پنجمین « ایستگاه خلاقیت» گل گهر
آغاز به کار کرد

پنجمین دوره « ایستگاه خلاقیت» شرکت معدنی و صنعتی گل گهر شامگاه چهاردهم مرداد با حضور مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کرمان گشایش یافت.
محسن روحی مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کرمان در آیین افتتاحیه این نمایشگاه با بیان این که سرعت تغییر و تحول در کشور بسیار زیاد است، خاطرنشان کرد: هنر ما تحلیل این تغییرات است و مدیریت هوشمندانه به سمت مدیریت این تغییرات پیش می رود.
روحی افزود:بسیاری از اندیشمندان براین باورند مدیریت تغییرات را بایستی از خانواده و پس از آن از کودکان شروع کرد.
وی، شرکت معدنی و صنعتی گل گهر را موفق ترین شرکت صنعتی در زمینه فعالیت های فرهنگی به ویژه در حوزه کودک و نوجوان برشمرد و یادآور شد: این شرکت صنعتی، یک همراه فرهنگی خوب برای مردم سیرجان است و توانسته با برنامه ریزی مناسب برنامه های متنوعی را برای کودکان و نوجوانان و خانواده ها اجرا کند.
مدیرکل کانون پرورش فکری کرمان با تاکید بر این که نظام فرهنگی نظام باورهاست نه بایدها، اظهار داشت: باید بذر فرهنگی را در ذهن بچه ها کاشت و با تلاش هایی که در این زمینه انجام می شود بدون تردید آینده امیدواری پیش روی کودکان و نوجوانانی است که در آینده ای نزدیک اداره کننده کشور خواهند بود.
روحی، نشاط اجتماعی را از موضوعات مورد تاکید همه مسوولان کشور عنوان و تصریح کرد: به طور قطع سوق دادن کودکان و نوجوانان به سوی فعالیت های فرهنگی نیازمند شیوه های نو و خلاق است و اگر بتوانیم نیاز مخاطب را در این حوزه برآورده کنیم یک گام مثبت به سوی نشاط اجتماعی برداشته ایم.
وی با اشاره به این که برپایی « ایستگاه خلاقیت» هرساله نسبت به سال های گذشته پیشرفت داشته است، یادآور شد: یکی از نقاط مثبت این حرکت فرهنگی، مهارت آموزی در کنار ایجاد فضایی شاد برای کودکان و نوجوانان است و امیدواریم که استمرار داشته باشد.
مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کرمان افزود: کانون با سابقه ای درخشان در پرورش نیروی انسانی موفق، آمادگی دارد در سال های آتی به کمک حوزه فرهنگی اجتماعی شرکت معدنی و صنعتی گل گهر بیاید.
روحی ابراز داشت: با تمام توان در کنار همکاران شرکت معدنی و صنعتی گل گهر سیرجان خواهیم بود و با کمک یکدیگرمی کوشیم تا رفتار مومنانه و باورهای اسلامی را در کودکان و نوجوانان تقویت کنیم.
بنا بر این گزارش، پنجمین دوره « ایستگاه خلاقیت» در چهار قالب فرهنگی، هنری، ورزشی و آموزشی به همت شرکت معدنی و صنعتی گل گهر از 14 مردادماه در شهرک سازمانی گل گهر سیرجان آغاز به کار کرده است و به مدت یک هفته ادامه دارد.
کارگاه های نقاشی، شیشه گری، بافندگی و پته دوزی، سفال، پتینه، مجسمه سازی و قالب گیری، چرم منبت و پاکت سازی و … از جمله غرفه های برپا شده در این نمایشگاه هستند

نقش شبکه بانکی در تحقق اقتصاد مقاومتی
مهندس محمد افشار منش
کار شناس ارشد اعتبارات بانک صادرات کرمان
ارکان مهم اقتصاد مقاومتی عبارتند از:
1-حمایت از تولید ملی
2-مردمی کردن اقتصاد
3-اقتصاد دانش بنیان
4-مدیریت و اصلاح الگوی مصرف
5-کاهش وابستگی به نفت
نظام بانکی در ساختار اقتصادی هر کشوری در جایگاه مدیریت توزیع منابع پولی در بخش های مختلف اقتصادی و مولد نقش ایفا می کند.در کشور ما نیز با توجه به بانک محور بودن اقتصاد آن نقش بانکها پر رنگتر جلوه مینماید.شبکه بانکی به عنوان قلب تپنده هر اقتصادی و جاری کننده خون در رگهای اقتصاد جامعه شناخته می شود.
با توجه به اینکه محورهای اصلی اقتصاد کشوردر اینده بر مبنی اقتصاد مقاومتی بنا نهاده شده است نقش بانکها حتی مهم تر و موثرتر از گذشته به چشم می اید.بر مبنی اقتصاد مقاومتی که موجبات قوام کشورمان را به دنبال خواهد داشت این سیاست ها بر پایه منابع داخلی بنا نهاده شده است تا در برابر فشارها و تحریم ها دچار بحران نشویم.اجرای این سیاستها باعث افزایش حجم سرمایه به عنوان یکی از عوامل تولید و از طریق افزایش بهره وری دیگر عوامل سبب بالا رفتن اشتغال ، تولید و رفاه جامعه می شود.شبکه بانکی با تزریق پول به بخشهای مختلف اقتصادی باعث بهبود فضای کسب و کار و در گیر نمودن بخش واقعی اقتصاد میتواند بستر ساز اقتصاد مقاومتی و خلق حماسه اقتصادی باشد.
یکی از ارکان اساسی اقتصاد مقاومتی حمایت جدی و همه جانبه از اقتصاد ملی است که در این زمینه بانکها نقش مهم واساسی را در تولید و سرمایه گذاری بر عهده دارند، بانکها بایستی با هدایت و تخصیص منابع بانکی و تامین نقدینگی لازم برای فعالیتهای مولد اقتصادی نقش پل ارتباطی بین بنگاهها ی کوچک و متوسط با بنگاههای بزرگ ملی ایجاد نمایند.همانگونه که مقام معظم رهبری تاکید نمودند که ما باید برای خودمان یک فریضه بدانیم که هر کالایی که مشابه داخلی آن وجود دارد آن کالای تولید داخلی را مصرف کنیم و از مصرف تولیدات خارجی پرهیز کنیم.در این سیاستها تاکید بر توان تولید و داشته های داخلی است.
