شبنم شکوریان
روزنامهنگار
شبنم شکوریان
۹ تیر ۱۴۰۵
تابآوری اتفاقی نیست
امدادگران هر چند دقیقه یکبار از مردم میخواهند سکوت کنند؛ شاید کسی هنوز زیر آوار زنده باشد. بیلهای مکانیکی تودههای بتن و آهن را کنار میزنند و خانوادهها چشم از خرابههایی که روزی خانهشان بود، برنمیدارند. یک هفته از زمینلرزه ونزوئلا گذشته است، اما در ایالت «لاگوایرا» شمار جانباختگان همچنان رو به افزایش است و با گذشت هر ساعت، امید به پیدا شدن بازماندگان کمتر میشود. آنچه این روزها از ونزوئلا مخابره میشود، برای ایرانیها تصویر ناآشنایی نیست. از طبس و رودبار تا بم، ورزقان، سرپلذهاب و خوی، زلزله بارها همین صحنهها را تکرار کرده است؛ آوار، چشمانتظاری و مسابقهای با زمان برای نجات جان کسانی که شاید هنوز زیر خرابهها زنده باشند.
شبنم شکوریان
۶ تیر ۱۴۰۵
ریسک سرمایهگذاری کم نشد
در مسیر احداث نیروگاههای تجدیدپذیر، برخی موانع آنقدر تداوم پیدا کردهاند که دیگر به بخشی از فرآیند اجرای پروژه تبدیل شدهاند؛ مجوزهایی که ماهها طول میکشند، زمینهایی که دیر واگذار میشوند، تجهیزاتی که پشت گمرک میمانند و پروژههایی که پیش از تولید نخستین کیلووات برق، ماهها در رفتوآمد میان دستگاههای مختلف معطل میشوند. دولت حالا برای کوتاه کردن همین مسیر، آییننامه تازهای ابلاغ کرده است؛ آییننامهای که قرار است بخشی از گرههای اداری چندساله توسعه نیروگاههای خورشیدی و بادی را باز کند و دستگاههای مختلف را برای همکاری با سرمایهگذاران مکلف سازد. اما در شرایطی که ناترازی برق به یکی از مهمترین محدودیتهای اقتصاد ایران تبدیل شده، این پرسش بیش از هر زمان دیگری مطرح است: آیا اصلاح فرآیندهای اداری برای جهش در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر کافی است یا مشکل صنعت برق در جای دیگری قرار دارد؟
شبنم شکوریان
۳۰ خرداد ۱۴۰۵
جامجهانی رکورددار درآمد یا آلودگی؟
دور دوم رقابتهای گروهی جام جهانی آغاز شده و جدول مسابقات حالا شکل تازهتری به خود گرفته است. امشب ایران در دومین دیدار خود برابر بلژیک قرار میگیرد؛ مسابقهای که میتواند مسیر صعود را روشنتر کند. اما همزمان با بالا رفتن تب فوتبال، نگاهها دوباره از زمین مسابقه به بیرون از آن جلب شده است؛ جایی که نه به گلها و سکوها، بلکه به اثرات محیطزیستی این رویداد مربوط میشود. اگرچه فیفا در سالهای اخیر از حرکت به سمت «جام جهانی پایدار» و ساخت ورزشگاههای کممصرف سخن گفته، اما دادههای رسمی و ارزیابیهای مستقل نشان میدهد بخش اصلی اثر اقلیمی این رویداد نه در زمین فوتبال، بلکه در سفرهای هوایی میلیونها هوادار، تیم و رسانه شکل میگیرد.
شبنم شکوریان
۱۹ خرداد ۱۴۰۵
وقتی زندگی غیر عادی، عادی میشود | پیـام ما
شبنم شکوریان
۹ خرداد ۱۴۰۵
نساجـی تشنـــــه آب
نام زایندهرود سالهاست با خشکسالی و کمآبی گره خورده است. اما در فاصلهای نهچندان دور از این رودخانه، کارخانههای نساجی همچنان بخشی از نخ، پارچه و محصولات پوشاک کشور را تولید میکنند؛ صنعتی که شاید کمتر از کشاورزی با بحران آب شناخته شود، اما وابستگی آن به این منبع حیاتی کمتر نیست. آب در صنعت پوشاک حضوری پنهان اما تعیینکننده دارد. از مزارع پنبه و تولید الیاف گرفته تا فرایندهای رنگرزی، چاپ و تکمیل پارچه، تقریباً هیچ حلقهای از زنجیره تولید نساجی بدون آب معنا پیدا نمیکند. به همین دلیل، کمبود آب میتواند بر هزینه تولید، سرمایهگذاری، اشتغال و حتی آینده رقابتپذیری این صنعت اثر بگذارد. البته این نگرانی محدود به ایران نیست. در سالهای اخیر، بحران آب به یکی از موضوعات اصلی در گزارشها و نشستهای بینالمللی صنعت مد تبدیل شده است. کارشناسان هشدار میدهند که کمبود آب در آینده میتواند بهاندازه انرژی و مواد اولیه، سرنوشت صنعت پوشاک را تحتتأثیر قرار دهد.
