یاسر مختاری

در حالی که تورم و هزینه‌های زندگی هر روز سفره بازنشستگان را کوچک‌تر می‌کند، احکام جدید تأمین اجتماعی با حذف برخی مزایای جانبی، امید میلیون‌ها مستمری‌بگیر به بهبود وضعیت معیشتی را کمرنگ کرده است. فعالان کارگری هشدار می‌دهند که تداوم این روند، شکاف میان درآمد و هزینه‌های زندگی بازنشستگان را عمیق‌تر می‌کند؛ موضوعی که می‌تواند به یکی از جدی‌ترین چالش‌های اجتماعی و معیشتی کشور تبدیل شود.دکتر مرتضی فرهادی، جامعه‌شناس و گیاه‌مردم‌شناس، در ۱۳۵۳ با ۱۷ دوست فرهنگی‌اش بذرهای بومی بنه و الوک را در دامنه کوه بوجه خمین کاشت. امروز آن درختان هم‌قد او شده‌اند؛ اما شهرداری بخشی از آن‌ها را کنده تا آب‌نما بسازد

سازمان انتقال خون ایران، با وجود موفقیت در تأمین نیازهای خونی کشور و ثبت رکورد افزایش ذخایر خون در روزهای بحرانی مانند جنگ چهل‌روزه، امروز با چالش‌های متعددی روبه‌روست؛ از فرسودگی تجهیزات و کمبود منابع مالی گرفته تا مشارکت اندک بانوان و سختی معیشت کارکنان. این مشکلات ممکن است در آینده بر اهدای خون در کشور تأثیر منفی بگذارد.

بازار جهانی داروهای لاغری با سرعتی بی‌سابقه درحال‌رشد بوده و به‌زودی به ۲۵۰ میلیارد دلار می‌رسد. لاغری از منظر جامعه‌شناسی دیگر فقط یک مسئله مربوط به‌سلامت نیست، بلکه به نمادی از موفقیت، منزلت اجتماعی و سبک زندگی مدرن تبدیل شده است. از آمریکا تا ایران، میلیون‌ها نفر برای رسیدن به «بدن ایده‌آل» به مصرف دارو، رژیم‌های سخت و جراحی‌های پرهزینه روی آورده‌اند.

پایان سال تحصیلی جاری در حالی رقم می‌خورد که هزاران دانش‌آموز در کشور به دلیل شرایط جنگی روزهای بسیار کمتری را در مدارس تجربه کردند و از سوی دیگر این فضای اضطراب‌آمیز با ابهام در نحوه برگزاری امتحانات نهایی و مصوبه تأثیر قطعی معدل در نتیجه کنکور بسیاری از آنها را به همراه معلمان و والدین خود معترض کرده است تا فعالیت مدارس در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ با اعتراضات دانش‌آموزان پایان پذیرد.

هم‌زمان با کمبود شربت تریاک در کشور و کنار گذاشته شدن آن در چرخه رسمی درمان اعتیاد، نگرانی‌ها در مورد سرنوشت ۵۰۰ هزار بیمار تحت درمان و امکان بازگشت این افراد به مصرف تریاک، باتوجه‌به افزایش کشت غیرقانونی خشخاش در کشور افزایش پیدا کرده است، این در حالی است که به گفته درمانگران اعتیاد، سیاست‌های نادرست وزارت بهداشت یکی از عوامل اصلی این وضعیت است.

بیش از دو ماه از پایان جنگ چهل‌روزه در ایران می‌گذرد، جنگی که پس از دو بحران دیگر بر جامعه ایران تحمیل شد و بسیاری از شهروندان را در سراسر کشور تحت‌تأثیر قرار داد، این وضعیت موجب شده است تا بسیاری نگران تشدید اختلال‌هایی مانند «سندروم اختلال استرس پس از حادثه» در ایران شوند. به گفته مقامات سازمان بهزیستی پیش‌بینی می‌شود که ۲۰ درصد جامعه دچار این اختلال شوند، اگرچه رئیس «انجمن روان‌پزشکی ایران» در گفت‌وگو با «پیام ما» می‌گوید که افراد حادثه‌دیده ممکن است شرایط بدتری را تجربه کنند.

