مریم سروش
روزنامه نگار
مریم سروش
۲۰ مرداد ۱۴۰۳
تخریب نادیدهها
ایران در حوزۀ میراث، ۳۴ هزار اثر ثبتی، ۱۹هزار محوطۀ تاریخی و هزاران بنای تاریخی دیگر دارد که شرایط و میزان آسیبپذیری آنها با هم متفاوت است، اما بناهای با ابعاد کوچک یا ثبتنشده، در معرض آسیب بیشتری قرار دارند و کمتر هم به آنها پرداخته میشود. از تپههای تاریخی گرفته تا غارها و سنگنگارهها، همچنین خانهها و کاروانسراهایی که تیغ فرسودگی و تخریب هر روز زخمیترشان میکند. پیگیری اخبار منتشرشده در همین چند هفتۀ اخیر، آمار قابلتوجهی از آسیبها به این میراث ارزشمند را نشان میدهد. ارزشی که «محمدرضا کارگر» عضو هیئت علمی دانشگاه میراث و مشاور معاونت میراث فرهنگی هم آن را تأیید میکند و دربارۀ ضرورت حفظ تمامی این بناها به «پیام ما» میگوید: «حتی بناهای تاریخی با ابعاد کوچکتر هم باید در استانها محافظت شوند؛ چون برای گردشگری و اقتصاد یک منطقه اهمیت زیادی دارد. نمونۀ موفق آن هم در کشور مثل ایتالیا رقم خورده و یک طرح خوب دراینباره اجرا کردهاند.»
مریم سروش
۱۴ مرداد ۱۴۰۳
تکمیل مصائب «مسجد جامع عباسی»
میراث چندهزارسالۀ اصفهان، سالهاست که درگیر فرونشست شدهاند، اما لابهلای این آسیبهای بیدرمان! گاهی چالشهای دیگر هم رخ میدهد که عامل تخریب بیشتر و فرسودگی میراث ماندگار این شهر است. میدان «نقشجهان»، مساجد و پلهای این شهر، بهدلیل برداشت آبهای زیرزمینی، فرونشست قابلتوجهی را تجربه میکند. اما حالا «مسجد جامع عباسی» درگیر یک معضل جدید هم شده؛ نشست زمین و آسیب به پایههای مسجد، بهدلیل فرسودگی سامانۀ فاضلاب. این درحالیاست که متخصصان بارها تأکید کردهاند، باتوجهبه حساسیت سازههای تاریخی این مسجد، فرونشست میتواند سبب ترک، چرخش ساختمان و آسیب جدی و حتی تخریب سازهای آن شود.
مریم سروش
۶ مرداد ۱۴۰۳
پیامدهای کاهش اعتبار گذرنامۀ ایرانی
آخرین رتبهبندی شاخص گذرنامه «هنلی» نشان میدهد، گذرنامه ایران با مجوز سفر به ۴۳ کشور بدون نیاز به دریافت ویزا، در رتبۀ ۹۴ جهان قرار دارد. البته ایران در این جایگاه همرتبۀ سودان و جزو کشورهای در رتبۀ پایین جدول به شمار میرود. اما نکتۀ مهم اینکه، همین رتبه هم در مقایسه با سال گذشتۀ میلادی، دو پله سقوط دارد. یعنی شاخص رتبهبندی گذرنامه ایران، از پلۀ ۹۲ با دسترسی به ۴۴ مقصد، به رتبۀ کاهشیافتۀ جدید رسیده و هرچند نزولش چندان محسوس نیست، اما بههرصورت روند روبهبهبود این شاخص را طی سالهای گذشته تا حدودی متوقف کرده و نیازمند یک برنامهریزی برای ایجاد روابط بینالمللی باثبات و قابل اعتماد با سایر کشورها دارد تا این جایگاه را بهبود بخشد.
مریم سروش
۳۰ تیر ۱۴۰۳
امید به پیمانسپاری ۲۰ درصدی صنایعدستی
پیمانسپاری ارزی صنایعدستی و فرش همراه با تحریمهای جهانی به تأکید چندبارۀ فعالان این حوزه، تراژدی ترسناک ۵ سال اخیر بوده است. هرچند که سال گذشته در بودجۀ ۱۴۰۲ یک بند قانون برای کاهش این پیمانسپاری لحاظ شد و در بازۀ زمانی کوتاه (۱۵ بهمن تا پایان اسفند ۱۴۰۲) هم اجرا شد، اما شیرینی آن به کام صادرکنندگان و فعالان این حوزه دوام چندانی نداشت و به ۱۴۰۳ نرسید. البته اواخر هفتۀ گذشته، رئیس بانک مرکزی یک کورسوی امید در این حوزه باز کرد و با تأکید بر مصوبهۀ هیئت دولت در مورد صادرات صنایعدستی گفت: «اعمال معافیت از پیمانسپاری ارزی، از جمله مشوقهای مهم دولت برای رونق تولید و صادرات صنایعدستی است.» خبری که امیدواری را دوباره به کانون فعالان بینالمللی صنایعدستی و فرش برگردانده است.