اقتصاد مقاومتی اقتصاد مردمی است و تاکید آن بر تسهیل بسیاری از امورو کنار گذاشتن بروکراسی است تا زمینه ورود مردم را به این عرصه آسان کند. نتیجه ان خارج شدن سرمایه گذاری از محدوده ای خاص و در نتیجه جلوگیری از رانت خواری خواهد شد. نظام بانکی در حال حاضربه سختی توانسته است نقش تاثیر گذاری در پیشبرد برنامه های توسعه ای کشور ایفا کندو برای اینکه در تحقق سیاستهای تعییین شده نقش پر رنگترو موثر تر ازگذشته داشته باشدنیازمند بازمهندسی در ساختار و رویکردها میباشد این واقعیتی است که تمام مدیران و کارگزاران بانکی باید آن را بپذیرند و با پذیرش ان زمینه ایجاد تحول و دست زدن به خانه تکانی در ساختار نظام بانکی را فراهم سازند .

رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت جنوب کرمان خبر داد:
صدور مجوز احداث 3 سیلو ذخیره غلات در جنوب کرمان
به گزارش روابط عمومی سازمان صنعت، معدن و تجارت، رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت جنوب کرمان گفت: با توجه پتانسیل های کشاورزی خصوصاً در بحث غلات، با تولید بیش از 285 هزارتن در جنوب کرمان و اهمیت این محصولات در زندگی تمامی اقشار جامعه، نیاز به وجود چندین سیلو در منطقه احساس می شد.
وی ادامه داد: در حال حاضر در جنوب کرمان فقط یک سیلوی ذخیره گندم در شهرستان جیرفت وجود دارد که در فصل تولید به علت حجم بالای محصولات، پاسخگوی نیازهای کشاورزان جنوب استان نیست و در این راستا مشکلات زیادی در جهت حمل و نقل و فروش محصول برای کشاورزان پیش می آید. وی در بخش دیگری از سخنان خود اظهار داشت: یکی از استراتژی های سازمان در بحث احداث صنایع مرتبط با محصولات کشاورزی و توزیع متوازن صنعت در تمامی شهرستان های جنوب کرمان، ساخت سیلوهای نگهداری غلات در منطقه بوده است که بحمدلله از ابتدای سال جاری مجوز احداث 3 سیلو با ظرفیت جمعاً 30000 تن در شهرستان های فاریاب، قلعه گنج و رودبار صادرگردیده است و زمین مورد نیاز طرح ها به سرمایه گذاران واگذار و عملیات احداث روی زمین ها آغاز شده است. دکتر محمود اسکندری نسب با بیان اینکه این طرح ها با سرمایه گذاری 50 میلیارد ریال توسط بخش خصوصی احداث خواهند شد گفت: انتظار داریم این سه طرح اشتغال آفرینی بالای 35 نفر را برای منطقه به دنبال داشته باشند.

گفت و گو با سید جلال انصاری(عطری) آخرین بازمانده عطاران بازار میدان قلعه؛
بازار را سوت و کور کردند

بازار میدان قلعه از بازارهای تاریخی کرمان است و بخشی از بازار بزرگ کرمان به شمار می آید. این بازار در قدیم رونق فراوانی داشته و صدای چنگ لحاف دوزان و عطر عطاری های آن گوش و شامه را نوازش می کرده است. بوی کندر و دشتی هر صبح گاهان جان آدمی را زنده می کرده و آتش گردان هایی که پس از دود کردن عود و عنبر، آتش کلاه قلیان هایی می شده که صاحبان حجره ها با قل قل آن ساعتی را به استراحت می گذراندند. اما حکایت بازار قلعه امروز، حکایتی دیگر است. حکایت عطاری هایی که دیگر نیستند. حکایت حجره های کوچک و بزرگی که هرگز کرکره شان بالا نمی رود و قفل های شان گشوده نمی شود. حکایت بازاری بی رونق که محل عبور شهروندانی است که از بازار اصلی قصد رفتن به خیابان را دارند.
در ابتدای این بازار، هنوز یک عطاری از پس قرن ها باقی مانده تا همچنان به قول استاد باستانی پاریزی «ختمی و بابونه» اش شفا بخش مردم کرمان باشد. عطاری سید جلال انصاری که به «عطری» معروف است، دویست سال است که در بازار میدان قلعه و پیش از آن در کاروانسرای «هندوها» و «سید مهدی» نفس می کشد. خانواده ای که جد در جد عطار بوده اند و تا کنون که «سید جلال» آخرین حلقه این زنجیره است و نمی داند که نسل بعدی به عطاری خواهند پرداخت یا خیر؟ حکایت امروز و دیروز بازار میدان قلعه را از قول آخرین بازمانده عطاری‌های این بازار می‌خوانیم؛

بازار؛ رونق ندارد
من و پدر و پدربزرگم در بازار میدان قلعه مغازه داشتیم. اما از جد ما به آن طرف در کاروانسرای هندوها و کاروانسرای حاج مهدی عطاری داشتند. هر عطار، در بازار کرمان یک لقب داشته است. مثل عطار پور، عطار زاده و… ما هم لقب مان «عطری» است. از وقتی هم که یادم می آید در همین بازار، زیر دست پدرم به عطاری مشغولم. قدیم این بازار با بازار قلعه محمود -که در آن سوی خیابان امام است- به هم پیوسته بود و یک بازار محسوب می شد. در دهه 40 خیابان ششم بهمن(امام کنونی) احداث شد و بازار به دو تکه تقسیم شد، الآن هم به همین صورت است. بازار میدان قلعه، که در حال حاضر از رونق افتاده و بیش تر مغازه های آن تعطیل است، از راسته اصلی بازار پر رونق تر بوده است. بازرگانان، شتر شتر کالا می آوردند و در کاروانسراها بار می انداختند. تجار کرمانی هم کالاها را می خریدند و در بازار توزیع می کردند. کم کم بازرگانان مهم و سرمایه دار از این جا رفتند و بازار سوت و کور شد.
