تخریب در کمین ساختمان تاریخی گمرک بندرگز

معاون میراث فرهنگی گلستان: هنوز تکلیف کاربری این بنا مشخص نشده است

بنای تاریخی گمرک بندرگز در گلستان، که بیش از یک قرن خود را سرپا نگه داشته امروز چشم امید به تخصیص اعتبار دارد تا مانع فراموشی و ویرانی آن شود. شهرستان بندرگز یکی از مناطق تاریخی گلستان است و به دلیل موقعیت استراتژیکی و جغرافیایی و نقطه اتصال سه استان گلستان، مازندران و سمنان همواره مورد علاقه پادشاهان، بزرگان کشور و حتی تجار خارجی بود. به همین دلیل به عنوان یکی از بزرگترین بنادر و قطب اقتصادی کشور محسوب می شد. ساختمان گمرک هم یادگار دوران طلایی تجارت در این منطقه است.

در شهر بندرگز وقتی از مردم سراغ ساختمان گمرک را می گیری ابتدا برایت آدرس اداره مالیات و دارایی شهرستان را تشریح می کنند. ساختمانی که زمانی محل داد و ستد مردم این منطقه بود امروز در حیاط ملکی که می گویند متعلق به اداره داراییست محصور شده است. وقتی مقابل این بنای تاریخی می ایستی شکوه و عظمتی که یک قرن آن را با خود نگاه داشته، مشاهده می کنی. اینکه سازه با وجود رطوبت منطقه و بدون هیچ برنامه مرمتی هنوز سرپا مانده، مایه شگفتی است. گویی سماجت این بنا برای ماندگاری، نقل تاریخی از پیشنیان به نسل امروز است.

برخی صاحب نظران در توضیح ساخت بنا اینگونه می گویند که ساختمان گمرک بندرگز با طرح و نظارت کامل مهندسین بلژیکی در سال ۱۲۸۱ شمسی احداث شد که بلافاصله پس از آن هم مورد بهره برداری قرار گرفت. به باور این کارشناسان، ساختمان گمرک در حال حاضر از قدیمی ترین بناهای تاسیسات بندری این شهر است که پس از گذشت چندین دهه از عمر آن همچنان از استحکام و مقاومت بسیار خوبی برخوردار است .یک کارشناس مرمت آثار و بناهای تاریخی در توضیح ویژگی های این سازه، می گوید: ساختمان تاریخی گمرک، بنایی آجری است با ضخامت دیواره های ۴۰ سانتی متری از جنس ملات ماسه دریایی و سیمان است. احسان بالارستاقی در گفتگو با خبرنگار مهر، میافزاید: بنا دارای کف کرسی به ارتفاع ۲۷۰ سانتی متر است و از چهار طرف دارای هواکش هایی برای سازگاری با شرایط محیطی و اقلیمی منطقه ساخته شده است.

وی نقش این هواکش ها را در کوران هوا بسیار موثر ارزیابی می کند و ادامه می دهد: در سال های بعد از تاسیس برای این که بتوانند به طبقه همکف بنا کاربری دهند تمامی آن هواکش ها را از بین برده اند.بالارستاقی می افزاید: بنا دارای پنجره های متعددی است که آن هم نقش بسزایی در کوران هوا و استفاده مناسب از نور طبیعی را ایفا می کنند.وی مرمت را یک نیاز ضروری برای بنا می داند و می افزاید: نیاز است تا برای پیشگیری از تخریب سازه، هرچه سریعتر مسوولان برای بهسازی و مرمت ساختمان گمرک اقدام کنند. اما معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گلستان از مرمت این سازه در سال گذشته خبر می دهد و می گوید: سال گذشته این بنا تحویل میراث فرهنگی استان شد.سارا اخوت با بیان اینکه مبلغ ۳۰ میلیون تومان برای مرمت بنا در سال گذشته هزینه شده، می افزاید: در سال جاری ۸۰ میلیون تومان برای مرمت سازه مصوب شد که البته هنوز تخصیص نیافته است.

وی ادامه می دهد: پس از تخصیص اعتبار ۸۰ میلیونی امسال کار مرمت این پروژه به پایان می رسد و امکان استفاده از آن فراهم است.

اخوت با اعلام اینکه هنوز کاربری ساختمان مشخص نشده، می افزاید: از آنجایی که اداره میراث فرهنگی بندرگز سرگردان است ترجیح ما بر این است که کاربری سازه پس از مرمت، اداری باشد.

وی موزه اسناد دارایی و صنایع دستی را از دیگر کاربری های پیشنهادی ساختمان پس از مرمت آن اعلام می کند و می گوید: تا زمان مرمت تکلیف کاربری بنا هم مشخص خواهد شد.

تهیه نقشه نقاط ریسک و خطر کشور

مدیرکل دفتر آبخیزداری و حفاظت خاک سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری ضمن اشاره به تهیه نقشه نقاط ریسک و خطر کشور با همکاری فائو گفت: این نقشه ریسک نقاط بحرانی آتش‌سوزی، سیل، فرسایش خاک و… را نشان خواهد داد.

