از ۵ تا ۷ می ۲۰۲۶، کپنهاگ میزبان «اجلاس جهانی مد» بود؛ نشستی که نخستین‌بار در سال ۲۰۰۹ به‌عنوان رویداد جانبی اجلاس اقلیمی «COP15» کپنهاگ شکل گرفت و امروز به یکی از مهم‌ترین محل‌های تصمیم‌سازی و گفت‌وگو درباره آینده پایدار صنعت مد در جهان تبدیل شده است. در اجلاس امسال، تمرکز اصلی بر مفهوم «تاب‌آوری» بود؛ اینکه صنعت مد چگونه باید خود را با جهانی سازگار کند که با تنش‌های اقلیمی، محدودیت منابع و افزایش هزینه‌های تولید روبه‌روست. در این نشست، مدیران برندهای بزرگ، سرمایه‌گذاران، سیاست‌گذاران و فعالان صنعت نساجی درباره آینده صنعتی گفتگو کردند که سال‌ها تنها با تصویری پر زرق‌وبرق، ویترین و مصرف شناخته می‌شد، اما حالا بیش از هر زمان دیگری با بحران‌های محیط‌زیستی، کمبود منابع و فشار اقتصادی گره خورده است.

مانند بسیاری از نشست‌های جهانی مرتبط با مد پایدار، ایران در این رویداد نیز حضور و نقش پررنگی نداشت؛ این در حالی است که صنعت نساجی در ایران صنعتی دیرین است. یکی از صنایع استراتژیک و اشتغال‌زای کشور به شمار می‌رود و هم‌زمان با چالش‌هایی مانند بحران آب، فرسودگی بخشی از زیرساخت‌ها و افزایش هزینه‌های تولید روبه‌رو است.

در سخنرانی «فدریکا مارچیونی»؛ مدیرعامل «گلوبال فشن اجندا» در افتتاحیه اجلاس آنچه بیش از همه تکرار می‌شد، نقش پررنگ بحران اقلیم در آینده صنعت مد بود بحرانی که نه یک مسئله حاشیه‌ای، بلکه بخشی از آینده صنعت مد توصیف می‌شود و نشان می‌دهد آب‌وهوا دیگر فقط پس‌زمینه صنعت مد نیست؛ اقلیم حالا به یکی از عوامل تعیین‌کننده آینده این صنعت تبدیل شده است.

تا مدتی پیش، وقتی از مد پایدار صحبت می‌شد، بیشتر تمرکز روی رفتار مصرف‌کننده بود؛ اینکه کمتر خرید کنیم، لباس بیشتری بازیافت شود یا برندها از پارچه‌های سازگارتر با محیط‌زیست استفاده کنند. اما آنچه امروز در نشست‌های جهانی مد مطرح می‌شود، فراتر از توصیه‌های اخلاقی است. مسئله حالا به بقا و تاب‌آوری صنعت رسیده است.

افزایش دمای زمین، خشکسالی، سیل و آتش‌سوزی‌های گسترده، مستقیماً بر تولید مواد اولیه‌ای مانند پنبه و پشم اثر گذاشته‌اند. زنجیره‌های تأمین جهانی بارها بر اثر بحران‌های اقلیمی مختل شده‌اند و هزینه تولید در بسیاری از کشورها افزایش یافته است. به همین دلیل، صنعت مد امروز دیگر فقط درباره طراحی لباس حرف نمی‌زند؛ درباره آب، انرژی، فناوری و آینده تولید صنعتی صحبت می‌کند.

این همان نقطه‌ای است که بحث جهانی مد پایدار، برای ایران نیز معنای جدی پیدا می‌کند. در کشوری که سال‌هاست با بحران آب روبه‌روست، صنعت نساجی دیگر نمی‌تواند صرفاً با الگوهای قدیمی تولید ادامه دهد. بخش‌هایی مانند رنگرزی و تکمیل پارچه از صنایع پرمصرف آب و انرژی محسوب می‌شوند و ادامه فعالیت آن‌ها بدون نوسازی فناوری و همگام‌شدن با تغییرات جهانی، در آینده این صنعت را با چالش‌های بیشتری از جمله در زمینه صادرات مواجه خواهد کرد.

در اجلاس کپنهاگ، از مواد اولیه کم‌مصرف‌تر، فناوری‌های جدید نساجی و کاهش اثرات اقلیمی صنعت مد صحبت شد؛ موضوعاتی که شاید در نگاه اول به ترندهای جهانی مد مربوط باشند، اما برای ایران بیشتر از آنکه یک انتخاب لوکس محسوب شوند، به یک ضرورت صنعتی شباهت دارند.

شاید مهم‌ترین پرسش این باشد که چرا کشوری با صنعت نساجی گسترده و درگیر با بحران منابع، سهمی در این گفت‌وگوهای جهانی ندارد؟ آیا صنعت نساجی ایران قرار است صرفاً مصرف‌کننده روندهایی باشد که در جای دیگری درباره آن تصمیم‌گیری می‌شود، یا می‌تواند در آینده نقشی فعال‌تر در این مسیر پیدا کند؟

جهان مد امروز دیگر فقط درباره رنگ فصل و طراحی لباس تصمیم نمی‌گیرد. بخشی از آینده این صنعت، در اتاق‌هایی تعیین می‌شود که درباره آب، اقلیم و تاب‌آوری اقتصادی حرف می‌زنند و شاید مهم‌ترین مسئله برای ایران این باشد که در این گفت‌وگوها، هنوز صدای چندانی از ما شنیده نمی‌شود.