مریم سروش
۲۳ تیر ۱۴۰۳
زنجیر سوگواری
«زنجیرزنی» یکی از آیینهای مشهور و مهم در مراسم سوگواری محرم و عاشوراست و در بسیاری از کشورهای اسلامی با جوامع شیعهنشین بهویژه در ایران، جایگاه مهمی دارد. این درحالیاست که در ایران، شهرها و مناطق مختلف، سبکها و سنتهای منحصربهفرد خود را برای این مراسم دارند و برخی از آنها حتی به ثبت ملی هم رسیده و در انتظار یک فرصت برای ثبت جهانی هستند. از جمله آیین زنجیرزنی یکپارچۀ هیئتهای مذهبی شهر «ابرکوه» که بیش از ۲ قرن سابقۀ تاریخی دارد و سال ۹۲ هم در فهرست آثار میراث معنوی بهعنوان یک میراث ارزشمند ناملموس ثبت شده است.
مریم سروش
۱۲ تیر ۱۴۰۳
گرۀ قلابی فرش!
کاهش فروش فرش ایرانی در بازار جهانی، مدتهاست که به موضوعی نگرانکننده بدل شده و مهمترین دلایل آن در تمام این سالها نکاتی از جمله تحریمهای اقتصادی، رقابت سایر کشورها و تغییر در ترجیح مصرفکنندگان عنوان میشود. اما حالا برخی ادعا کردهاند، علاوهبر مسائل مطرحشده، کیفیت برخی فرشهای ایرانی به دلایل مختلف کاهش پیدا کرده و این وضعیت از نگاه خریداران خارجی هم دور نمانده است. ادعایی که البته مورد تأیید متولیان این حوزه نیست و بهگفتۀ رئیس کمیسیون فرش و صنایعدستی اتاق تعاون ایران به «پیام ما»، فرش ایرانی تنها فرشی است که در دنیا شناسنامهدار شده و در سازمان بینالمللی «DC1» ثبت جهانی میشود؛ بههمیندلیل ادعای کاهش کیفیت آن صحت ندارد. اما چون در نمایشگاههای خارجی حضور نداریم، رقبا از هر ظرفیتی برای پایینآوردن جایگاه فرش دستباف ایران استفاده میکنند.
مریم سروش
۹ تیر ۱۴۰۳
جویندگان عقیق
پنج سالی طول کشید که یکی از مهمترین مناطق شرق کشور یک سند ملی دائمی بگیرد؛ روستای خور که حالا بهعنوان روستای ملی تراش عقیق انتخاب شده است. منطقهای که عمر کشف سنگهای ارزشمنداش به دو دهه هم نمیرسد، اما معیشت اهالیاش را در همین سالها به شکل جدی تأمین کرده و تقریباً هریک از روستانشینها یک جویندۀ عقیق و هریک از خانههایش یک کارگاه تراش این سنگ است. هرچند که بهگفتۀ تراشگران، هنوز سنگ قیمتی خور بهدلیل نبود سازوکارهای حمایتی و بازاریابیهای مناسب، به جایگاه اصلیاش نرسیده و شاید ملیشدن این منطقه بتواند تأثیری دراینباره داشته باشد.
مریم سروش
۵ تیر ۱۴۰۳
تقلب در جاذبههای گردشگری
اواسط خرداد امسال بود که انتشار یک فیلم در فضای مجازی از بلندترین آبشار طبیعی آسیا در کشور چین، مورد توجه و انتقاد گرفت. مرتفعترین آبشار زیبای چین، «یونتای» است که یکی از جاذبههای مهم گردشگری کوهستانی در این کشور به شمار میرود و سالانه میلیونها بازدیدکننده هم دارد. اما انتشار ویدئویی از این آبشار نشان داد در بالای آن لولههای فلزی بزرگ تعبیه شده که آب آبشار را تأمین میکنند. بهنوعی فیلم منتشرشده از این آبشار نشان میدهد، «یونتای» نتیجۀ فناوری مدرن و مصنوعی است و بسیاری از کاربران فضای مجازی و گردشگران این مسئله را جعل در گردشگری عنوان کردند و بلندترین آبشار آسیا، شاهکار طبیعت نیست! هرچند که مقامات چینی این ادعای کاربران را قبول نداشتند؛ البته دستکاری در جاذبههای طبیعی گردشگری، اتفاق جدیدی نیست و در برخی کشورها متولیان حوزۀ گردشگری برای جذب گردشگر، در مقاصد و جاذبهها دست به اقدامات گمراهکننده و فریبنده میزنند که بخشی از آنها در ادامه مورد بررسی قرار گرفته است.