کوروش دیباج
روزنامهنگار
کوروش دیباج
۹ دی ۱۴۰۳
سیاستهای اشتباه، تهدیدی برای میراث تاریخی ایران
ایران بهعنوان یکی از کهنترین تمدنهای جهان، هزاران اثر تاریخی و فرهنگی را در دل خود جای داده است، اما چهار دهه اخیر، دورهای فاجعهبار برای میراث معماری و بافتهای تاریخی کشور بوده است. از نابودی خانههای تاریخی در یزد و کاشان گرفته تا تخریب بیرحمانه بافت تاریخی شیراز و تهران، این روند شتابزده به سود پروژههای عمرانی و توسعه شهری، هویتی بیبدیل را در خطر نابودی قرار داده است.
کوروش دیباج
۳ دی ۱۴۰۳
جلفا: کریسمس به سبک ایرانی
زمستان که میرسد محله جلفای اصفهان چهرهای دیگر به خود میگیرد؛ محلهای که نهفقط مقصدی برای قدم زدن در تاریخ بلکه یکی از خاصترین مقاصد گردشگری زمستانی ایران بهشمار میرود. خیابانهای چراغانیشده، کلیساهای تاریخی، و بازارچههای رنگارنگ جلفا هرساله در آستانه ولادت حضرت مسیح و آغاز سال نو میلادی، گردشگران داخلی و خارجی را به این نقطه از اصفهان میکشاند.
کوروش دیباج
۳۰ آذر ۱۴۰۳
نوسازی بیحساب در نصف جهان
شهر اصفهان، با عنوان نصف جهان، همواره بهواسطه آثار تاریخی منحصربهفرد خود، نهتنها در ایران بلکه در جهان شناختهشده است. میدان نقشجهان، مسجد جامع، پلهای تاریخی و خانههای قدیمی که هریک روایتگر تاریخ و فرهنگ این سرزمین هستند، در محدوده بافت تاریخی این کلانشهر جای گرفتهاند. این بافت تاریخی حدود ۱۵۰۰ هکتار از شهر اصفهان را در بر میگیرد و در طول دهههای گذشته، به عنوان قلب تپنده میراث فرهنگی این شهر شناخته میشده است. بااینحال، اخیراً خبرهایی مبنیبر بازنگری در محدوده بافت تاریخی اصفهان از سوی معاونت شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان منتشر شده است. مسئولان شهری اعلام کردهاند مناطقی که «دیگر ارزش تاریخی ندارند»، از محدوده بافت خارج خواهند شد. این تصمیم که با هدف تسهیل در نوسازی بافتهای فرسوده و رونق ساختوساز مطرح شده، نگرانیهایی در بین کارشناسان میراث فرهنگی و فعالان این حوزه ایجاد کرده است.
کوروش دیباج
۲۹ آذر ۱۴۰۳
زایندهرود؛ رودی که خشکید و گردشگران را با خود برد
زایندهرود، شریان حیاتی و نگین تاریخی اصفهان، امروز به نمادی از بحرانهای زیستمحیطی و مدیریتی تبدیل شده است. این رودخانه که روزگاری با جریان دائمی خود، هویت فرهنگی و برند گردشگری اصفهان را در سطح ملی و بینالمللی میساخت، حالا در سکوت و خشکی فرو رفته و چهرهای بیروح از شهر به نمایش گذاشته است.
کوروش دیباج
۲۸ آذر ۱۴۰۳
پارچههای قلمکار، روایتگر تاریخ
در دل تاریخ فرهنگ ایران، اصفهان همواره جایگاه ویژهای را به خود اختصاص داده است؛ شهری که با هنرهای دستیاش شناخته میشود و در میان این هنرها، «قلمکار» همیشه درخشیده است. این هنر اصیل، بهعنوان نمادی از ذوق و دقت ایرانی، نهتنها تاریخ کهن اصفهان بلکه جانمایه فرهنگ و سنتهای آن شهر را به دوش میکشد. خانواده عطریان، با چند صد سال سابقه در هنر قلمکار، نهتنها میراثدار این هنر سنتی هستند بلکه بهنوعی حافظ اصالت و کیفیت قلمکار اصفهان بهشمار میروند. در گفتوگوی «پیام ما» با استاد «محمد عطریان» وارث این میراث گرانبها و فرزند هنرمند نامآور قلمکار اصفهان، مرحوم استاد «حاج نصرالله عطریان»، به بازخوانی تاریخچه این هنر و فرازونشیبهایی که این خاندان در طول سالها تجربه کرده است، پرداختهایم. آنچه در این مصاحبه میخوانید، نهتنها از سرگذشت هنری یک خانواده بلکه از عشق و تعهد به حفظ هنر ایرانی سخن میگوید.
