نگاهی به کمیسیون اصل یکصد و هفتم و یکصد و نهم؛
کمیسیونی برای خواص مجلس خبرگان
امیرعباس کلهر- اعتماد آنلاین
یکی از وظایف اصلی مجلس خبرگان رهبری انتخاب جانشین رهبر است. مجلسی که امام خمینی (ره) در اولین انتخابات مجلس خبرگان که در اواخر سال 1361 برگزار شد، یکی از تکالیف مهم دینی و مذهبی را حضور مردم در این انتخابات دانست و اعلام کرد که مشروعیت نظام ما به مجلس خبرگان رهبری بستگی دارد. مقام معظم رهبری نیز 19 دی ماه 1394 در دیدار سالانه خود با گروهی از مردم قم با نام بردن از مجلس خبرگان رهبری به عنوان «مجلسی مهم»، گفت: «مجلس خبرگان بناست آن روزی که رهبر فعلی نباشد یا رهبر نباشد آن‌وقت آن‌ها رهبری را انتخاب کنند که جلوی هجمه دشمن بایستد، شجاعت نشان بدهد، راه امام را ادامه بدهد.» مجلس خبرگان شش کمیسیون دائمی دارد. در هر کمیسیون ، 11نفر اعضاى اصلى و چهار نفر هم اعضاى على البدل عضو هستند. اعضاى هر کمیسیون به مدت دو سال عضو آن مى شوند. یکی از این کمیسیون های شش گانه، «کمیسیون 107- 109» نام دارد. عنوان این کمیسیون اشاره ای است به اصول 107 و 109 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که این دو اصل قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به نام شرایط و صفات رهبر اشاره دارد. اما در میان همه کمیسیون های مجلس خبرگان رهبری، کمیسیون یک صد و نهم و یک صد و هفتم مجلس خبرگان رهبری، جزو کمیسیون های حساس مجلس خبرگان رهبری است. این کمیسیون بر اساس ماده 50 «آیین نامه داخلی مجلس خبرگان رهبری» تشکیل شده که تحقیق و بررسى درباره همه موارد مربوط به شرایط و صفات رهبر و تمام کسانى که در مظان رهبرى قرار دارند را بر عهده اش قرار داده است. آیت الله شیخ مرتضی مقتدایی از جمله اعضای کمیسیون یکصد و نهم مجلس خبرگان رهبری است که از دوره دوم مجلس خبرگان رهبری در این کمیسیون حضور داشته است. کمیسیونی که 11 نفر عضو اصلی دارد و 4 نفر هم در این کمیسیون از اعضای علی البدل هستند.
این کمیسیون از جمله کمیسیون های حساس کمیسیون های مجلس خبرگان رهبری است. در این کمیسیون رای گیری ها به صورت مخفی است و اعضای کمیسیون به مدت 2 سال عضو آن هستند. هر کسی که رای بالاتری آورد عضو اصلی می شود و افراد دیگر نیز علی البدل می شوند. از جمله افرادی که در دوره های گذشته در کمیسیون یکصد و نهم و یک صد و هفتم مجلس خبرگان رهبری حضور داشته اند می توان از آیت الله آذری قمی، آیت الله سید مهدی روحانی، آیت الله احمدی میانجی و آیت الله موسوی تبریزی نام برد. اما وضعیت کار در در کمیسیون یک صد و نهم به این شکل است که اعضای این کمیسیون از میان خودشان سه نفر را انتخاب می کنند و کمیته ای تشکیل می دهند. وظیفه این کمیته نیز بررسی افراد و مصادیق رهبری برای جانشین شده است.
دوره کاری این سه نفر دو ساله است اما از آنها تعهد گرفته می شود که مطالب مطرح شده بین خودشان و خدا جایی باشد. این افراد معمولا به دلیل حساس بودن فعالیتشان بعد از دو سال نیز تمدید می شوند. بار ها در گفت و گو های اعضای مجلس خبرگان مطرح شده است که تمام مطالب و بررسی های اعضا کمیسیون یک صد و نهم سری و محرمانه و اسنادشان هم جوز اسناد طبقه بندی شده ثبت می شود. روند کار در این کمیسیون به حدی امنیتی است که طبق گفته آیت الله مقتدایی « اعضای همان کمیته سه نفره اسناد و مدارکشان را در اختیار اعضای کمیسیون قرار نمی دهند. » برای نمونه یکی از فعالیت های اعضای این کمیسیون رفت و آمد ها و معاشرت هایی است که آنها در منزل فرد مورد نظر انجام می دهند که با این کار کیفیت زندگی از نظر ساده زیستی، وضع منزل در مهمانی ها و صحبت هایی که می شود مدنظر قرار می گیرد. آیت الله مقتدایی در همین رابطه در گفت و گویی بیان کرده است که این اتفاقات در حالی می افتد که فرد مورد نظر متوجه مقصود این کمیته نمی شود. در تابستان سال 1377 نیز ابراهیم امینی، عضو مجلس خبرگان رهبری در گفت و گو با فصل نامه «حکومت اسلامی»، وظیفه این کمیسیون را دادن آمادگی به خبرگان دانسته و روال کاری آن را چنین شرح داده بود: «در سال های اول تشکیل مجلس خبرگان، جلسه های این کمیسیون هر 15 روز یک بار بود، بعد تدریجا که مسایل کم تر شد، بر طبق نیاز تشکیل می شد؛ گاهی ماهی یک مرتبه، گاهی 15 روز یک مرتبه و گاهی هم هفته ای یک مرتبه.» اسناد این جلسات در دبیرخـانه مجلس خبرگان رهبری نگهداری می شود و حتی در اختیار هیأت رییسه هم قرار نمی گیرد و در صورتی که مقام معظم رهبری بخواهند در اخـتیارشان قـرار داده مـی شود.