دوست داشتم عکاس شوم
من در دوران نوجوانی دوست داشتم، عکاس شوم. از طرف خانواده هم اصراری بر ادامه کار پدرم نبود. حدود دو سال هم در زمینه عکاسی تلاش کردم. اما به این نتیجه رسیدم که در کار عکاسی نمی توانم موفق شوم. با پدرم مشورت کردم. پدرم گفت:«تو باید عطار شوی. چون عطاری در خون توست.» وقتی فکر کردم دیدم استعداد عطاری را دارم. به نصیحت پدرم گوش کردم و عطار شدم. کارم را بدون واهمه و با اطمینان شروع کردم. آن زمان هفده سال داشتم.
عطاران؛ حکیم بودند
در سن 23 سالگی ازدواج کردم. وقتی که گفتم من عطار هستم خانواده همسرم استقبال کردند. درست است که عطاری هم یک شغل بازاری محسوب می شود. اما از قدیم همواره علاوه بر این که عطاران را کاسب بازار می دانستند، یک تمایز هم بین شغل عطاری و دیگر مشاغل قائل می شدند. از قدیم الایام به عطاران، حکیم می گفتند. یعنی کسی که از دانایی بهره دارد.
تنها بازمانده عطاران بازار
من تنها بازمانده عطاران این بازار هستم. در سال 1360 بیش از 30 عطاری در بازار میدان قلعه بود که همه هم مشتری داشتند و بازار از جمعیت نمی افتاد. اصلا کسی فکر رفتن از بازار را نداشت. اما وضعیت به گونه ای شد که همه رفتند. به نقاط دیگر شهر رفتند تا کاسبی بهتری داشته باشند. اما من نرفتم. اخلاق خانوادگی ما طوری است که بلند پروازی نمی کنیم. من همان طوری کار کرده ام که پدرم و پدربزرگم کار کرده اند. همین هفته پیش داشتم به همین قضیه فکر می کردم که من کار خوبی کرده ام در این بازار مانده ام یا نه؟ اما به این نتیجه رسیدم که بزرگ ترین سرمایه یک کاسب، اعتبار و آبرویش است. ممکن است یک کاسب، سرمایه نداشته باشد، اما اعتبار و آبرو داشته باشد و همین اعتبار او را زنده نگه داشته باشد. من همیشه از خدا خواسته ام که اگر قرار است روزی نزد مشتریانم بی اعتبار شوم، یک روز زودتر مغازه ام بسته شود. مردم، مرا این جا نگه داشته اند.
روزی که تا شب مشتری نداشتم
در روزگار جوانی ام یک روز به مغازه آمدم. آب و جارو کردم. کندر و دشتی دود کردم و درب مغازه نشستم. از صبح تا ظهر هیچ کس برای خرید نیامد. ظهر برای نماز به مسجد ملک رفتم. بعد از نماز هم به خانه نرفتم و دوباره به مغازه آمدم بلکه قدری کاسبی کنم. اما تا شب هم حتی یک مشتری نیامد. آن روز حتی یک دانه هل نفروختم. وقتی که داشتم درب مغازه ام را می بستم، یک نفر کنارم ایستاد و گفت:«من دو روز است که غذا نخورده ام و گرسنه ام. قسم خورد که حقیقت را می گوید. من هم که از صبح حتی یک ریال کاسبی نکرده بودم، پنج تومان از جیبم درآورده و به او دادم. وقتی که آن فرد از مغازه ام دور می شد، گفت:«سید، خدا صد برابر این پول را به تو بدهد!» من مغازه را بستم و به سمت خانه حرکت کردم. به چهارسوق رسیدم. به نقطه ای که چند عمده فروش عطاری هست. یکی از عطاران رفسنجان را دیدم.
پرسید:«سید، کجا می روی؟» گفتم:«خانه!» گفت:«من از رفسنجان آمده ام که از تو جنس بخرم.» از بین آن همه عطار و عمده فروش به مغازه من آمد. دست در دست هم به مغازه آمدیم. با کمک او اجناس را از مغازه بیرون ریختیم. با کمک او اجناس را وزن کردیم و تا ساعت یازده شب کارمان طول کشید. سه ساعت جنس می فروختم. یعنی در عرض سه ساعت به اندازه یک ماه کاسبی کردم. آن جا بود که من این قضیه را لمس کردم که خدا هیچ یک از بندگانش را بی روزی نمی گذارد.
پدرم می گفت به هر جا رسیدی
سعی کن آدم باشی
پدرم خاطره ای از دوران کاسبی خود برایم تعریف می کرد. قدیم الایام، مردانی بودند که با یک تیپ خاص به میان مردم می آمدند. با کت و شلوار مشکی، پیراهن سفید دکمه باز، کلاه مخملی و پاشنه های خوابانده کفش و… که به آن ها «داش» می گفتند. پدرم می گفت:« روزی یکی از همین داش ها درب مغازه ام آمد. روی میز مغازه ام، یک ظرف قرار داشت که در آن نارگیل های دو نیم شده که به آن ها«کاسه نارگیل» گفته می شد ریخته بودم. داش به مغازه ام رسید و با همان لحن داش وار خود گفت:«عطری!» گفتم:«بله!» گفت:«گرسنه ام، یکی از این کاسه نارگیل ها بردارم؟»
به ناچار گفتم:«بردار!» داش؛ دستش را دراز کرد. یکی از کاسه نارگیل ها را برداشت. بنکه عسل را هم پیش کشید. درش را باز کرد. کاسه نارگیل را زیر بنکه گرفت و عسل ها را در آن ریخت تا لبالب شد. همان کنار مغازه روی پاهایش(سرچنگو) نشست و شروع به خوردن کرد. عسل ها و نارگیل ها را خورد. دست ها را شست و سبیل هایش را پاک کرد و رفت. وقت رفتن، پشت سرش را هم نگاه می کرد تا عکس العمل مرا ببیند.
در آن روز من هیچ مشتری نداشتم. مغازه را بستم و به خانه رفتم. روز بعد شاید بیست، سی مشتری داشتم.» پدرم این خاطره را برایم تعریف کرد و گفت:«همه این ها را گفتم که بگویم، آن روزی که هیچ مشتری نداشتم گذشت. آن روزی که سی مشتری داشتم هم گذشت. اما تو در هر شرایطی چه در شرایط سخت و چه در روز راحتی سعی کن آدم باشی!»