کوروش دیباج
۲۵ آذر ۱۴۰۳
تار و پود از هم گسیخته: فرش ایرانی بیصدا فرو میریزد
فرش دستباف ایران که روزگاری نماد فرهنگ و هنر ایرانی بود، امروز در بحران و رکود دستوپا میزند. مسئولان بیتوجه، برنامههای ناقص و مشکلات ساختاری و زیرساختی، این هنر ملی را به ورطه نابودی کشانده است. در این گزارش سه کارشناس برجسته این حوزه، در گفتوگو با «پیام ما» واقعیتهای تلخی درباره وضعیت فرش دستباف کشور بیان میکنند.
کوروش دیباج
۱۸ آذر ۱۴۰۳
شور زندگی اصفهانیها به جریان افتاد
اصفهان، شهر تاریخ و فرهنگ است و زایندهرود، شریان حیاتی این دیار که از دیرباز نماد شکوه و هویت این استان بوده، پس از مدتی خشکی دوباره جریان یافته است. اما تنها آب نیست که در بستر رودخانه جاری است بلکه روح و هویت اصفهان دوباره به زندگی برگشتهاند. در روزهای اخیر، زایندهرود دوباره بهطور موقت برای تأمین نیازهای کشاورزی باز شده است و مردم اصفهان در کنار آن گرد هم آمدهاند. بستر رودخانه که مدتی خشک و بیصدا بود، حالا شاهد لحظاتی پر از نشاط و شادی است. مردم با هر قدم در کنار سیوسهپل و پل خواجو، یاد روزهای گذشته را زنده میکنند. برای آنها، زایندهرود نهتنها یک رودخانه بلکه بخشی از تاریخ و هویت فرهنگیشان است که زندگی را در این سرزمین جاری نگهداشته است.
کوروش دیباج
۱۲ آذر ۱۴۰۳
حذف تاریخ با تخریب
درحالیکه اصفهان خود را برای میزبانی از ۱۳۰ شهر تاریخی جهان در سال ۲۰۲۷ آماده میکند و همزمان مساجد تاریخی و حتی معاصر این شهر و کشور در حال ثبت ملی و جهانی هستند، اخیراً خبری منتشر شد مبنیبر تخریب مسجد سیچان، یکی از مساجد قدیمی و شناختهشده در جنوب شهر. این اقدام که بهدنبال درخواست هیئتامنای مسجد و شهرداری منطقه پنج اصفهان برای نوسازی و بازگشایی معبر صورت گرفت، بدون استعلام از ادارهکل میراثفرهنگی استان اصفهان انجام شد. این درحالیاست که «حسین کارگر»، مدیر منطقه پنج شهرداری اصفهان که به دستور او این مسجد تخریب شده، طی بیانیهای بهصراحت اعلام کرد: «مسجد سیچان تاکنون در فهرست آثار ملی کشور ثبت نشده و از منظر میراث فرهنگی، هیچگونه ارزش تاریخی ندارد.» اما آیا این بدان معناست که باید یک بنای ارزشمند فرهنگی و هویتی بهراحتی تخریب شود؟ چگونه این بنا که فراتر از کارکرد عبادی خود، بهعنوان یک نماد فرهنگی، معنوی و زیباشناختی برای اصفهان و مردم این محله شناخته میشد، در اقدامی جنجالی تخریب میشود؟ در شرایطی که اصفهان بهعنوان شهری با هویت غنی و میراث جهانی شناخته میشود، چنین اقدامی باعث ایجاد سؤالات زیادی درباره سیاستهای شهری و نحوه مدیریت میراث فرهنگی در این شهر شده است. چگونه در شهری که میزبان نشستهای بینالمللی میراث فرهنگی است، این تخریب رخ میدهد؟