چند هشدار صمیمانه به رییس‌جمهور

فرشاد مومنی-اقتصاددان
در ابتدا به عنوان یک شهروند باید از رییس‌جمهور سپاسگذاری کرد، هم به دلیل پایمردی جدی که در سیاست خارجی از خود نشان داد و توانست یکی از پر‌هزینه‌ترین مشکلات را از دوش جامعه ایران بردارد و هم به خاطر توجه بیشتری که به مسائل اقتصادی داشتند. واقعیت این است که مسائل اقتصادی جدی‌ترین، فوری‌ترین و پیچیده‌ترین مشکلات کنونی کشور را تشکیل می‌دهد و ایشان حتما اذعان دارند که بخش بزرگی از موفقیت‌هایی که در حوزه اقتصاد مطرح کردند به‌طور مستقیم رابطه‌ای با جهت‌گیری اقتصادی دولت نداشته است، بلکه از بیرون حوزه اقتصاد و به‌طور مشخص به واسطه سیاست‌های تنش زدای دولت بوده است که مهم‌ترین دستاورد ذکر شده یعنی کاهش تورم نیز نتیجه همین سیاست‌ها بوده است. واقعیت این است که جهت‌گیری‌های سیاست‌گذاری اقتصادی دولت حاوی کاستی‌ها و اشکالات جدی بوده و قول‌هایی که آقای رییس‌جمهور دادند مبنی بر اینکه راهبرد فعال با انحصارها و فسادها در دستور کارشان است، به‌طور اصولی یک رویکرد قابل دفاع است اما رویه‌ای که دولت محترم تا امروز در این زمینه درپیش گرفته‌اند تقریبا می‌توان گفت هیچ تناسبی با بایسته‌های شرایط کشور در این زمینه‌ها ندارد. اما راه‌حلی که دولت محترم در پیش گرفته یک راه‌حل بدون برنامه است و به هیچ‌وجه نمی‌تواند با فسادهای مالی در شرایط کنونی ایران برخوردی موثر داشته باشد. از زمان روی کار آمدن دولت نهم شخصا چندین بار تکرا ر کرده‌ام به گواه همه تجربه‌های موفق در دنیا راه‌حل اصولی مبارزه با فساد طراحی یک برنامه ملی مبارزه با فساد بر محور پیش‌گیرنده از آن است، چیزی که جایش بسیار خالی است و ضرورتش با تمام وجود احساس می‌شود و من می‌خواهم صمیمانه به رییس جمهور و همراهانش هشدار دهم که اگر در این زمینه مبارزه به صورت اصولی صورت نگیرد خود این دولت هم از عوارض آن مصون نخواهد بود. مساله بسیار مهم دیگری که ایشان مورد توجه قرار دادند و باید به ایشان گفت که این توجه اصولی اگر در سطح شعار باقی بماند و طرحی عملی و خردورزانه نسبت به آن وجود نداشته باشد، سودی نخواهد داشت، مربوط می‌شود به این نکته حیاتی که درآمدهای نفتی باید در امور غیرنفتی سرمایه‌گذاری و صرف شود. باید گفت این سرمایه‌گذاری در شرایط فعلی کشور بستر مناسب خود را ندارد. باید در آینده بر اساس این وعده‌های آقای روحانی برنامه‌های مشخص و عالمانه‌ای را شاهد باشیم که این مهم محقق شود. یک نکته بسیار ارزشمند دیگر هم در فرمایشات رییس‌جمهور بود که آن هم با رویه‌های دولت محترم تا امروز مغایرت داشته است و آن هم این است که ایشان گفتند نباید کاری کنیم که کشورهای دیگر احساس کنند یک بازار ۸۰ میلیونی برای کالاهای آنها در ایران وجود دارد. واقعیت این است که سیاست‌های تجاری دولت مطلقا تا امروز در این راستا نبوده است. مهم‌ترین نکته این است که برای اینکه توافق هسته‌ای دستاورد قابل توجهی برای کشور و ملت داشته باشد دولت باید برای اقتصاد پساتحریم یک برنامه دقیق داشته باشد به ویژه امسال که سال تدوین برنامه میان‌مدت کشور است همه اراده و توانایی و جلب مشارکتی که دولت می‌تواند انجام دهد در خدمت طراحی یک برنامه توسعه‌گرا به مفهوم دقیق کلمه باشد. خوشبختانه آنچه به وضوح مشخص می‌شود این است که جامعه دانشگاهی انگیزه و تمایلی جدی برای ارتقای کیفیت سیاست‌های دولت دارد و باید امیدوار بود که از این نعمت بزرگ دولت محترم استفاده کند تا چشم‌انداز‌های روشنی را در آینده اقتصاد کشورمان شاهد باشیم.