در ماه‌های اخیر مردم ایران با رشد خیره‌کننده قیمت برخی کالاها مواجه شدند، رشدی که از اوایل زمستان آغاز شده و تا امروز ادامه دارد. حذف ارز ترجیحی و شوک ارزی دولت و هم‌زمان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران موجب شد تا بر اساس آمارهای بانک مرکزی و مرکز ملی آمار تورم سالانه کشور به بیش از ۵۰ درصد رسیده و هم‌زمان تورم نقطه‌به‌نقطه در برخی کالاها سه‌رقمی شود.

دارو به‌عنوان یکی از حیاتی‌ترین و استراتژیک‌ترین کالاهای موجود در کشور، با گرانی بیش از حدی مواجه شده و از سوی دیگر کمبودهای دارویی نیز که در سال‌های اخیر سه‌رقمی بود، به گفته یک نماینده مجلس اکنون چهاررقمی شده و به عدد هزار قلم رسیده است.

در حالی شاخص سلامت دهان و دندان ایرانیان که به‌عنوان یکی از شاخص‌های توسعه اقتصادی و اجتماعی مطرح است؛ همچنان اعداد نگران‌کننده‌ای را نشان می‌دهد که به گفته یکی از فعالان جامعه دندان‌پزشکی کشور، علاوه بر سواد پایین سلامت در کشور، وضعیت اقتصادی کنونی و پوشش ناهمخوان بیمه‌ها با واقعیت‌های تورمی از خدمات دندان‌پزشکی موجب کاهش شدید مراجعه به دندان‌پزشکی‌ها شده است.

نظام تأمین اجتماعی در ایران، با تدوین پیش‌نویس لایحه جدیدی از سوی وزارت کار و حمایت وزارت اقتصاد و دارایی، به نظر می‌رسد به زمان پوست‌اندازی خود نزدیک می‌شود. در نظام جدید در صورت تصویب قرار است پرداخت سهم درمان از حق بیمه از دوش کارفرماها برداشته و بر عهده منابع مالیاتی کشور گذاشته شود، این موضوع موجب می‌شود، سهم ۲۳ درصدی کارفرما از حق بیمه مشابه کارگران به ۷درصد کاهش پیدا کند. اگرچه این اقدام می‌تواند به کارفرماها کمک کند بااین‌حال لایحه جدید تأمین اجتماعی از هم اکنون به زیر تیغ نقادی کارشناسان این حوزه رفته است، چرا به گفته آنها برخی معایب ساختاری و اجرایی در آن وجود دارد که نشان می‌دهد، اقدامات کارشناسی ویژه‌ای بر روی آن انجام نشده است.

درمان اعتیاد در کشور که با قانون مصوب سال ۱۳۸۳ به یکی از پیشروترین شبکه‌های درمان سوءمصرف مواد مخدر در منطقه تبدیل شد و از سوی سازمان بهداشت جهانی مورد تشویق قرار گرفت، اکنون با سیاست‌های وزارت بهداشت، ورشکستگی مراکز درمانی، نشت دارو به بازار سیاه، کمیابی شربت تریاک و بازگشت به مصرف مواد سنتی موجب شده تا درمانگران اعتیاد نسبت به اضمحلال و فروپاشی شبکه درمان اعتیاد در کشور نگران شوند.

این روزها زنان از دردهایی شکایت می‌کنند که تا پیش از آن نه‌تنها تجربه نکرده بودند و بلکه هیچ‌گاه فکر نمی‌کردند با چنین مشکلاتی مواجه شوند. جنگ تصور آن‌ها را به هم ریخت و چنان به روان آنان استرس تحمیل کرد که فشار آن اکنون در جسمشان با قاعدگی‌های زودرس یا دیرهنگام، همراه با درد شدید و خون‌ریزی‌های غیرمعمول خود را نشان داده است.