هوشنگ جزی، با اشاره به همکاری فائو (سازمان خوار و بار کشاورزی سازمان ملل متحد) با سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری برای مدیریت حوضه‌های آبخیز اظهار کرد: هفته گذشته گروهی از فائو برای ارزیابی اولیه و بررسی این موضوع که چه همکاری‌های مشترکی با سازمان جنگل‌ها برای مدیریت جامع حوضه‌های آبخیز می‌توانند داشته باشند به ایران سفر کردند.طی این مدت چندین جلسه با حضور کارشناسان دستگاه‌های مختلف برگزار و بازدیدی از پروژه مدیریت جامع آبخیزداری در حوضه سد شیرین‌دره در استان خراسان‌شمالی انجام شد. در این بازدید تیم فائو عملکرد سازمان جنگل‌ها را در این حوضه آبخیز مثبت ارزیابی کرد و مجوز استفاده از به‌روزترین نرم‌افزارهای دنیا در مدیریت حوضه‌های آبخیز – که در اختیار فائو است – را به ما داد تا بتوانیم علاوه بر تحلیل لایه‌های اطلاعاتی که در اختیار داریم از داده‌های ماهواره‌ای نیز بدون پرداخت هزینه استفاده کنیم.

او با تاکید بر اینکه باید نگاه ملی به مدیریت حوضه‌های آبخیز وجود داشته باشد، تصریح کرد: مدیریت حوضه‌های آبخیز در سطح ملی به جمع‌آوری آب، کاهش سیل و فرسایش کمک می‌کند.

وی تاکید کرد: نظام برنامه‌ریزی ما در حوضه‌های آبخیز باید از یک نظام بخشی و استانی تبدیل به نظامی ملی شود.در کشور اقداماتی برای کنترل سیل انجام می‌شود اما نقشه خطری در این‌باره نداریم. نقشه خطر به این معنا است که اگر قرار است سیلابی رخ دهد بدانیم که این سیلاب کدام نقاط را تحت تاثیر قرار می‌دهد و به کدام نقاط آسیب وارد می‌کند، از این‌رو دانش فائو را در زمینه تهیه این نقشه ریسک و خطر در کشور در اختیار می‌گیریم.

سدهای ترکیه خون همسایگان را می‌مکد

فعالان محیط زیست با صدور بیانیه‌ای نسبت به عواقب آبگیری سد ایلیسو ترکیه هشدار دادند

تعدادی از فعالان محیط زیست ایران با صدور بیانیه‌ای نسبت به کاهش حقابه دجله و فرات از سوی دولت ترکیه و انفعال وزارت خارجه در این زمینه انتقاد کرده‌اند. در این بیانیه همچنین بار دیگر نسبت به خطرات آبگیری سد ایلیسو هشدار داده شده است.

کشور ترکیه از سال 2006 ساخت سد ایلیسو را شروع کرد. حجم مخزن این سد سه برابر بزرگ‌تر از بزرگترین سد ایران یعنی کرخه است. این سد گنجایشی معادل ۴۳ میلیارد متر مکعب دارد.

محمد درویش فعال محیط زیست در این خصوص به پیام ما می‌گوید: اگر سد ایلیسو آبگیری شود عملا وضعیت در میانرودان و بین‌النهرین بسیار بحرانی‌تر می‌شود. 

او معتقد است: دولت باید با رایزنی‌هایی که با دولت ترکیه انجام می‌دهد آن‌ها را متقاعد کند حقابه تالاب‌هایی که در منطقه میانرودان وجود دارد تامین شود. تا به این ترتیب آب شور خلیج فارس وارد اروند رود و شط‌العرب نشود و مردم آبادان، خرمشهر درگیر آب شور نشوند. به همین دلیل باید حقابه دجله و فرات به همان رقم سابق یعنی 750 متر مکعب در ثانیه برگردد درحالیکه اکنون ترکیه این رقم را یک سوم کرده است و به 250 متر مکعب در ثانیه کاهش داده است.

فعالان محیط زیست بارها نسبت به عواقب ساخت مجموعه سدهای ترکیه بر روی سرشاخه‌های دجله و فرات هشدار داده‌اند.

کهرم پیش از این، به پیام ما گفته بود: «ترک‌ها در غرب کشور شروع به سد سازی‌های گسترده کرده‌اند و هم اکنون نیز در حال ساخت سد ایلیسو بزرگترین سد جهان هستند که آبگیری آن 4 سال زمان می‌برد و در صورت راه اندازی آن دجله و فرات که مرکز تمدن‌های بزرگ جهانی است از بین خواهد رفت ،کشور عراق به طور کامل نابود خواهد شد و نواحی شمالی تالاب هورالعظیم در کشور ما هم کاملا خواهد خشکید.»

حالا اما حزب مهستان( به گفته محمد درویش اولین حزب فعال محیط زیستی ایران) در بیانیه‌ای آورده است: «نزدیک به نیم‌قرن از آغاز پروژه‌ی موسوم به «گاپ» در ترکیه می‌گذرد. هرچند از همان آغاز نگرانی‌هایی جدّی در مورد عواقب اجرای این پروژه در سطح ایران، منطقه و جهان مطرح بود؛ اما دولت‌های وقتِ ترکیه هرگز تا زمانی که حکومت‌های مقتدری در سوریه و عراق حضور داشتند، این پروژه را عملاً اجرایی نکردند. اینک اما در شرایطِ بی‌توجهی وزارت امور خارجه و سازمان محیط‌زیست تمامی دولت‌های گذشته در ایران و ضعف دولت‌های مرکزی در سوریه و عراق کار از کار گذشته و دولت ترکیه، مخزنی به ظرفیت حدودی ۱۲۰میلیارد مترمکعب (تقریباً 40 میلیارد متر مکعب بیشتر از کل توان آب قابل استحصال ایران در یک سال) بر سرشاخه‌های دجله و فرات، که از کوه آرارات سرچشمه می‌گیرند، ساخته است (آخرین اقدام دولت ترکیه در این زمینه ساخت سد ایلی‌سو است که سه برابرِ بزرگترین سد ایران، کرخه، ظرفیت دارد). 