رفتار مناسب با مشتری
یک روز خانم مسنی به مغازه من آمد. مقدار و مبلغ بسیار جزئی خرید کرد. وقتی که جنس ها را به او دادم، از ته دل گفت:«خدا به تو برکت بدهد. من از صبح تا حالا سه، چهار تا عطاری رفته ام؛ اما کار مرا راه نینداخته اند. شما بدون توجه به سود و زیان کارم را راه انداختید.» آن روز گذشت. ایام عید نوروز شد. دیدم یک جماعت تقریبا بیست نفره به درب مغازه ام آمدند. آن قدر که همه تعجب کرده بودند، بازار چرا این قدر شلوغ شده است. همان خانم مسن همراهشان بود. سلامی کرد و گفت:«این ها اقوام من هستند که از تهران برای کرمانگردی آمده اند. می خواستند سوغات بخرند که من شما را به آن ها معرفی کردم.» آن روز هم مقدار زیادی سوغات کرمان به آن ها فروختم. دلیلش هم رفتار مناسبی بود که ماه ها قبل با مشتری ام داشتم. من مشتری هایی دارم که 30 سال است از من خرید می کنند. به این دلیل که برایم فرقی ندارد چه قدر جنس می خواهند. کم و زیادش برایم تفاوتی ندارد.
آمده ام روحیه بگیرم
یک روز صبح زود مغازه ام را باز کردم. زمستان بود و برف می بارید. یک پیرمرد خوش پوش از ماشین پیاده شد. زیر سقف بازار آمد. دست هایش را از دو طرف بالا آورد و شروع به بوکشیدن کرد. من خیلی تعجب کردم. او به این حرکتش ادامه می داد و من هم نگاهش می کردم. دلیل کارش را پرسیدم. گفت:«من کرمانی و بچه میدان قلعه هستم. 50 سال است که آلمان زندگی می کنم. بهترین زندگی و خانه و ماشین را دارم. بهترین رفاه را در آلمان دارم؛ اما کم آوردم. با خودم گفتم باید به کرمان بروم. باید به میدان قلعه بروم و روحیه بگیرم.»

روزگاری که گذشت
عبدالحسین صنعتی زاده
بخش صد و سیزده
[بین طرفداران قاجاریه و جمهوری خواهان در سال‌های ابتدای 1300 درگیری بود …]
ناطق ها حرف هایی بی سروته و بی اثر می زدند. کسانی که در آن جا ایستاده به همه کس شباهت داشتند به جز انقلابیون! بعضی از تماشاچیان تخمه می شکستند. از جمله ناطقین یک نفرشان آقای ضیاء الواعظین شیرازی بود. معلوم می شد آن سخنان را اجباراً می گوید. نمی دانست چگونه آن منبر را به آخر برساند. زیرا برایش این مسئله غامض بود که آیا آن اظهارات و جمهوری خواهی عملی است و انجام می گیرد یا آن که در آتیه برای حرف ها و تظاهراتی که می کرد، مورد مواخذه قرار می گیرد و برای آن که زیاد هم به جمهوری خواهی پافشاری نکرده باشد و جای مهر نمازی باقی بگذارد تکیه کلامش را امام زمان قرار داده بود و فریاد می زد یا امام زمان ملت ایران به ستوه آمده و جمهوری می خواهد.
روز دیگر از همان صبح جنب و جوشی در خیابان ها ظاهر بود. بعضی درشکه ها با عجله مسافرین خود را می رسانیدند. سردسته ها و کسانی که بایستی عملدار نهضت و مخالفتی که شروع می شد باشند با شتاب در تلاش و کوشش بودند و شعارهایی را که سیدمحمدتقی نقاش نوشته بود از او گرفته و به سر محل و پاتوق جمعیت خود می رفتند.
از دو ساعت بعد از ظهر دسته های جمعیت که هر دسته ای پیش نماز و مجتهد محله خود را به جلو انداخته بودند، به جانب بهارستان با سلام و صلوات به راه افتادند. پیش نمازها و روحانیونی که همه جا جلوجلو در صفوف این دسته های مختلف قرار گرفته بودند، تحت الحنک عمامه های سفید خود را مثل آن که به جهاد می روند از یک طرف صورت خود آویزان کرده و با قیافه های حق به جانب و از حال رفته مثل آن که خودشان نمی رفتند همراهان و مردم آن ها را می گشایند.
با آن که چندین سال در طهران زندگانی کرده بودم هیچ گاه آن اشخاص را ندیده بودم. مثل این که تا آن روز سال ها از خانه های خود بیرون نیامده و ظاهر نشده بودند. این دسته ها تنها از یک کوچه یا با یک محله به خصوصی نبودند. بلکه از تمام محلات و کوچه ها با یک مقصد و هدفی معلوم به راه افتاده هدف شان این بود که با رفتن مجلس شورای ملی از اقدامی که در شرف انجام یافتن بود جلوگیری نمایند. می گفتند عده ای از طرفداران سردار سپه خود را به صورت جمهوری خواه در آورده و در مجلس شورای ملی اجتماع کرده و به وسیله سخنرانی و دادن شعارهایی بر تائید رژیم جمهوری می خواهند نمایندگان مجلس را تحت تاثیر و هیاهو قرار داده و اگر از جانب ملت در مقابل آن عرض اندامی نشود با تشبثاتی که می شود نمایندگان مجلسم راغب گشته و با یک نشست و برخاست ناچار می شوند به دولت مشروطه و قانون اساسی خاتمه دهند. اما همه این مردمی که به راه افتاده بودند این حرف ها را نمی زدند. اصلاً بیشترشان نه می دانستند مشروطه چیست نه از رژیم جمهوری اطلاعی داشتند.
