فروغ فکری
روزنامهنگار
فروغ فکری
۲۵ بهمن ۱۴۰۲
تقلای حذف نظارت محیطزیست
اوایل بهمنماه نامهای به امضای سرپرست دفتر کل بهرهبرداری معادن خطاب به مدیران کل صنعت و معدن چند استان ارسال شد که در آن آمده بود «استخراج و برداشت مواد معدنی بدون عملیات فراوری و کانهآرایی مشمول ارائهٔ گزارش ارزیابی محیط زیستی نیست.» بر این اساس، معادنی که در آن عملیات فراوری اتفاق نیفتد، نیازمند ارائهٔ گزارش ارزیابی به سازمان حفاظت محیط زیست نیستند. این یعنی نابودی تنوع زیستی، آب و خاک نیازمند توضیح و بررسی نیست. اتفاقی که بهگفتهٔ فعالان و کارشناسان نگرانکننده است و نهتنها تنوع زیستی، بلکه حیات انسانی را هم تحتتاثیر قرار خواهد داد.
فروغ فکری
۱۴ بهمن ۱۴۰۲
تقلا برای کشتن آبخوانها
راهاندازی «معدن مس درهزرشک» به کلاف سردرگمی در استان یزد بدل شده است. سالهاست که تحقیقات گوناگون راهاندازی این معدن را که در دامنهٔ شیرکوه قرار دارد، عامل نابودی آبخوانها، از بین رفتن حیات در شیرکوه، بههم خوردن اکوسیستم و … در مرکز کشور میدانند، اما این تحقیقات نتوانسته کسانی را که میخواهند به هر قیمت این معدن کارش را آغاز کند، قانع سازد و در روزهای اخیر استاندار یزد از شروع کار کارشناسی جدیدی توسط وزارت نیرو خبر داده است. او گفته است این وزارتخانه بعد از بررسی، نتیجه را به سازمان محیط زیست هم اعلام خواهد کرد و در پایان برای به راه افتادن یا عدم فعالیت این معدن تصمیمگیری خواهد شد. این درحالیاست که در سالهای گذشته شرکت ملی مس از وزارت نیرو خواسته بود تا تحقیق جامعی در این باره انجام دهد، تحقیق به دانشگاه شیراز و یکی از اساتید خبره در زمینهٔ آب سپرده شد و نتایج ابتدایی خطرات گسترده و آسیب برگشتناپذیر به آبخوان منطقه را تأیید کرد. گویا این تحقیقات چون دلایل مخالفت برای راهاندازی معدن را دقیق اعلام کرده بود، مورد پسند قرار نگرفته است. حالا پرسش اصلی این است که چرا وزارت نیرو که یک تحقیق کامل در دست دارد، باید با صرف هزینه و وقت تحقیق دیگری به جریان بیندازد؟ و آیا این بهمعنی تلاش برای بهرهبرداری از معدن به هر قیمت است؟
فروغ فکری
۱۳ بهمن ۱۴۰۲
تالابهای ایران در مرز بحران
۱۸ سال قبل وقتی «طرح حفاظت از تالابهای ایران» در همکاری بین دولت ایران (سازمان حفاظت محیط زیست ایران)، صندوق تسهیلات محیط زیست جهانی(GEF) و برنامهٔ توسعهٔ ملل متحد(UNDP) کار خود را شروع کرد، گمان نمیرفت در دو دهه بعد اغلب تالابهای ایران درگیر آسیببهای جدی و حلنشدنی باشند. خشکی گریبان بسیاری از تالابها را گرفته است و برنامههای مختلف دو دههٔ گذشته هم تأثیرات اندکی بر وضعیت گذاشتهاند. «علی ارواحی»، کارشناس مدیریت زیستبومهای تالابی که در سالهای ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۱ بهعنوان کارشناس فنی و در سال ۹۸ تا ۹۹ مدیر ملی طرح بوده است، حالا که به گذشته و فعالیتهای انجامگرفته در این مدت برمیگردد، تعمیم نیافتن الگوهای موفقی که بهصورت پایلوت عملیاتی شدند در سطح ملی و عملکرد جزیرهای را از جمله مشکلات و نقدهایی میداند که همچنان گریبان این طرح را گرفته است. او در روز جهانی تالابها از نقاط ضعفهای موجود در این حوزه و بیتوجهی سازمان محیط زیست و سایر ارگانها به اهمیت تالابها میگوید:
فروغ فکری
۸ بهمن ۱۴۰۲
سیل هر روزهٔ شیرابه در شمال
جولان زبالهها در استانهای شمالی بیش از سایر استانها مشکل پسماند را در سالهای اخیر به رخ کشیده است. بارها اعتراض و تجمع در گیلان و مازندران و پیادهسازی طرحهایی که همچنان بعد از چند دهه بینتیجه بودهاند، مردم در شرایط دشواری قرار دارند و بارها از نبود استراتژی منسجم و مشخص در این حوزه صحبت شده است. «محمد حسینی»، دکتری مدیریت پسماند از مالزی که در سالهای ۸۳ تا ۸۶ مدیر پسماند استان مازندران بود، در گفتوگو با «پیام ما» از فقدان استراتژی میگوید. او که در مقطعی مشاور پسماند استانداری مازندران بوده است، وضعیت بحرانی منطقه را متناسب با عملکرد مسئولان نمیداند و میگوید هرچند از دههٔ ۷۰ زنگ خطر در این زمینه به صدا درآمده، اما تاکنون طنین آن باعث تغییر در عملکرد مسئولان نشده است.