عقوبت چنین ساخت و ساز گسترده‌ای، کاهش محسوس آورد رودخانه‌های دجله و فرات در عراق و سوریه بود؛ رخدادی که منجر به خشک ‌شدن اراضی کشاورزی، نابودی تالاب‌های اقماری، افزایش کانون‌های بحرانی فرسایش بادی و مهاجرت و تشدید حاشیه‌نشینی در شهرهای بزرگ سوریه و عراق شد. و توجه داشته باشیم همین اتفاق و تشدید فقر و در نهایت گسترش نارضایتی‌ها یکی از مهم‌ترین زمینه‌های ترویج خشونت و ظهور داعش بود که به همه‌ی مردمان و دولت‌های منطقه هزینه‌هایی هنگفت را تحمیل کرد.»

پیش از این بیانیه که توسط حزب مهستان صادر شده است، فعالان محیط زیستی کشور با تشکیل کمپینی ملی، منطقه‌ای و جهانی با نام «پویش میان‌رودان» در صدد رساندن صدای  اعتراض خود به مجامع قضایی بین المللی برای مقابله با این بی‌عدالتی بودند. این پویش هم که حدود دو سال از راه اندازی آن می‌گذرد حرکتی برای اعتراض به  بستن سد آتاتورک روی دجله و فرات از سوی ترکیه است.  

راه حل؟

کهرم، تنها راه حل این معضل را دیپلماسی قوی می‌داند و می‌گوید: متاسفانه ترکیه با ادامه فعالیت سد سازی این کار را حق طبیعی خود می‌داند. 

اسماعیل کهرم فعال محیط زیست در این خصوص به پیام ما می‌گوید: «متاسفانه وزارت خارجه کشورمان در این زمینه بسیار ضعیف عمل کرده است  و همین موضوع سبب شده که همچون کشوری مظلوم  و منفعل باشیم و همسایگان شرقی و غربی در قبال کارهای بین المللی خود جواب پس ندهند، به طور مثال عراق زمانی که پای منافعش در میان است، حاضر نیست ذره‌ای به ایران امتیاز دهد اما وقتی که در موضوعی مانند هورالعظیم به مشکل می‌خورد سریع از کشور ما درخواست کمک می‌کند.» 

«حزب مهستان ایران» هم به نقش پررنگ وزارت خارجه در این زمینه اشاره دارد. در این بیانیه آمده است: «ما خواهان آن هستیم که وزیر محترم امور خارجه، جناب آقای دکتر ظریف، بر طبق ادعای مقامات دولتی در ترکیه که پیوسته اعلام می‌کنند: «ما فقط آب را تنظیم کرده و از حقابه‌ی خود عدول نکرده و نخواهیم کرد»، دولت ترکیه را مجاب کند که همچنان همان حقابه‌ی سابق، یعنی 750 مترمکعب بر ثانیه، را از دو رودخانه‌ی دجله و فرات رها کنند ــ در حالی که به گفته‌ی مقامات عراقی این رقم هم‌اینک به کمتر از یک‌سوم کاهش یافته است ــ و ضمن هماهنگی با دولت‌های سوریه و عراق، مطابق کنوانسیونUNCCD و رامسر، اجازه دهند مسیر طبیعی این رودخانه‌ها تا خلیج فارس ادامه یابد.»

نقش پررنگ وزارت خارجه

همسایه‌ای به اسم ترکیه با ایجاد سدهای بسیار بزرگ بر روی رود دجله و فرات و ندادن حق آبه کشورهای همسایه، مشکلات بسیاری را برای کشورهای منطقه از جمله ایران به وجودآورده است حسن روحانی رییس جمهوری در همایش بین‌المللی مقابله با گرد و غبار ، از پروژه سدسازی ترکیه انتقاد کرده و گفته است: «طرح ایجاد ۲۲ سد بزرگ در یکی از کشورهای همسایه می‌تواند تاثیرات بسیار مخربی بر فرات و دجله بگذارد و کشورهای منطقه و سازمان‌های بین‌المللی در این زمینه مسوولیت دارند» 

اما در این بین به نظر می‌رسد نقش وزارت خارجه از همه پررنگ‌تر است، وزارت خانه‌ای که موظف است با دیپلماسی قوی و با برقراری ارتباط موثر با همسایگان، آنها را متقاعد کند که به وظایف و تعهدات خود پایبند بوده و از ایجاد مشکلات و دردسرهای اینچنینی برای کشورمان خودداری کنند.

خوره‌ای به نام مس سرچشمه

نماینده مردم رفسنجان: آلودگی مس سرچشمه بر آب آشامیدنی رفسنجان اثر گذاشته است

آلودگی مس سرچشمه، مدتهاست که خبرساز شده است، آخرین بار کلانتری در خصوص دام‌هایی که در اثر این آلودگی جنین مرده به دنیا می‌آورند سخن گفت و اکنون نماینده رفسنجان معتقد است آلودگی این صنعت بر روی آب آشامیدنی رفسنجانی‌ها هم اثر گذاشته است. 