شبنم شکوریان
۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
«۵ جی» وارد مزرعــــه شد
این روزها کشاورزان استان «چوروم» در شمال ترکیه، با یک نگاه ساده به صفحه تلفن همراهشان، مزرعه را مدیریت میکنند؛ جایی که پهپادها فقط روی بخشهای آلوده سمپاشی میکنند، حسگرهای هوشمند وضعیت خاک را لحظهبهلحظه گزارش میدهند و تراکتورهای خودران با دقتی میلیمتری کود را در زمین پخش میکنند. تصویری که تا چند سال پیش شبیه فیلمهای علمیتخیلی بود، حالا به بخشی از واقعیت کشاورزی در همسایه شمال غربی ایران تبدیل شده است. ترکیه بهعنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان محصولات کشاورزی منطقه، سالهاست با مشکلاتی مانند کمآبی، تغییر اقلیم، افزایش هزینه تولید و کاهش نیروی کار روستایی روبهرو است. رشد جمعیت و افزایش نیاز به غذا نیز فشار مضاعفی بر این بخش وارد کرده است. حالا دولت این کشور همراه با شرکتهای فناوری و اپراتورهای ارتباطی، سرمایهگذاری گستردهای روی «کشاورزی هوشمند» انجام داده؛ مدلی که در آن داده، اینترنت پرسرعت و هوش مصنوعی بهاندازه بذر و آب اهمیت پیدا کردهاند.
شبنم شکوریان
۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
پایان عصر بنزین در «استانبول»
صبح روی پل «بسفر» که حالا «شهدای ۱۵ ژوئیه» نام دارد، ترافیک مثل همیشه سنگین است. استانبول تازه بیدار شده و صف خودروها، دو سوی بسفر را بههمدوخته است. اما در میان صدای بوق و شلوغی شهر، چیزی بیش از همه جلبتوجه میکند؛ خودروهای برقی که بیصدا از کنار ماشینهای قدیمی عبور میکنند. چیزی که تا چند سال پیش در استانبول عجیب و حتی لوکس به نظر میرسید، حالا آرامآرام به بخشی از منظره روزمره شهر تبدیل شده است.
شبنم شکوریان
۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
تجدیدپـذیرها در مسیـر گـذار از حمایت دولتی به رقابت
سالها توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در ایران بر یک فرمول ساده استوار بود: نیروگاه بساز، برق را با قرارداد «خرید تضمینی» به دولت بفروش و منتظر دریافت مطالبات بمان. این مدل در سالهای نخست برای توسعه نیروگاههای خورشیدی و بادی جذاب بود، چون ریسک فروش برق را کاهش میداد و سرمایهگذار از ابتدا مشتری خود را میشناخت. اما بهتدریج شرایط اقتصادی این مدل را فرسوده کرد. جهش نرخ ارز، افزایش هزینه تجهیزات، تحریمها و محدودیت منابع مالی دولت باعث شد مطالبات نیروگاهها با تأخیر پرداخت شود. از سوی دیگر، نرخهای خرید تضمینی نیز متناسب با تورم و هزینههای جدید اصلاح نشد. نتیجه، کندشدن توسعه تجدیدپذیرها و افزایش بیاعتمادی در میان سرمایهگذاران و حتی بانکها بود. همزمان، ناترازی برق به یکی از چالشهای مهم اقتصاد ایران تبدیل شد و سیاستگذاران را به سمت مسیرهای تازه برای توسعه برق پاک سوق داد. یکی از مهمترین این مسیرها «تابلوی سبز» در بورس انرژی است؛ بازاری که برق تجدیدپذیر را میان تولیدکنندگان و مصرفکنندگان بزرگ قابلمعامله میکند. بااینحال این پرسش همچنان مطرح است: آیا تابلوی سبز میتواند به رونق سرمایهگذاری در برق تجدیدپذیر و کاهش فشار بر شبکه کمک کند، یا صرفاً تجربهای تازه در اقتصاد همچنان دستوری برق ایران خواهد بود؟