اجتماعی شرکتی؟ استاد دانشگاه شهید بهشتی، مخالف ایده منحرف شدن مسئولیت اجتماعی شرکتی در ایران بود، اما از دخالت نمایندگان و ناکارآمدی و ارزیابی نداشتن پروژه‌های آن می‌گفت!

رسانه‌های باج‌گیر در سال‌های اخیر به‌عنوان رسانه‌هایی با اهداف اقتصادی خاص، عمدتاً در کشورهای در حال توسعه، از جمله ایران، به چالش جدی برای نهادهای دولتی و خصوصی تبدیل شده‌اند. این رسانه‌ها معمولاً با استفاده از اطلاعات ناقص یا تحریف‌شده، از نهادها و سازمان‌ها باج می‌گیرند. این پدیده در بسیاری از موارد با حمایت‌های نه‌چندان شفاف برخی حوزه‌های روابط عمومی‌ها در نهادهای مختلف همراه است. این نوشته به بررسی نقش برخی روابط عمومی‌ها در شکل‌گیری و گسترش این «شبه رسانه‌»ها در ایران و تأثیر آن‌ها بر فضای اقتصادی و اجتماعی کشور پرداخته است.

صدیقه ترابی، معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست در سفر به خوزستان، بر رعایت متقابل حقوق مردم و صنعت، استفاده از انرژی‌های پاک و مدیریت پسماند در راستای حفظ محیط زیست تاکید کرد.

شفافیت در گزارش‌دهی؛ گامی حیاتی برای بازسازی اعتماد مردم به صنعت پتروشیمی

دبیر تدوین استاندارد مسئولیت اجتماعی گفت: در حوزه مسئولیت اجتماعی، مهمترین مسئولیت اجتماعی این است که بساط همایش‌ها و جشنواره‌هایی که همگی نام ملی و بین المللی به همراه دارند و کاسبکارانه به دنبال گواهی فروشی هستند، برچیده شود.

روزی صدها هزار پیام در گروه‌های تلگرامی مراکز برگزاری آزمون بین‌المللی آیلتس بین متقاضیان سرگردانی که آیندهٔ آنها به امکان شرکت در این آزمون گره خورده است، رد و بدل می‌شود؛ کسانی که می‌خواهند در این آزمون شرکت کنند، اما مراکز برگزاری این آزمون به استناد ابلاغیه‌ای از سوی سازمان سنجش از ثبت‌نام‌ جدید خودداری می‌کنند. آن‌طور که این مراکز می‌گویند سازمان سنجش در ابلاغیه‌ای پس از لغو این آزمون در تابستان سال جاری به‌علت افشا شدن سؤالات، از آنها خواسته‌ است که فقط اقدام به ثبت‌نام متقاضیانی کنند که پیشتر آزمون آنها لغو شده بود. این ابلاغیه اما هیچ توضیح بیشتری راجع‌به سایر متقاضیان جدید نداده است و این مراکز اطلاعی از آیندهٔ برگزاری آزمون بین‌المللی سنجش سطح زبان آیلتس ندارند. روابط‌عمومی سازمان سنجش بدون توضیح دربارهٔ اینکه چه چیزی در انتظار متقاضیان جدید است، در پاسخ به پیگیری‌های «پیام ما» می‌گوید: «این موضوع در دست بررسی است و سازمان اطلاعیه صادر خواهد کرد.» اما تا زمان نگارش این گزارش هنوز برای دوره جدید ثبت‌نام‌ اطلاعیه‌ای منتشر نشده است و مشخص نیست این ابهام تا چه زمانی ادامه خواهد داشت. همین وضعیت بسیاری از این افراد را به‌سمت ثبت‌نام برای این آزمون در کشورهای همسایه سوق داده و هزینه‌های هنگفتی به آنها تحمیل کرده است. یکی از افراد متقاضی ثبت‌نام در این آزمون در این باره می‌گوید: «برای شرکت در این آزمون مجبور به ثبت‌نام در ترکیه و پرداخت ده میلیون تومان اضافه‌تر از هزینه‌ای که این آزمون در ایران دارد، شدم.»

راستش را بخواهید، گاهی خودمان هم حرصمان درمی‌آید. ما هم از شنیدن این‌همه خبر بد حالمان بد می‌شود، از دیدن نابسامانی‌ها، فسادها و ادعاهای نادرست ناراحت می‌شویم. ما هم مثل همهٔ شهروندان، شرایط بد اقتصادی جامعه نگرانمان می‌کند و از نگاه کردن به آینده واهمه داریم. از رنج مردمان رنج می‌بریم و از اینکه کاری جز نوشتن از دستمان برنمی‌آید و نمی‌توانیم رنجی از دوش مردم جامعه کم کنیم، در تقابل با حس ناامیدی مغلوب می‌شویم. البته گاهی لحظه‌هایی هم هست که از شنیدن خبری خوشحال می‌شویم، هرچند کم ولی همین امیدهای کوچک وجود دارد.