احمد انارکی نماینده مردم رفسنجان و انار اعلام کرده است: « متاسفانه کارخانه مس سرچشمه  آلایندگی زیادی را در منطقه ایجاد می‌کند تا جایی که آلودگی این کارخانه بر آب آشامیدنی رفسنجان هم اثر گذار بوده، به طوری که هم‌اکنون این آب سرطان‌زا است و آرسنیک خون مردم منطقه به دلیل نوشیدن این آب 20 برابر حد مجاز است.»

پیش از این نیز کلانتری رییس سازمان محیط زیست در گردهمایی مدیران و کارشناسان روابط عمومی استان‌های این سازمان در این خصوص گفته بود: «مس سرچشمه سالهاست که ترکیبات سولفوری تولید می‌کند و تا کیلومترها دورتر، دام‌ها جنین مرده به دنیا می‌آورند.» گرچه بعد از این سخنان بود که دامپزشکی کرمان این موضوع را به مس خاتون آباد ربط داده و گفته بود: « این آلودگی هم ناشی از سولفور نیست بلکه بیشتر به دلیل مس منتشر شده در منطقه است. چراکه مس باعث مسمومیت و تلف شدن دام می‌شود.»

البته انارکی از وعده مسوولان این کارخانه، برای رفع این آلایندگی تا پایان امسال سخن گفته است. به گفته او ، تمام آلایندگی‌ها به صورت فلش در هوا منتشر می‌شود اما با آمدن خط تولید اسید که قول راه‌اندازی آن تا قبل از پایان سال داده‌ شده است، بسیاری از مشکلات حل می‌شود اما در صورت عدم راه‌اندازی این کارخانه اسید باید سازمان محیط زیست فکر جدی در برخورد با مسوولان این کارخانه انجام دهد و حتی آن را تعطیل کند.

نظر علوم پزشکی

برای بررسی اینکه آلودگی مس سرچشمه بر روی آب آشامیدنی مردم رفسنجان اثر گذاشته یا خیر و اینکه آیا سرطان در میان رفسنجانی‌ها بالا رفته است، به سراغ علوم پزشکی کرمان رفتیم. محمدرضا گلزاری مدیر گروه بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی کرمان در این خصوص به پیام ما می‌گوید: آب رفسنجان آلوده است اما دلیلش مس سرچشمه نیست. آب رفسنجان از «بردسیر» می‌آید و آب بردسیر هم آرسنیک بالایی دارد که این آرسنیک هم خاصیت سرطانزایی دارد. به دلیل همین آلودگی است که در سطح شهر دستگاه‌های تصفیه آب نصب شده است.

گلزاری در پاسخ به این سوال که « آیا سرطان در میان مردم رفسنجان به دلیل نوشیدن آب آلوده بالا رفته است.؟» می‌گوید: متاسفانه تاکنون تحقیقی در این خصوص صورت نگرفته و نمی‌توان این مطلب را از لحاظ علمی بیان کرد. او معتقد است از لحاظ پزشکی ثابت نشده که سرطان در میان رفسنجانی‌ها به دلیل آلودگی مس سرچشمه یا خوردن آب آرسنیک‌دار بالا رفته است. 

مهلت چند ماهه 

مجتمع مس سرچشمه یکی از بزرگترین واحدهای صنعتی در کشور محسوب می شود. صنعتی که درسال 95 به‌عنوان یک کارخانه آلاینده معرفی شد. جزینی‌زاده مدیر کل محیط زیست استان کرمان در گفت‌وگو با پیام ما می‌گوید: مس سرچشمه آلودگی زیادی دارد. طی سال‌هایی که بابت این آلودگی اخطار هم دریافت کرده تنها سبب شده ذرات آلوده این کارخانه کمتر شود اما تغییری در کاهش گازهای آلوده ایجاد نشده است. 

به گفته او، زمانی که مس سرچشمه تولید خود را بالا می‌برد و شارژ کوره را زیاد می‌کند آلودگی هم به تبع بالا‌تر رفته و گازهای آلوده بیشتری در محیط متساعد می‌شوند.

جزینی‌زاده می‌گوید: آلودگی مس سرچشمه ادامه دار شده و تلاشی برای رفع این آلودگی نشده است. محیط زیست هم طبق دستور عیسی کلانتری رییس سازمان و مصوبه هیات وزیران تا پایان سال 97 به این واحد صنعتی مهلت داده است و بعد از آن برای تعطیلی اقدام می‌کند. 

مستند علمی و پزشکی؟

نکته‌ای که بعد از جمع‌بندی صحبت‌های مسوولین در خصوص آلودگی مس سرچشمه می‌توان به آن رسید این است که با وجود اینکه محیط زیست، دامپزشکی و علوم پزشکی همگی بر آلودگی این صنعت بزرگ تاکید دارند و از اثر گذار بودن آن بر سلامت مردم، طبیعت و دام سخن می‌گویند اما تاکنون هیچ تحقیق علمی و دقیقی در این خصوص صورت نگرفته است تا بتوان با مدرک اثبات کرد که این آلودگی‌ها چگونه سلامتی را تحت تاثیر قرار داده و سرطان یا دیگر بیماری‌ها را بالا می‌برند. 