فروغ فکری
۳۰ دی ۱۴۰۲
میقان؛ تالابی که جهنم شد
دامداران روستای مبارکآباد اراک در خاطرشان نمانده چشم چند گوسفند با گزش پشهها نابینا شده، اما در خاطرشان هست که بارها و بارها در میدان دام وقتی افراد فهمیدهاند که دام برای روستاهای اطراف تالاب میقان و در نزدیکی تصفیهخانۀ شهری است، آن دام را نخریدند. میگفتند حیوان مریض است و آنها دست از پا درازتر به روستا برمیگشتند. اهالی بسیاری از روستاهای اطراف تالاب میقان سالهاست با بوی بد تصفیهخانه، دستههای گستردۀ پشه و خشکی تالاب روبهرویند، اما ماجرای آسیب تصفیهخانۀ غیراستاندارد گریبان دیگر نقاط کشور را هم گرفته است و در هفتۀ اخیر اهالی روستاهای کچورستاق، امیران، اسلامآباد، احمدآباد از توابع اردستان با هجوم مگسها روبهرو بودهاند. مگسهایی که تصفیهخانۀ غیراستاندارد و تخلیۀ کودهای شرکت کشاورزی فجر چهارمیل برایشان به ارمغان آورده و حالا زندگی را بر روستاییان تیره و تار کرده است.
فروغ فکری
۲۹ دی ۱۴۰۲
فریاد نفسهای بهتنگآمده
اراکیها وقتی در سال ۱۳۹۲ بهمدت ۱۸ هفته در میدان باغ ملی این شهر برای رفع آلودگی هوا تجمع کردند و عنوان ثابتقدمترین مردم ایران در زمینهٔ اعتراض به مسائل محیط زیستی را بهدست آوردند، گمان نمیکردند یک دهه بعد، در همچنان بر همان پاشنه بچرخد، وضعیت بدتر از گذشته باشد و آنها باز هم مجبور شوند بار دیگر دست به تجمع در باغ ملی بزنند. تجمع آنها در دیماه امسال یک هفته بعد از تجمع گستردهٔ مردم اردکان بود. اردکانیها هفتهٔ ابتدایی دیماه بهمدت سه روز در خیابان ماندند تا بگویند «اینجا هوا برای نفس نیست.» اینها شرح کوچکی از اعتراضات و تجمعات برای آلودگی هوا تنها در دیماه امسال است. اعتراض و تجمع به آلودگی در خوزستان، اصفهان، تهران، مشهد و بسیاری دیگر از شهرهای کشور چندسالی است که تکرار میشود، نتیجه اما تنها تشدید آلودگی، افزایش آمار بیماری و مرگومیر ناشی از آن و همچنان بیتوجهی به ابتداییترین خواست مردم یعنی داشتن هوای پاک بوده است.
فروغ فکری
۲۴ دی ۱۴۰۲
کلنگزنی پر حاشیه در «قرهقشلاق»
معترضان به ساخت کارخانهٔ سدیم کربنات در روستای قرهقشلاق در شهرستان سلماس میگویند ساخت کارخانه یعنی از بین رفتن مراتع، دامداری و کشاورزی. آنها تجربهٔ مردم مراغه در آذربایجانشرقی را دیدهاند که ساخت همین کارخانه توسط همین سرمایهگذار باعث از دست رفتن دامها و زمینهای کشاورزی شد و هیچوقت خسارات ناشی از شکستن لاگونهای کارخانهٔ تولیدکنندهٔ کربنات سدیم مراغه در سال ۱۳۸۹ جبران نشد. صحبت از کلنگزنی این کارخانه در قرهقشلاق اعتراضات بسیاری بهدنبال داشته و باعث برخورد و بازداشت تعدادی از اهالی شده است، اما مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجانغربی اطلاعی از گرفتن استعلام کارخانه از این سازمان ندارد. او به «پیامما» میگوید: «باید پیگیری کنم». ادارهکل منابعطبیعی استان هم میگوید: «موضوع به ما ارتباطی ندارد. سازمان امور اراضی باید پاسخ دهد.» سازمان امور اراضی پاسخی به ما نمیدهد اما نمایندهٔ سلماس در مجلس به «پیامما» میگوید: «تا جایی که اطلاع دارم این کار با استعلام و مجوز سازمانهای ذیربط بوده، اما باید نظر مردم جلب شود.»
فروغ فکری
۱۷ دی ۱۴۰۲
زیستگاه ناامن «خورشید» و چهار تولهاش
خانهٔ «خورشید»، ماده یوز توران، با چهار تولهاش در «مرتع تلخاب» اسیر دامداری است با هزار رأس دام و سی سگ گله. دامداری که مردادماه امسال قراردادی برای خروج او بسته شد و مبلغ سه میلیارد تومان هم با کمک یک دوستدار طبیعت به او داده شد تا دیگر به این مرتع نیاید. آمدن این تعداد دام و خصوصاً سگهای گله، یکی از مهمترین نگرانیها برای حفاظت از خورشید و تولههایش بوده است. نتیجه اما آنچه باید نشد و دامدار با اعلام آنکه نتوانسته مرتع جایگزینی پیدا کند و منابعطبیعی مرتع جدیدی به او معرفی نکرده، باز هم دامهایش را به تلخاب آورده و باعث مناقشهای جدی شده است. فعالان محلی میپرسند چرا با وجود پرداخت پول هنوز این دامدار به منطقه میآید و چرا حفاظت از یوزپلنگ آسیایی همچنان امری شعارگونه است؟ پاسخها اما قانعکننده نیست و در این میان مدیرکل محیط زیست سمنان به «پیام ما» میگوید «در تلاش برای پیدا کردن مرتع جایگزین و خارج کردن دامها در سریعترین زمان ممکن هستیم و از کمک همه برای این کار استقبال میکنیم.»