یاسر مختاری

جنگ چهل‌روزه و آسیب به بیش از ۵۰ شرکت تولید و تأمین کالاهای پزشکی در کنار آسیب‌های وارده به صنایع پتروشیمی کشور که در تولید این کالاها نقش بسیار مهمی را ایفا می‌کنند، آینده را برای صنعت تجهیزات و کالاهای پزشکی نگران‌کننده جلوه می‌دهد، اگرچه به گفته «علیرضا چیذری»، مدیر یکی از انجمن‌های صنفی تولید و تأمین تجهیزات پزشکی به دلیل شرایط جنگی، بسیاری از اعمال و خدمات غیراورژانسی در بیمارستان‌ها به تأخیر افتاده و خدمات اورژانسی ارائه می‌شود. تمرکز بر تولید کالاهای موردنیاز این وضعیت و همچنین قدرت کم خرید مردم و کاهش خریدار برای اقلام پزشکی موجب شده تا در حال حاضر کمبودی در این حوزه احساس نشود، اما با بازگشت اعمال غیراورژانسی احتمال بروز کمبودها در این حوزه نیز وجود دارد.

بحران جمعیتی که بسیاری از کشورهای جهان درگیر آن هستند، به یک آینده ترسناک برای ایران تبدیل شده است؛ کاهش رشد جمعیت و فزونی‌گرفتن جمعیت سالمند کشور و افزایش هزینه‌های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و چالش‌های تمدنی از جمله مشکلاتی است که در سایه کاهش رشد جمعیت و افزایش جمعیت سالمندی ممکن است بروز کند. تهدیدی که وزارت بهداشت از آن به‌عنوان سیاه‌چاله جمعیتی یاد می‌کند.

بیش از دو ماه از آغاز جنگ امریکا و اسرائیل علیه ایران می‌گذرد و شهروندان ایرانی چندین هفته است به دلیل آتش‌بس دوجانبه جنگ را از خود دور می‌بینند، اگرچه هنوز ذهن آن‌ها این موضوع را نپذیرفته و جنگ همچنان در ذهنشان حک شده و موجب بی‌خوابی و بسیاری مشکلات روانی دیگر شده است.

اوتیسم، بیماری‌ای که تا چند سال قبل تنها حدود ۲ درصد از جامعه ایران از وجود آن آگاه بودند، امروزه به یک بیماری شناخته شده تبدیل شده است، بااین‌حال به‌رغم به‌رسمیت‌شناختن آن، افراد مبتلا که حدود ۱.۵ تا ۲ درصد جامعه ایران را شکل می‌دهند، با چالش‌های متعددی مانند کمبود خدمات دندان‌پزشکی، داروهای گران‌قیمت و سطح پایین پذیرش اجتماعی مواجه‌اند.

حدود ۲۳ هزار بیمار تالاسمی در کشور وجود دارد، افرادی که به دلیل شرایط خاص خود نیازمند تزریق مستمر و دائم خون هستند. تالاسمی‌ها در کشور که جمعیت قابل‌توجهی دارند، در این سال‌ها با مشکلات عدیده‌ای مانند کمبود و گرانی دارو روبه‌رو بوده‌اند. نبود مکان اختصاصی برای تزریق خون به این بیماران که باید دارای استانداردهای لازم و شرایط ایمن باشد نیز یکی از مشکلات آنها محسوب می‌شود. هم‌زمان با روز جهانی این بیماران، مدیرعامل «انجمن تالاسمی» با اشاره به وعده‌های مختلف برای اختصاص یک فضای ویژه برای آن‌ها، از شرایط خطرناکی می‌گوید که این روزها در برخی بیمارستان‌های کشور برای بیماران تالاسمی در زمان تزریق خون وجود دارد.

شیرینی برآورده‌شدن یک آرزوی ۱۵ساله در جامعه پرستاری کشور برای اجرای قانون تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری، به‌رغم اینکه در سال ۱۴۰۰ به مرحله اجرا درآمد بلافاصله جای خود را به یک نارضایتی عمیق از نحوه اجرای و به گفته فعالان صنفی پرستاری عمیق‌ترشدن شکاف بی‌عدالتی بین آنان و سایر گروه‌های درمانی شد.

جنگ چهل‌روزه با وجود اعلام آتش‌بس، همچنان جامعه ایران را درگیر خود کرده است، بر اساس اعلام وزارت بهداشت، حدود ۱۵ درصد از جمعیت مناطق درگیر جنگ، علائم حاد استرس را تجربه کرده‌اند. از سوی دیگر باتوجه‌به موج بیکاری گسترده ناشی از جنگ، امکان بروز تبعات روانی برای افراد بیکار شده و خانواده‌های آنها وجود دارد.

در روزهایی که کشور در آتش‌بس بعد از جنگ چهل‌روزه به سر می‌برد و هنوز مشخص نیست جنگ از سر گرفته می‌شود یا توافقی برای ترک مخاصمه به سرانجام می‌رسد، نگرانی از تأمین دارو در کشور به اوج خود رسیده است؛ افزایش شدید قیمت دارو، به‌ویژه پس از بمباران شرکت‌های پتروشیمی و آسیب جنگ به شرکت‌های دارویی همچنان روند تصاعدی دارد.

در حالی روز معلم فرارسیده است که مدارس همچنان به روی دانش‌آموزان و معلمان بسته بوده و آموزش از طریق بسترهای مجازی تداوم دارد، این موضوع موجب دل‌زدگی و خستگی معلمان شده است، از سوی دیگر آن‌ها همچنان با مشکلات اقتصادی و چالش‌های جمعیتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

مراقبت و محافظت از کودکان، معلولان و سالمندان مقیم در مراکز نگهداری بهزیستی به دلیل شرایط خاص خود در طول جنگ یکی از دغدغه‌های اصلی جامعه ایرانی بود. بسیاری از کودکان در اختیار خانواده‌های متقاضی نگهداری و بسیاری از معلولان نیز از مراکز پرخطر منتقل شدند. «محمدرضا اسدی» قائم‌مقام سازمان بهزیستی در گفت‌وگو با «پیام ما» از جابه‌جایی ۳۰ هزار مددجو از مراکز بهزیستی و انتقال آنها به نقاط امن می‌گوید. همچنین از شهادت ۱۷ نفر از کارکنان و مددجویان این سازمان خبر می‌دهد.

تعرفه‌های جدید خدمات درمانی در حالی به مرحله اجرا در می‌آید که هم‌زمان دارو و تجهیزات پزشکی نیز گران شده و با رشد این تعرفه‌ها عملاً برخی از خدمات از سبد سلامت مردم حذف شده یا دیگر در اولویت آنها نخواهد بود. این به معنی افزایش بیماری در جامعه و افزایش هزینه‌های بیشتر برای خانواده‌ها و نظام سلامت کشور است.

از ابتدای سال جاری، بسیاری از واحدهای تولیدی و تجاری فعالیت خود را متوقف کرده و یا نیروهای خود را تعدیل کرده‌اند. جنگ چهل‌روزه، اگرچه خسارت‌های جانی و مالی بسیاری به جا گذاشت، اما ترکش‌های آن بر بازار کار تداوم دارد. این امر بر تعداد بیکاران کشور افزوده و از سوی دیگر فشار بر صندوق‌های تأمین اجتماعی را افزایش داده است، اگرچه یک کارشناس کارگری در گفت‌وگو با «پیام ما» معتقد است که به‌رغم افزایش تعداد بیکاران، تأمین اجتماعی قادر به پرداخت بیمه بیکاری است.