چرا برخورد نشد؟

همچنین در این میان جای سوال است که «چرا طی این سال‌ها با کارخانه مس سرچشمه برای آلایندگی زیست محیطی برخورد نشده است؟» در این خصوص نماینده مردم رفسنجان و انار می‌گوید: «این موضوع را باید از مسوولان سازمان محیط زیست و صنعت و معدن سوال کرد، مردم نجیب رفسنجان طی این سال‌ها برای جلوگیری از ایجاد ناراحتی و مشکل در این شهرستان خواسته‌اند با مسوولان خود همراه باشند.» اما جزینی‌زاده در این میان معتقد است سازمان محیط زیست می‌خواهد با این موضوع برخورد کند اما توانایی برخورد قاطع با آن را ندارد. او معتقد است محیط زیست به تنهایی از پس این موضوع بر نمی‌آید و در این میان دستگاه قضایی هم باید به کمک بیاید و با این معضل برخورد جدی کند. جزینی‌زاده به تاریخچه پرونده این واحد آلاینده در دادگاه و تبرئه شدن آن اشاره می‌کند و می‌گوید: وظیفه محیط زیست است که این پرونده را به دادگاه ارجاع دهد اما برای ادامه ماجرا به همکاری دستگاه قضا نیاز است.

اکنون این واحدآلاینده که سلامت مردم را نشانه رفته تنها تا پایان امسال مهلت دارد تا آلودگی خود را کم کند. باید دید آیا از آلودگی این واحد صنعتی کم می‌شود؟ و در غیر اینصورت مسوولان چه برخوردی با آن خواهند کرد.

 تابستان هرمزگان با کمترین میزان تنش آبی گذشت

با توجه به کمبود میزان بارش و مشکلاتی که در تامین آب از منابع زیر زمینی وجود داشت هرمزگان تابستان را با کمترین میزان تنش آبی پشت سر گذاشت.

هوشنگ ملایی بیان کرد: همواره تلاش شده تا بهترین خدمات به مشترکان ارائه شود اما کمبود بارش و خشکسالی های پی در پی در کشور و استان در کنار برداشت‌های بی‌رویه‌ای که از منابع آب انجام می شود، تأمین آب شرب را با چالش‌های جدی مواجه ساخته است. در همین راستا به صورت مستمر برنامه‌ریزی و اجرای پروژهای اضطراری تأمین آب در محورهای مدیریت تقاضا و مصرف آب، افزایش ظرفیت تأمین و انتقال آب، بهبود کیفیت آب شرب و فرهنگ‌سازی در مصرف بهینه آب انجام شد.

مدیر عامل شرکت آب منطقه ای هرمزگان خاطر نشان کرد: موارد و مشکلاتی در تامین آب استان در تابستان به وجود آمد که خوشبختانه با مدیریت مسوولان آبی استان و همراهی مردم در مدت زمان کوتاهی رفع شد. او با اشاره به اینکه کاهش ظرفیت سدهای استان نشان دهنده این است که مردم باید با حساسیت و توجه بیشتری به مصرف بهینه فکر کنند، تصریح کرد: شهروندان می توانند با کاهش ۱۰ درصدی مصارف غیر ضروری خود مانند شست و شوی حیاط، شست و شوی ماشین و با رفع عیوب فنی، در مصرف آب صرفه جویی کنند. از عمده ترین روش ها برای مقابله با معضل کم آبی می توان به کاربرد ‌مدیریت درتقاضا و مصرف، مهار آب، تحقیق و مطالعات آبی،کنترل کیفیت آب، اقتصاد و منابع مالی آب ، فن آوری و استفاده از آخرین دستاورد های سخت افزاری اشاره کرد.

ملایی، همچنین مدیریت آمارو اطلاعات، مشارکت و سرمایه گذاری بخش خصوصی ،ارتباطات و آموزش همگانی، مشارکت و جذب سرمایه گذاری بخش خصوصی ، مدیریت محیط زیست و تصفیه را از عمده ترین روش های مدیریت کاربردی غلبه بر مشکلات و بحران های ناشی از کم آبی در تابستان برشمرد.

خشکسالی ۳۰ ساله؛ یک دروغ علمی

«خشکسالی در ایران دوره‌های ۳۰ یا ۲۰ ساله دارد و بعد از گذر از این دوره، کشور به ترسالی می‌رسد.» این از جمله ادعاهایی است که چند وقت یکبار در فضای مجازی و حتی برخی رسانه‌ها مطرح می‌شود اما رییس سازمان هواشناسی کشورآن را «غیر علمی» می‌داند و می‌گوید: جامعه علمی جهان، «دوره‌ای بودن» خشکسالی را تایید نمی‌کند اما متاسفانه در کشور ما برخی به جای پذیرش شرایط کم‌آبی کشور و سازگاری با اقلیم خشک و نیمه‌خشک ایران، این نظرات غیرعلمی را مطرح می‌کنند.

داود پرهیزکار در مورد چرایی وقوع پدیده «خشکسالی» در ایران ضمن تاکید بر جغرافیای خشک و نیمه‌خشک کشور اظهار کرد: متاسفانه بارش‌های کشور در ۱۱ سال گذشته زیر حد نرمال یا در حد نرمال بوده است و در این مدت هیچ سالی را نداشتیم که میانگین بارش‌ ایران به بالای نرمال (ترسالی) برسد بنابراین بررسی میانگین بارش‌ها حاکی از آن است که کشور ما حداقل در یک دهه گذشته دچار کم‌بارشی بوده است.

