تحلیل ۱۵۴ اظهارنظر نشان می‌دهد اغلب ادعاها درباره کمک هوش مصنوعی به جلوگیری از فروپاشی اقلیم، به «یادگیری ماشین» اشاره دارند و نه به چت‌بات‌های پرمصرف انرژی و ابزارهای تولید تصویر که محرک رشد انفجاری مراکز داده گازسوز این بخش بوده‌اند.

این پژوهش که به سفارش سازمان‌های غیرانتفاعی از جمله Beyond Fossil Fuels و Climate Action Against Disinformation انجام شده، حتی یک نمونه نیافته است که در آن ابزارهای محبوبی مانند Gemini گوگل یا Copilot مایکروسافت منجر به کاهش «ملموس، قابل راستی‌آزمایی و قابل‌توجه» در انتشار گازهای گلخانه‌ای گرم‌کننده سیاره شده باشند.

«کتان جوشی»، تحلیلگر انرژی و نویسنده گزارش، گفت تاکتیک‌های این صنعت «انحرافی» است و به روش‌های آزموده‌ای تکیه دارد که مصداق «سبزشویی» محسوب می‌شود.

او این وضعیت را به شرکت‌های سوخت فسیلی تشبیه کرد که سرمایه‌گذاری‌های محدود خود در پنل‌های خورشیدی را تبلیغ می‌کنند و ظرفیت فناوری جذب و ذخیره کربن را بیش از حد بزرگ‌نمایی می‌کنند.

جوشی گفت: «این فناوری‌ها در مقایسه با انتشار عظیم کسب‌وکار اصلی‌شان، تنها کسری ناچیز از انتشارها را کاهش می‌دهند. شرکت‌های بزرگ فناوری همین رویکرد را گرفتند و آن را ارتقا و گسترش دادند.»

بیشتر ادعاهای بررسی‌شده از گزارشی از سوی International Energy Agency (IEA) آمده که توسط شرکت‌های بزرگ فناوری بازبینی شده بود؛ همچنین از گزارش‌های شرکتی گوگل و مایکروسافت.

براساس این تحلیل، گزارش IEA که دو فصل را به منافع بالقوه اقلیمی هوش مصنوعی سنتی اختصاص داده بود، تقریباً به‌طور مساوی به ادعاهایی متکی بود که بر مقالات دانشگاهی، وب‌سایت‌های شرکتی یا موارد فاقد هرگونه شواهد استوار بودند. در مورد گوگل و مایکروسافت، بیشتر ادعاها فاقد شواهد بودند.

این تحلیل که این هفته هم‌زمان با اجلاس تأثیر هوش مصنوعی در دهلی منتشر شد، استدلال می‌کند صنعت فناوری با «درهم‌آمیختن» انواع مختلف هوش مصنوعی، راه‌حل‌های اقلیمی و آلودگی کربنی را به‌صورت یک بسته واحد و گمراه‌کننده عرضه کرده است.

«ساشا لوچیونی»، مسئول هوش مصنوعی و اقلیم در پلتفرم متن‌باز Hugging Face که در این گزارش دخیل نبوده، گفت این گزارش به بحثی که اغلب کاربردهای بسیار متفاوت را یکسان فرض می‌کند، ظرافت و دقت بیشتری می‌بخشد.

او گفت: «وقتی از هوش مصنوعی‌ای صحبت می‌کنیم که برای سیاره نسبتاً بد است، عمدتاً منظور هوش مصنوعی مولد است،‌ یعنی سامانه‌های هوش مصنوعی که می‌توانند محتوای جدید تولید کنند؛ یعنی متن، تصویر، صدا، ویدئو، کد یا حتی داده‌های شبیه‌سازی‌شده‌ای که قبلاً وجود نداشته است. لوچیونی که صنعت را به شفافیت بیشتر درباره ردپای کربنی خود ترغیب کرده، افزود: «وقتی از هوش مصنوعی خوب برای سیاره حرف می‌زنیم، اغلب منظور مدل‌های پیش‌بینی‌کننده، مدل‌های استخراجی یا مدل‌های قدیمی‌تر هوش مصنوعی است.»

این تحلیل نشان داد حتی ادعاهای سبز درباره هوش مصنوعی سنتی نیز معمولاً بر اشکال ضعیف شواهد متکی بوده‌اند که به‌طور مستقل راستی‌آزمایی نشده‌اند. تنها ۲۶ درصد از ادعاهای سبز بررسی‌شده به پژوهش‌های دانشگاهی منتشرشده استناد کرده بودند، درحالی‌که ۳۶ درصد اصلاً هیچ مدرکی ارائه نکرده بودند.

یکی از نخستین نمونه‌های شناسایی‌شده در گزارش، ادعای گسترده‌ای بود مبنی‌بر اینکه هوش مصنوعی می‌تواند تا سال ۲۰۳۰ به کاهش ۵ تا ۱۰ درصد از انتشار جهانی گازهای گلخانه‌ای کمک کند.

این رقم که گوگل تا آوریل سال گذشته نیز آن را تکرار کرده بود، از گزارشی می‌آمد که این شرکت از شرکت مشاوره‌ای BCG سفارش داده بود؛ گزارشی که به یک پست وبلاگی در سال ۲۰۲۱ استناد می‌کرد و آن رقم را براساس «تجربه با مشتریان» خود اعلام کرده بود.

براساس داده‌های بلومبرگ‌ان‌ای‌اف، مراکز داده تنها یک درصد از برق جهان را مصرف می‌کنند، اما پیش‌بینی می‌شود سهم آنها از برق ایالات متحده تا سال ۲۰۳۵ بیش از دو برابر شده و به ۸.۶ درصد برسد. IEA پیش‌بینی می‌کند این مراکز تا پایان دهه دست‌کم ۲۰ درصد از رشد تقاضای برق در کشورهای ثروتمند را به خود اختصاص دهند.

افشای ناقص اطلاعات از سوی صنعت نشان می‌دهد مصرف انرژی یک پرس‌وجوی متنی ساده در یک مدل زبانی بزرگ مانند ChatGPT ممکن است به‌اندازه روشن ماندن یک لامپ برای یک دقیقه باشد، اما این میزان برای کارکردهای پیچیده‌تری مانند تولید ویدئو و پژوهش عمیق به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌یابد؛ رشدی که به‌دلیل سرعت و مقیاس آن، برخی پژوهشگران حوزه انرژی را نگران کرده است.

سخنگوی گوگل گفت: «برآوردهای ما درباره کاهش انتشارها بر یک فرایند مستند و مستحکم مبتنی‌بر بهترین دانش علمی موجود استوار است و ما اصول و روش‌شناسی راهنمای آن را به‌طور شفاف منتشر کرده‌ایم.»

مایکروسافت از اظهارنظر خودداری کرد و IEA نیز به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ نداد.

جوشی گفت گفتمان پیرامون منافع اقلیمی هوش مصنوعی باید «به واقعیت بازگردانده شود».

او افزود: «پیوند کاذب میان یک مسئله بزرگ و یک راه‌حل کوچک، توجه‌ها را از آسیب‌های کاملاً قابل پیشگیری ناشی از گسترش بی‌مهار مراکز داده منحرف می‌کند.» |گاردین