فقط عده ای یعنی همان کسانی که سردمدار و محرک بودند آن حرف ها را می زدند. آن ها هم آن چه را به آن ها یاد داده بودند، به سایرین القا می کردند. موقعی که در جلوی درب حجره ایستاده و به عبور این اجتماع تماشا می کردم در کنار من دو نفر از آن یهودی های دوا فروش کهنه کار ایستادم و آهسته با یکدیگر صحبت می داشتند. یک نفرشان از آن دیگری می پرسید چرا این طور زیر بازوهای این آقایان پیش قدم را از دو طرف گرفته اند؟ آن دیگری در جوابش گفت برای آن که اگر پای حمله و کتکی در میان آید این آقایان نتوانند فرار نمایند. هر کسی چون به این دسته جات و جمعیت، برمی خورد متوجه این مطلب می شد که همه این اشخاص با یک نقشه و دستور به خصوصی آن قسم صف آرایی کرده و به طرف بهارستان می روند.

الاهه آذرنوش، کارشناس معماری در گفت و گو با «پیام ما»:
چنین پروژه‌هایی فرهنگ شهر کرمان
را بر باد می دهند

الاهه آذرنوش، کارشناس معماری، ازجمله کسانی بود که 2 سال پیش نسبت به تعرض به حریم بازار کرمان از طریق یادداشت و مصاحبه اعتراض خود را بیان کرد. وی اعتقاد دارد ساخت پاساژ در کنار بازار بزرگ کرمان نه‌تنها هیچ توجیهی ندارد که مانند برچسبی است که دیر یا زود بازار و بعد شهر را از بین می‌برند. آذرنوش به ما می‌گوید چیزی که الان آن را گم‌کرده‌ایم شهر است نه نیاز به پاساژ. با او که از فعالان و دوستداران میراث فرهنگی محسوب می‌شود، در ارتباط با تأثیری که ساخت پروژه سیتی سنتر وکیل و گودال خشت‌مال‌ها بر بازار تاریخی کرمان می گذارد صحبت کردم که در ادامه می‌خوانید:
اعتراضات زیادی به پروژه‌های سیتی سنتر وکیل و گودال خشت‌مال‌ها وجود دارد و گفته می‌شود به حریم بازار کرمان تعرض کرده‌اند.
مشخص کردن حریم آثار تاریخی بر عهده سازمان میراث فرهنگی و قانون گزار می‌باشد و باید تعریف جامعی از حریم بصری، حفاظتی و کاربردی از آثار تاریخی داشته باشیم تا بتوان از آن به‌عنوان مرجع مصوب و صاحب دلیل استفاده کرد. در رابطه با بازار طبق گفته‌ها حریم تا پیاده‌روی خیابان شریعتی می‌باشد و هرگونه عملیات و گودبرداری که موجب آسیب به حرایم (بصری-حفاظتی-کارکردی) شود قابل مجازات می‌باشد. طبق ماده ۵۶۰ قانون مجازات اسلامی هر کس بدون اجازه از سازمان میراث فرهنگی کشور، یا با تخلف از ضوابط مصوب و اعلام‌شده از سوی سازمان مذکور در حریم آثار فرهنگی-تاریخی مذکور در این ماده مبادرت به عملیاتی نماید که سبب تزلزل بنیان آن‌ها شود، یا درنتیجه آن عملیات به آثار و بناهای مذکور خرابی یا لطمه وارد آید، علاوه بر رفع آثار تخلف و پرداخت خسارات وارده به حبس از یک تا سه سال محکوم می‌شود.
حدود سه هفته پیش، استاندار کرمان از پتانسیل بازار کرمان برای ثبت در فهرست آثار جهانی یونسکو صحبت کرد. این در حالی است که چند سالی می‌شود پروژه سیتی سنتر وکیل و گودال خشت‌مال‌ها در نزدیکی بازار کرمان در حال اجرا هستند. ساخت این پروژه‌ها چه خللی در این اتفاق می‌تواند ایفا کند؟
بازار کرمان با داشتن مجموعه‌ها و فضاهایی که طی دوران مختلف ساخته‌شده‌اند که هرکدام دارای ویژگی‌های معماری، تزییناتی، جامعه‌شناسی، هنری، تاریخی و اقتصادی هستند. هرکدام از این مجموعه‌ها گویای یک‌فصل از تاریخ و هنر شهر کرمان و کشور ایران است و به‌عنوان یک موجود زنده به حیات خودش ادامه می‌دهد و برخورد با سازه و روح بازار باید با حساسیت خیلی بالایی انجام شود. این عمل جراحی نباید به زخمی شدن و یا صدمه رساندن به کالبد فیزیکی آن منجر شود. در غیراینصورت درنهایت شکل و مفهوم خود را از دست می‌دهد. در سال‌های اخیر با کف سازی بخشی از بازار و احیای خانه حیاتی بازار زنده‌تر شد ولی در اطراف بازار آیا طرح‌هایی که از گذشته تائید شده‌اند امروز ارگان‌های مربوطه بازنگری کرده‌اند؟ چند سال پیش با گودبرداری چندین متری سیتی سنتر وکیل مقاله‌ای با این عنوان نوشتم که هم به لحاظ کاربردی و هم حفاظتی در چندمتری کاروانسرای وکیل به بدنه بازار آسیب می‌زند. هدف این کار در حریم و کنار بازار چه می‌توانست باشد؟ مرگ بازار یا سرنوشتی مانند مجموعه تجاری ستاره در روبروی بازار؟ اسناد مطالعات برنامه‌ریزی شهری آن چه چیزی را اثبات و حکم می‌کند؟ همان را اجرا کنند. قبلاً در این مکان چه اتفاقاتی افتاده بود. منابع تاریخی چه چیزی را گواهی می‌دهند؟ آیا دکان و مغازه بوده است؟ آیا جزئی از فضای تجاری بوده است و یا مسکونی؟ ما باید به گذشته خودمان احترام بگزاریم و آن را ادامه دهیم. ما به خودمان بدهکاریم. ساختن مجتمع تجاری و یا تفریحی در اینجا نمی‌تواند پیوندی یگانه با بازار داشته باشد حتی اگر لباس سنتی به تن کند و نمای هلالی شکل داشته باشد. درواقع کارکرد و فعالیت مردم است که به فضاهای ما معنی می‌دهد. ساختن برج آهنی و شیشه‌ای و پاساژ نیاز فرهنگی شهر و جامعه را برآورده نمی‌کند. این مانند ماشینی است که بلد نیستیم با آن رانندگی کنیم. در نهایت این پروژه ها در راستای ثبت جهانی هم نخواهند بود.