افزایش دما + کمبود بارش = خشکسالی 

آنطور که ایسنا می‌نویسد وی با اشاره به افزایش دمای ایران طی چند سال گذشته در کنار کمبود بارش‌ها تصریح کرد: بالا رفتن دمای مناطق مختلف کشور، میزان تبخیر و تعرق را افزایش می‌دهد بنابراین کمترین اثر منفی این شرایط، عمیق‌ترشدن پدیده «خشکسالی» است. بررسی داده‌های خشکسالی در بازه‌های بلندمدت هم مویّد آن است که بالغ بر ۹۷ درصد مساحت ایران با درجات مختلف خشکسالی اعم از ضعیف، متوسط، شدید و بسیار شدید درگیر است.

رییس سازمان هواشناسی کشور در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه آیا ادعاهای مربوط به ۲۰ یا ۳۰ ساله بودن دوره خشکسالی در ایران صحت دارد یا خیر؟ اظهار کرد: هیچ یک از این اظهار نظرها علمی نیست و مبنا ندارد. جای تاسف دارد که برخی کارشناسان داخل و خارج کشور به جای پذیرش شرایط آبی موجود در ایران، برنامه‌ریزی برای سازگاری با اقلیم کشور و جلوگیری از توسعه ناپایدار چنین نظرات غیر علمی مطرح می‌کنند. آنچه در دنیای امروز مطرح است و در جوامع علمی جهان مورد توجه قرار می‌گیرد «گرمایش جهانی» و اثرات ناشی از آن است. 

پرهیزکار با تاکید بر اینکه به جز موضوع گرمایش جهانی و تاثیر آن بر خشکسالی، بقیه ادعاهای مطرح، مبنای علمی ندارد، گفت: در ایران برای کنترل بیابان‌زایی لازم است که ضمن پذیرش اقلیم کشور، امور توسعه‌ای را تنها در حد توان خرد اقلیم هر منطقه از جمله منابع آب آن پیش بگیریم و از بارگذاری جمعیتی، کشاورزی و صنعتی بیش از حد بویژه در مناطق دچار خشکسالی خودداری کنیم.

معاون وزیر راه و شهرسازی در ادامه با بیان اینکه بر مبنای داده‌های علمی، چهار سناریو برای آینده جهان در حوزه گرمایش و اقلیم تعریف شده است، گفت: از بین این چهار سناریو، یکی بدبینانه‌­ترین و یکی خوشبینانه­‌ترین است. بدین ترتیب که اگر ۱۹۵ کشوری که توافق‌نامه تغییرات اقلیمی پاریس را – که کاهش دمای کره زمین از طریق کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای بویژه دی‌اکسیدکرین دنبال می‌کند – پذیرفته‌اند به تعهدات خود در زمینه کاهش گازهای گلخانه‌ای عمل کنند،انتظار می‌رود تا سال ۲۰۳۰ دما به‌طور نسبی افزایش یابد و پس از آن این دوره افزایش دما متوقف شود و به‌تدریج در یک بازه حداقل ۱۰۰ ساله، دمای کره زمین به حالت عادی بازگردد.

به گفته رییس سازمان هواشناسی کشور، بدترین سناریوی تعریف‌شده در زمینه گرمایش جهانی این است که آهنگ انتشار دی‌اکسید کربن در جو در سال‌های آینده نیز مشابه شرایط موجود ادامه یابد که در نتیجه این شرایط در سال ۲۱۰۰ دمای کره زمین به‌طورمتوسط پنج درجه سلسیوس افزایش می‌یابد . خبر بدتر این است که در خاورمیانه دما بین پنج تا هفت درجه بیشتر می‌شود. باید دقت داشته باشیم که طی ۵۰ سال گذشته، ایران دو درجه افزایش دما داشته است و اگر این دو درجه به پنج تا هفت درجه برسد، به‌طور قطع ابعاد مختلف زندگی بشر را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. کوچکترین آسیب گرمایش در کشور ما این است که مناطق مختلف از سکنه خالی می‌شود.

آب شرب نباید در بخش‌های دیگر مصرف شود

وزیر نیرو گفت: آب شرب با سختی بسیار و هزینه‌های زیادی تامین می‌شود و نباید در بخش‌های دیگر استاده شود تا در آینده با مشکل تامین آب شرب مواجه نشویم.

رضا اردکانیان در نشست بررسی مسائل و مشکلات صنعت آب و برق قم عنوان کرد: باید سیاست کلی در کشور این باشد که آب مورد نیاز صنعت از پساب تامین شود تا مشکلی برای آب شرب مردم ایجاد نشود.

متاسفانه وضعیت مصرف انرژی در کشور مطلوب نیست و عدم مدیریت مصرف باعث ایجاد هزینه‌های زیادی برای کشور شده است؛ باید قانونی تهیه و تصویب شود تا با مشترکینی که بیشتر از حد استاندار، آب مصرف می‌کنند برخورد صورت گیرد. وی ادامه داد: متاسفانه به دلیل عدم مراقبت ها و تدابیر لازم، هزینه‌های انتقال آب به برخی نقاط کشور با فرسودگی و استهلاک فراوان دچار چالش و مشکل شده است.

