دو نگرش آمریکایی درمورد ایران

علیرضا شیخ عطار*
مذاکرات ایران و شش قدرت غربی در مراحل پایانی قرار دارد. به نظر می‌رسد ایالات متحده آمریکا بیش از ایران و حتی سایر مذاکره‌کنندگان غربی تمایل به انجام مذاکره و توافق دارد. تعجیل آمریکا به‌دلیل مصوبه چند ماه پیش کنگره‌ این کشور است که براساس آن کنگره باید هرگونه توافق با ایران را بررسی کرده و نظرمثبت یا منفی خود را درمورد توافق اعلام کند. ازطرفی اوباما قصد دارد تا پایان دوره ریاست‌جمهوری خود پرونده هسته‌ای ایران را به سرانجام برساند و برای خود نامی در تاریخ دیپلماسی جهان به ثبت برساند. بنابراین آنها به دنبال ضرب‌الاجل هستند نه طرف ایرانی.
مقامات ایرانی به دنبال یک توافق خوب هستند تا بتوانند به نتیجه‌ای مطلوب دست یابند. آنها سعی دارند این‌گونه جلوه دهند که فشار ناشی از تحریم‌ها ایرانی‌ها را پای میزمذاکره آورده است درحالی که این‌گونه نیست و تحریم‌ها بخش کوچکی ازعلت حضور ایران پای میز مذاکره است وعوامل دیگر نیز در عزم ایران برای مذاکره نقش دارند. در کناراشتیاق آمریکا و شخص اوباما فشارهایی از سمت گروه‌های مخالف درداخل خاک آمریکا به مذاکرات وارد می‌شود. البته گروه‌های مخالف آمریکایی به‌طور قطع با مساله هسته‌ای مشکلی ندارند بلکه آنها دنبال تضعیف ایران در منطقه و جایگاه این کشور در جهان هستند.
بنابراین مکرر به اوباما فشار می‌آورند که این قضیه حل نشود. آنها براین خیال هستند که اگر تحریم‌ها و فشار‌ها بر ایران ادامه پیدا کند ایران از ادعا‌های خود در منطقه کوتاه می‌آید. به نظر می‌رسد تنها طرفی که درمذاکرات براساس منطق برچارچوب‌های مورد اجماع تاکید دارد ایران است. ایران هیچ‌گاه خود را مقید به زمان نمی‌داند و می‌خواهد درطول مذاکرات به محتوای موردنظر خود برسد.
در داخل ایران اجماع خوبی میان همه جریان‌های قدرت وجود دارد و همه تاکید دارند منافع ملی ما باید درمذاکرات تامین شود. طرف‌های غیرآمریکایی به تدریج از رفتارهای متناقض غربی کلافه شده‌اند زیرا منافع اروپایی‌ها درحل مساله هسته‌ای است. اوباما مدعی است که توانسته همه دنیا را علیه ایران بسیج کند درنتیجه با ادامه بهانه‌گیری‌ها این ادعای وی رفته‌رفته رنگ می‌بازد. اگر توافق صورت بگیرد معادلات خاورمیانه نیز ممکن است از حل‌وفصل پرونده اتمی ایران تاثیر بگیرد. یکی از گروه‌های داخلی آمریکا این نکته را پذیرفته است که ایران بازیگر بزرگ و اصلی منطقه است و باید با ایران تعامل شود ولی گروه‌های محافظه‌کار اعتقاد دارند که نباید به ایران بها داد و تئوری آنها در مقابل ایران بر برخورد سخت استوار است. درنتیجه درحال حاضر که گروه اول عملا قدرت قابل ملاحظه‌ای در آمریکا دارند باید توافق صورت گیرد.
* سفیر سابق ایران در آلمان