مسئولان میراث فرهنگی کرمان می‌گویند این دو پروژه، خصوصاً سیتی سنتر وکیل، با رعایت الزامات میراث فرهنگی، موفق به صدور مجوز شده‌اند. درحالی‌که بازار کرمان ثبت ملی شده، آیا صدور جواز برای این پروژه‌ها منطقی است؟
بنده فکر می‌کنم این ساخت‌وسازها کاملاً متضاد با الزامات میراث فرهنگی می‌باشد چراکه بلاهایی که بر سر شهرمان تابه‌حال آمده است براساس همین الزامات بوده‌اند و بناها و محله‌های تاریخی ما را از بین برده‌اند. مانند به زیر لودر بردن باغ‌های ثبت‌شده خیابان نوریه، تعرض به نمای میدان زیبا و تاریخی مشتاق، تخریب سردر زیبای کتابخانه ملی، ساختن بیمارستان مهرگان کنار یخدان مؤیدی، کف سازی با سنگ در کاروانسرای خشتی، احداث خیابان در محله خواجه خضر، آسیب دیدن دیوارهای مسجد جامع به علت نم‌زدگی، تخریب تدریجی کاروانسرای وکیل، ریزش کاشی‌کاری گنبد مشتاق علی شاه، تخریب و از بین رفتن کاشی‌های قپه سبز کرمان، ساختن زیرگذر در کنار گنبد جبلیه و هزار مانندی که جوابی ندارند و طبق الزامات سازمان میراث فرهنگی انجام‌شده‌اند.
به نظر شما به‌عنوان یک معمار و کارشناس خبره، این پروژه‌ها درمجموع چه تأثیری بر بازار کرمان می‌گذارند؟
ساخت چنین پروژه‌هایی جز بر باد دادن فرهنگ شهر کرمان چیزی در پی نخواهد داشت. ساخت مرکز تجاری در محدوده بازار و یا ساخت پاساژ در کنار میدان ارگ چه توجیهی می‌تواند داشته باشد؟ پاساژ چیست و بازار چیست؟ passage به معنای گذر است و برگرفته از مفهوم معماری غرب می‌باشد که اکنون به این شکل در معماری شهر ما استفاده می‌شود. ما خودمان محل گذر را در بازارهای زیبای قرن‌های پیش‌ساخته‌ایم. خیلی هم مفصل‌تر ، بهتر و ارزشمندتر با داشتن عناصری که هیچ جای دنیا تکرار نشده است. متأسفانه بازارهای ایران با داشتن کاروانسرا، حمام، مسجد، چهارسوق و با تزیینات شگفت‌انگیز را فراموش می‌کنیم و مانند معماری دوبی به دنبال پاساژ هستیم. چیزی که الان آن را گم‌کرده‌ایم شهر است و نه نیاز به پاساژ. ما به فضاهای ساده، جمعی و مردمی نیاز داریم. فضاهایی که محل پاتوق باشند. نه ویترین‌هایی که اجناس خودشان را به نمایش بگذارند. حداقل در ارتباط با این موضوع می‌گویم.
الان در بازار قلعه محمود و بازار میدان قلعه تعداد زیادی مغازه خالی وجود دارد. آیا احیای این بازارها منطقی‌تر نبود؟ خصوصاً که بازار کرمان در بافت سنتی شهر است.
بله کاملاً درست است. در این شهر فضاهای ارزشمندی وجود دارند که اکنون قدیمی و ناکارآمد تلقی می‌شوند و ظاهراً با تصمیم‌گیری‌ها کم‌کم ساختمان‌های جدید و مدرن جای آن‌ها را می‌گیرد.
ساخت ساختمان‌ها و پاساژهای مدرن در بافت سنتی شهر صحیح است؟
با توجه به اینکه ما ایرانی هستیم باید ایرانی فکر کنیم، ایرانی تصمیم بگیریم و ایرانی عمل کنیم. وقتی تاریخ شهر کرمان را ندانیم با این‌گونه تصمیمات به این شهر صدمه می‌زنیم. معمارهای گذشته ما نوابغی بااخلاق بودند که با علم به‌روز آثار جاودانه خلق می‌کردند که اکنون می‌توانیم به آثار تاریخی خود ببالیم و در موردشان کتاب بنویسم و نشان بدهیم که بودیم. پاساژ و ساختمان‌های مدرن و زیبا هیچ نقطه اشتراکی با بازار ندارند. این‌ها مانند برچسبی می‌باشد که دیر یا زود بازار و بعد شهر را از بین می‌برند. در حالی که ما باید بازار را حفاظت و حمایت کنیم.

گزارش «پیام ما» از ساخت‌ پروژه تجاری در حریم بازار تاریخی
سیتی سنتر وکیل
باید کوتاه شود

استاندار کرمان در حالی چندی پیش از ظرفیت بازار بزرگ کرمان برای ثبت در فهرست یونسکو صحبت کرد که ساخت 2 پروژه بزرگ در نزدیکی این بازار تاریخی می‌تواند مانعی برای ثبت جهانی باشد.
15 سال از ثبت آن می‌گذرد. سال 80 بود که بازار کرمان، بزرگ‌ترین راسته‌بازار ایران، در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و تحت حفاظت و نظارت دولت قرار گرفت. ثبت ملی یک اثر برای مالکین آن محدودیت‌هایی نظیر از میان رفتن حقوق مالکانه، ممنوعیت مرمت یا فروش ملک بدون اطلاع و اجازه دولت ایجاد می‌کند ولی مخارج حفاظت از بناهای ثبت‌شده بر عهده دولت است. یعنی یا دولت باید همه آثار تاریخی را خود بخرد و حفاظت کند که ممکن نیست؛ یا باید برای مالکان آثار تاریخی امتیازاتی قائل شود. بازار کرمان هم 15 سال پیش در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.