اردکانیان تصریح کرد: باید در خصوص حقابه‌های دشت مسیله و دریاچه نمک بررسی‌های لازم صورت گیرد تا از ایجاد مشکلات جلوگیری شود؛ البته در مبحث انتقال آب از شهرهای دیگر باید حقوق آن شهرها نیز مدنظر قرار گیرد.

وی گفت: اکنون یک کارگروه ملی سازگاری با کم آبی در کشور ایجاد شده است که کمیته‌های استانی دارد؛ کارها در استان‌های مختلف انجام شده است و امیدواریم هرچه زودتر برنامه استان قم نیز ارائه شود تا در خصوص آن تصمیم گیری شود. وزیر نیرو اظهار کرد: استان قم با توجه به دغدغه‌هایی که در خصوص تامین منابع آبی آن وجود دارد باید طرح آمایش آب محور استان را انجام دهد؛ برای مدیریت مصرف باید اطلاعات درستی از منابع، مصارف و هزینه‌ها و چالش‌ها در دسترس باشد تا برنامه‌ها و تصمیمات درست اتخاذ شود.

اجرای طرح توانمندسازی روستاهای هم‌جوار جنگل

اجرای آزمایشی طرح توانمندسازی جوامع محلی روستاهای هم‌جوار جنگل و جنگل‌نشینان با هدف تغییر معیشت و همگام کردن آن با پتانسیل جنگل و استفاده از توان بالقوه موجود و شناسایی شده  از اردیبهشت سال 1392 مورد توجه قرار گرفت و هم‌چنان در حال اجراست.

با توجه به کنوانسیون تنوع زیستی سازمان ملل متحد، دولت ها موظف هستند تا سال 2020 میلادی جنگل‌ها را با اطمینان از حفاظت از تنوع‌زیستی آن به طور پایدار مدیریت کنند و باید میزان از میان رفتن زیستگاه‌های طبیعی از جمله جنگل‌ها به نصف و در جاهای که مقدور است به صفر کاهش یابد.

در این راستا 30 هزار هکتار عرصه جنگلی در شهرستان های رودبار و سیاهکل(روستاهای براگور بالا و پایین، گردپشته، شهربیجار و…) در طرح مذکور گنجانده شد.

با توجه به تأکید بر ماده 58 قانون برنامه چهارم توسعه مبنی بر التزام دولت برای تسریع در اجرای برنامه حفاظت و بهره‌برداری پایدار از تنوع زیستی کشور و با ابراز نگرنی از تهدید چشم‌اندازهای جنگل‌های هیرکانی به‌علت فعالیت‌های توسعه غیراصولی و بهره‌برداری‌های ناپایدار از جنگل و دستیابی به اهداف سازمانی با ایجاد معیشت‌های پایدار و همگام با طبیعت در برنامه پروژه مذکور که در راستای پروژه مدیریت چندمنظوره جنگل‌های هیرکانی است، منظور شد و به مرحله اجرا درآمد.

آنطور که ایسنا می‌نویسد «محسن رحمانی»، مالک کارگاه صنایع‌دستی روستای براگور بالا، با اشاره به راه‌اندازی این کارگاه با هدف ایجاد درآمد، اظهار کرد: در کنار این کارگاه باغبانی، کشاورزی و زنبورداری می‌کنم و مرغ و اردک پرورش می‌دهم.

وی با بیان این‌که از چوب‌های جنگلی برای تولید صنایع‌دستی استفاده می‌کنم، گفت: هم‌اکنون از چوب درختان میوه‌ای مانند توت و گلابی استفاده می‌کنم، اما برای صنایع‌دستی چوب درختان افرا و گردو مرغوب‌تر است. رحمانی، تولید چوب را بزرگترین مشکل خود دانست و خاطرنشان کرد: تولیدات چوبی این کارگاه در بازار فروخته می‌شود و از این‌رو در صورت وجود چوب می‌توانم به کارگاهم رونق ببخشم و چند نفر را مشغول کنم.

«رضا پورباقر»، تولیدکننده برنج بدون سم و کود(آی.پی.ام) در روستای شهر بیجار هم، از فروش خوب محصولات خود در بازار گفت و یادآور شد: برنج بدون سم و کود 5000 تومان گران‌تر از برنج معمولی است و پیش از برداشت محصول، پیش خرید می‌شود.

وی با بیان این‌که در حدود 10 هکتار کشت برنج بدون سم و کود دارم و سالانه 9 تن برداشت می‌کنم، افزود: باید در سطح وسیعی کار کنیم تا درآمد خوبی داشته باشیم، چون استفاده نکردن از سم و کود تولید را کاهش می‌دهد. البته امروز مردم با مزایای برنج سالم آشنا هستند و از ما خوب می‌خرند.این کشاورز، محصول خود را دارای مجوز جهاد کشاورزی از نظر سلامت دانست و خاطرنشان کرد: وقتی به مزارع سم و کود می‌زنیم، وارد رودخانه می‌شود و حیات آبزیان و حیوانات منطقه را به خطر می‌اندازد.

