سال‌ها قبل خانمی که استاد دانشگاه در رشته شهرسازی بود تعریف می‌کرد که در همه میهمانی‌ها از ظرف یک‌بارمصرف استفاده می‌کند تا وقتش تلف نشود. از آن زمان بسیار گذشته و اکنون استفاده از اشیای یک‌بارمصرف از خانه‌های اساتید الگوساز و بدعت‌گذار به کل اقشار جامعه رسیده است و به‌صورت یک الگو، یک ارزش و یک رویه بی‌چندوچون درآمده است؛ تاحدی‌که به‌نوعی تجمل‌گرایی پلاستیکی تبدیل شده است که تم‌ها و تزیینات خاص و رقابتی نیز دارند؛ از عروسی تا عزا، از مراسم مذهبی و نذری تا جشن‌های تولد و فارغ‌التحصیلی، بی‌آنکه لحظه‌ای سؤال شود، این یک‌بارمصرف‌ها بعد از اینکه وظیفه‌شان را انجام دادند و کار همه را راحت کردند، به کجا می‌روند؟ کدام بخش طبیعت ایران را نابود می‌کنند؟ خوراک کدام دام و گوسفند می‌شوند و سر از معده همان زباله‌سازها به‌صورت میکروپلاستیک سر در می‌آورند و موجب سرطان و نازایی و هزار بلای پرهزینه برای سرزمین و سلامتی افراد می‌شوند؟

به یکباره جنگ از راه می‌رسد و با آسیب‌های جدی به کارخانه‌های پتروشیمی در کشور، بحران گرانی پلاستیک و محصولات یک‌بارمصرف و بسته‌بندی، رخ می‌دهد و همه را نگران می‌کند. شاید فشار اقتصادی و کمبود و گرانی محصولات این‌چنین که به‌خودی‌خود یک تهدید است، فرصتی باشد برای صرفه‌جویی و مطرح‌شدن الگوهای توسعه پایدار از طریق بازنگری الگوهای مصرف و شاید اساتید و افراد تأثیرگذار که امروزه دارای ابزارها و محمل‌های فراوانی برای انتقال پیامشان هستند، از شهرت و تریبون خود برای حفظ و احیای سرزمین در خطر آلودگی‌های بازگشت‌ناپذیر استفاده کنند. هم اکنون نیز کشور ایران از پیشتازان آلودگی خاک و آب‌وهوا در جهان است و فرصت زیادی برای نجات سرزمین باقی نمانده است؛ البته اگر دیر نشده باشد.

حوزه معماری و ساخت‌وساز ایران نیز شدیداً نیازمند بازنگری در حوزه توسعه پایدار است. در شرایطی که به نام نوسازی، و بازآفرینی پایدار، شاهد پایان‌دادن به عمر بناهای باکیفیت و باهویت با برچسب کلنگی و فرسوده و تخریب بناهای ارزشمند زیادی هستیم، باید به‌خاطر آوریم که مواد اولیه، مصالح، انرژی و منابع بسیاری از آب‌وخاک و نیز منابع انسانی و تخصصی برای ساخت هر بنا استفاده شده است. با تخریب ساختمان‌هایی که بعضاً با یک بازسازی و مقاوم‌سازی جانی دوباره می‌توانند بگیرند، ما تمام این سرمایه‌ها را به هدر می‌دهیم، درحالی‌که در تمام کشورهای پیشرفته، بحث مقاوم‌سازی و به‌روزرسانی بناها، جای تخریب و نوسازی را گرفته است که به صرفه‌جویی در مصالح و انرژی و منابع کمک شایانی می‌کنند. از سوی دیگر در شرایطی که چاره‌ای جز تخریب نیست، مصالح ساختمانی تخریب‌شده به‌جای رهاشدن در طبیعت و افزودن به آلودگی‌های روزافزون، به چرخه بازیافت و ساخت مصالح جدید با استفاده از بازمانده‌های تخریبی بناها باز می‌گردند، اقداماتی که کشورهایی مانند هند در آن به پیشرفت‌های درخشانی دست یافته‌اند. در شرایط انقباض اقتصادی، آسیب‌دیدن کارخانه‌های فولاد و بسیاری تولیدکننده‌های مصالح ساختمانی، جنگ فرصتی است که از درس‌آموخته‌ها و روش‌های رایج در سایر کشورها برای صرفه‌جویی حداکثری استفاده کنیم، کاری که در نهایت به نفع طبیعت ایران و توسعه پایدار نیز می‌شود. شاید فشارهای اقتصادی انگیزه‌ای باشند برای نجات طبیعت بی‌جان و رمق سرزمینمان.

جنگ یک فاجعه است؛ اما تاریخ نشان داده بسیاری از ابداعات و تغییر روندها و رویه‌ها به دلیل فشارهای ناشی از جنگ‌ها رخ‌داده و تأثیرات مثبت و ماندگاری در کشورهای مختلف ایجاد کرده است. زمان آن رسیده که این تهدید را به فرصتی پایدار تبدیل کنیم.