بازاری که در دوره تیموریان بخشی از آن ساخته شد و در دوران بعد بخش‌های دیگر آن کامل شد و حالا یکی از باارزش‌ترین بناهای تاریخی کرمان و ایران محسوب می‌شود. خصوصاً که این بازار بزرگ و البته تقریباً فرسوده، مجموعه‌های بی‌نظیری همچون حمام گنجعلیخان، حمام وکیل، حمام ابراهیم‌خان، کاروانسرای هندوها، مدرسه حیاتی، مدرسه ابراهیم‌خان و چندین بنای ارزشمند دیگر را در داخل خود جای‌داده است. اگرچه در دولت تدبیر و امید توجه به بازار کرمان بیش‌ازپیش شده و تلاش‌های زیادی در این دولت برای مرمت بازار تاریخی کرمان صورت گرفته اما ساخت 2 پروژه بزرگ سیتی سنتر وکیل و گودال خشت‌مال‌ها و تعرض به حریم بازار می‌تواند این تلاش‌ها را بی‌اثر کند.
پروژه‌های به‌جامانده از دولت احمدی‌نژاد
اگرچه پروژه‌های سیتی سنتر وکیل (واقع در سه‌راه شمال جنوبی و کوچه شماره 20 «سردار») و گودال خشت‌مال‌ها (واقع در خیابان امام، نبش چهارراه آیت‌الله طالقانی) در سه سال اخیر هم با حمایت مسئولان دولتی روبرو بوده‌اند اما مجوز ساخت خود را در دولت پیشین گرفته‌اند. اردیبهشت 91 بود که اسماعیل نجار استاندار وقت کرمان از احیای پروژه گودال خشت‌مال پس از 50 سال بااعتبار 300 میلیارد تومان خبر داد. بااین‌حال عملیات اجرایی این پروژه از سال 94 کلید خورد. در این پروژه چیزی حدود 2 طبقه قریب چهار هزار واحد پارکینگ تأمین خواهد شد و فضاهایی چون سینما، فضای ورزشی، هتل، فضای تفریحی و پذیرایی، دفاتر اداری، یک مجموعه‌هایپرمارکت، فضاهای تجاری و یک فضای سبز عمومی در وسط پروژه احداث می‌شود. سیف الهی شهردار وقت کرمان سرمایه ابتدایی این پروژه را 450 میلیارد تومان عنوان کرد. عملیات اجرایی پروژه سیتی سنتر وکیل هم تیرماه 92 و قبل از آغاز به کار دولت تدبیر و امید کلنگ زنی شد اما اجرای آن در این دولت هم ادامه دارد. سیتی‌سنتر وکیل شامل پشت‌بام سبز به مساحت 5 هزار مترمربع، دوطبقه پارکینگ، دوطبقه تجاری، شهربازی، رستوران، فست‌فود و تعدادی واحد اداری است.
اعتراض به تعرض به حریم بازار
آغاز عملیات ساخت این پروژه‌ها، خصوصاً سیتی سنتر وکیل، در حریم بازار کرمان اعتراض گسترده بسیاری از دوستداران و کارشناسان میراث فرهنگی را برانگیخت. تیر 93 خبرگزاری میراث فرهنگی به نقل از یکی از اعضای شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی گزارش داد که «طی روزهای اخیر خانه‌ها و مجموعه‌های پیرامون بازار کرمان که علاوه بر انسجام منظر هویتی ـ تاریخی، به‌عنوان پشت‌بند عمل می‌کنند برچیده شده‌اند. اقدامی که سبب تخریب دیوارهای حائل بازار، ایجاد ترک‌ها و رانش اولیه دیوارهای پیرامونی بازار می‌شود.» در فضای مجازی هم کاربران نسبت به آسیب دیدن بافت تاریخی شهر کرمان اظهار ناراحتی کردند. حالا اما شنیده شده که عملیات ساخت پروژه سیتی سنتر وکیل به دلیل برخی مشکلات میراثی متوقف شده است.
میراث فرهنگی مجوز داد
شهردار کرمان در رابطه با ساخت این 2 پروژه در نزدیکی بازار کرمان با اشاره به اینکه پروژه ها فعال هستند به «پیام ما» گفت: «در خصوص ارتفاع، با میراث فرهنگی هماهنگ شده و بر اساس همان مجوز پروژه‌ها اجرا می‌شوند.» علی بابایی بابیان اینکه در این‌گونه موارد پس از تائید میراث فرهنگی، شهرداری اقدام به صدور مجوز می‌کند، افزود: «مسئولان میراث فرهنگی ازجمله آقای طالبیان معاون میراث فرهنگی کشور در جریان نقشه‌ها قرار دارند.» وی در پاسخ به این پرسش که اگر روزی قرار باشد بازار کرمان ثبت شود، این پروژه‌ها خللی وارد نمی‌کنند، اظهار کرد: «اگر معیارهای میراث را به‌عنوان یک شاخص در نظر بگیریم، نباید مشکلی به وجود آید.»