پورباقر، واگذاری طرح‌های پارک جنگلی به شرکت تعاونی‌های محلی، ایجاد قرق‌های اختصاصی، برگزاری کلاس‌های راهنمایان گردشگری، صنایع‌دستی و… و تعیین منطقه فریرود و زیلکی رود به‌عنوان مناطق ویژه تنوع زیستی را از جمله انتظارات جوامع محلی دانست. «حافظ باقری»، مالک یک خانه بوم‌گردی هم با بیان این‌که در گذشته دامدار بودم، خاطرنشان کرد: به کمک پروژه مدیریت چندمنظوره جنگل‌های هیرکانی کار جذب توریست را آغاز کردم که درآمد آن از دامداری بیشتر است.

وی با اشاره به کسب عنوان کارآفرین برتر در شهرستان، یادآور شد: دام آسیب زیادی به جنگل می‌زند، چون اجازه نمی‌دهد درختان زادآوری داشته باشند.

باقری، خود را یک انسان محیط‌زیستی دانست و تصریح کرد: وقتی اقدام به راه‌اندازی اقامتگاه بوم‌گردی کردم، محیط‌زیست را اولویت قرار دادم که به اندازه ظرفیت جذب گردشگر داشته باشم.

نزاع ‌ سلبریتی‌ها

یادداشت  مهمان

جبار رحمانی

چهره‌ها و افراد مشهور یا همان‌هایی که بدانها سلبریتی گفته می‌شود،‌ این روزها به مسئله‌ای در نظام فرهنگی و سیاسی و حتی قضایی ما بدل شده‌اند.

حضور این چهره‌ها پیشتر زمانیکه تنها در فضای رسانه‌ای مطرح بودند، چندان محسوس نبود، اما بواسطه برخی رخ داده‌ها مهم مانند زلزله، این چهره‌ها ابعاد جدیدی پیدا کردند و به تدریج به یک جریان قدرتمند اجتماعی هم برای مشارکت‌های مدنی و هم برای نقدهای اقتصاد سیاسی بدل شدند. هرچند عموما چهره‌های هنرمند یا ورزشکار در میان این سلبریتی‌ها دیده می‌شد اما در برخی موارد افراد دانشگاهی و منتقدان سیاسی و فرهنگی هم توانستند در عرصه‌های خاصی به این جریان وارد شوند.

روند اوج و فرود چهره‌ها هرچند در ظاهر امری صرفا رسانه ای و فرهنگی است،‌ اما در بطن خودش عمیقا پدیده‌ای سیاسی و معطوف به قدرت است. چهره شدن در کنه خودش مبتنی بر قدرت رسانه است. گاه رسانه‌های سنتی و محدود به یک محله و شهر برای ساختن یک چهره و سلبریتی محله‌ای و منحصر به شهر و گاه رسانه‌های جدید و در سطح ملی و فراملی و ساختن یک سلبریتی بین المللی. اما آنچه که در فهم موقعیت چهره‌ها و واکنش نهادهای قدرت بدان‌ها به یک مسئله بدل شد،‌ رسانه‌های جدید و شبکه‌های اجتماعی از یک سو و پتانسیل‌ این چهره‌ها برای جریان‌های سیاسی و قدرت بود. /ایرنا

پیگیری بازگشایی دفتر اتحادیه اروپا در تهران

سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: این کمیسیون درخواست اخیر برخی از کشورهای اروپایی برای بازگشایی دفتر اتحادیه اروپا در تهران را به مراجع ذیربط به خصوص وزارت خارجه منتقل کرده و موضوع را پیگیری می‌کند. علی نجفی خوشرودی اظهار کرد: اخیرا کمیسیون امنیت ملی نشستی با سفرای کشورهای اروپایی در تهران داشت که برخی از آنها به خصوص سفیر اتریش به عنوان رییس دوره‌ای اتحادیه اروپا خواستار بازگشایی دفتر اتحادیه اروپا در تهران شدند البته موضوع جدیدی نیست. 

 سفیر آلمان به وزارت خارجه احضار شد

سخنگوی وزارت امور خارجه از احضار سفیر آلمان خبر داد و گفت: مدیرکل اروپای وزارت خارجه در دیدار با سفیر آلمان به شدت نسبت به دستگیری، زندانی کردن و استرداد دیپلمات ایرانی اعتراض کرد.

بهرام قاسمی سخنگوی وزارت امور خارجه از احضار سفیر آلمان خبر داد و گفت: مدیرکل اروپای وزارت خارجه در دیدار با سفیر آلمان به شدت نسبت به دستگیری، زندانی کردن و استرداد دیپلمات ایرانی اعتراض کرد.سخنگوی وزارت امور خارجه با اعلام این خبر اظهار داشت: سفیر آلمان در تهران امروز در اعتراض به اقدام‌ دادگاه آن کشور در استرداد یکی از دیپلمات های کشورمان به بلژیک به وزارت امور خارجه فراخوانده شد. 

قاسمی افزود: دستیار وزیر و مدیرکل اروپای وزارت امور خارجه در دیدار با سفیر آلمان به شدت نسبت به دستگیری، زندانی کردن و استرداد دیپلمات ایرانی اعتراض کرده و آن را ناشی از یک توطئه ساختگی توسط دشمنان روابط ایران و اروپا دانست که بدون تردید توسط خود گروهک ترروریستی مقیم فرانسه برنامه ریزی شده بود. در این دیدار تاکید شد که این توطئه در راستای تخریب مناسبات ایران و اروپا و نیز یک حرکت نمایشی برای جبران شکست های گروهک تروریستی نفاق و رژیم صهیونیستی بوده  است.