توقف پروژه سیتی سنتر به علت ارتفاع زیاد
معاونت حفظ و احیای اداره کل میراث فرهنگی کرمان در رابطه با پروژه سیتی سنتر وکیل از وجود چند نقص خبر می‌دهد. حمید روحی به «پیام ما» گفت: «جواز ساخت در حریم آثار تاریخی توسط سازمان میراث فرهنگی کشور صادر می‌شود. در اواخر دهه هشتاد هم طرح سیتی سنتر وکیل به سازمان رفته و بر اساس ارتفاع حداکثر 7.5 متر جواز گرفته است. از روبروی کاروانسرای وکیل این ارتفاع رعایت می‌شود اما از طرف خیابان شریعتی ارتفاع سیتی سنتر به 12 می‌رسد که محل اشکال است.» وی بابیان اینکه بخشی از طرح پس از گرفتن مجوز ساخته می‌شود و سازمان پس از ساخت متوجه اشکال می‌شود اما در این خصوص اقدامی صورت نمی‌گیرد، اظهار کرد: «نمای سیتی سنتر هم از دیگر نواقص پروژه است. هنوز سازمان میراث فرهنگی در خصوص نما چیزی مصوب نکرده و ما مکاتباتی را انجام دادیم که نمای مجموعه باید به‌گونه‌ای طراحی شود که با بازار هماهنگ باشد.» به گفته روحی ایراد دیگری که به پروژه سیتی سنتر واردشده، به کوچه «سردار» مربوط می‌شود و میراث فرهنگی معتقد است این کوچه هم باید همراه با سیتی سنتر دیده شود. یعنی کف سازی و بدنه سازی کوچه «سردار» هم باید با رعایت الزامات میراثی انجام شود و در این راستا هم میراث فرهنگی پیگیر است. معاون حفظ و احیای اداره کل میراث فرهنگی کرمان در پاسخ به این پرسش که در خصوص ارتفاع چه‌کاری باید انجام شود، گفت: «ضوابط ارتفاع مربوط به سال 88 است و ابهاماتی وجود دارد و در این خصوص به جمع‌بندی نرسیدیم.» وی در پاسخ به این سوال که مگر این ارتفاع 12 متر خلاف نیست، عنوان کرد: «ببینید شورای فنی چند دفعه پیگیری کرده، به همین دلیل با مشاور صحبت کردیم و فعلا جلوی کار را گرفتیم تا مشکل حل شود.» روحی در پاسخ به این پرسش که آیا متوقف شدن پروژه به دلیل پیگیری میراث بوده، اظهار کرد: «خودشان هم اعتبار نداشتند. یک بخشی هم سازمان با مشاور صحبت کرده و طرح متوقف شده است.» وی با بیان اینکه مجموع کاملی از مستندات را به سازمان فرستاده ایم، افزود: «جواز مربوط به قبل است. اگر کوتاهی مربوط به سازمان بوده که بحث فرق می کند. اگر تخلفی صورت گرفته، که باید از آن جلوگیری شود.» روحی در پاسخ به این پرسش که آیا اراده ای جدی برای جلوگیری از تخلف در این خصوص در میراث فرهنگی وجود دارد، گفت: «ما مستندات همه پروژه را مجددا بررسی می کنیم. بعضی جاها امکان دارد کوتاهی اتفاق افتاده باشد و مجوز اشتباهی داده شده باشد. ما همه پروژه ها را پیگیری می کنیم که راه حلی پیدا کنیم. مشکل سیتی سنتر هم ارتفاع از سمت خیابان شریعتی است که این ارتفاع اضافی هم به دلیل اختلاف ارتفاع خیابان شریعتی و معبر کاروانسرا است. ما با مشاور صحبت کردیم که ببینیم می توانند به یک شکلی فرم معماری پروژه را تحت تاثیر قرار دهد.» معاون میراث فرهنگی استان اضافه کرد: «آن زمان با کلیات طرح موافقت شده اما سازمان در اواخر دهه هشتاد پیگیری لازم در خصوص اصلاح نما و المان‌های ساخت‌وساز را انجام نداده است. بااین‌حال ما الان پیگیر هستیم.» وی با اشاره به رعایت ضوابط در طرف مشرف‌به کاروانسرا، اظهار کرد: «طرف مشرف‌به خیابان شریعتی نیاز به اصلاح دارد.» روحی در پاسخ به این پرسش که اگر این مشکل حل نشود، برای حفظ هویت بازار تخریب انجام می شود، گفت: «مشاور قبول کرده تمام هزینه ها برای اصلاح نما را بپذیرد. طرح برای نما و کوچه «سردار» اصلاح شود. ارتفاع و فرم نما هم شامل این اصلاحیه ها می شود.»
در حالی معاون میراث فرهنگی استان از وجود اشکال در پروژه سیتی سنتر وکیل خبر می دهد که به نظر می رسد تاکنون اقدام جدی در راستای حل مشکل ارتفاع این پروژه صورت نگرفته است. اگرچه این پروژه فعلا متوقف شده اما تنها راه حل این مشکل کاهش ارتفاع از سمت خیابان شریعتی است و تا زمانی که این مشکل حل نشده، میراث فرهنگی نباید اجازه ادامه ساخت و ساز را بدهد. در غیراینصورت نسبت به محافظت از دیگر آثار تاریخی استان توسط میراث فرهنگی تردیدهایی بوجود می آید.

رئیس سازمان دامپزشکی کشور:
بز «نژاد مورسیا» از نظر شرایط
آب و هوایی با اقلیم جنوب کرمان سازگار است
دکتر خلج طی بازدید از مزرعه در حال احداث پرورش بز شیری قلعه گنج که با همراهی مهندس طهماسبی معاون وزیر جهاد کشاورزی، دکتر آذرنوش معاون دفتر برنامه، بودجه و مطالعات اقتصادی سازمان دامپزشکی، دکتر حمزه نماینده 5 شهرستان جنوبی کرمان و جمعی از مسئولین منطقه صورت گرفت اظهار داشت: «دولت و بنیاد مستضعفان با اجرا و سرمایه گزاری در چنین طرح‌هایی در مناطق کمتر توسعه‌یافته ضمن تحقق برنامه‌های اقتصاد مقاومتی موجب بهبود کیفیت معیشت مردم و تحول و تحرک اقتصادی در این مناطق می‌شوند.»
وی افزود: «با کارشناسی و مطالعات صورت گرفته و اعزام کارشناسان سازمان دامپزشکی به اسپانیا جهت بررسی شرایط و خصوصیات نژاد مورسیا انتظار می‌رود بز مورسیا تطابق خوبی با وضعیت منطقه داشته باشد.» وی خاطرنشان کرد: «مجوزهای لازم از سوی سازمان دامپزشکی کشور برای ورود بز مورسیا به این مرکز صادرشده است.» وی همچنین از ساختمان در حال احداث دامپزشکی شهرستان قلعه گنج بازدید به عمل آورد.

پیگیری نماینده 5 شهرستان جنوبی جهت تأمین اعتبار مایه‌کوبی تب برفکی دام‌های سنگین
احمد حمزه نماینده 5 شهرستان جنوبی کرمان در جلسه شورای مدیران دامپزشکی جنوب کرمان که با حضور دکتر خلج رئیس سازمان دامپزشکی کشور در سالن جلسات این اداره کل برگزار شد، اظهار داشت: «نقش دامپزشکی در تأمین و ارتقاء بهداشت عمومی و سلامت جامعه و کنترل و مبارزه با بیماری‌های مشترک بین انسان و دام که تهدیدی جدی برای بهداشت عمومی و سلامت جامعه می‌باشد بسیار حائز اهمیت است.»
وی با اشاره به نقش مهم سازمان دامپزشکی در بهبود کیفی سلامت جامعه گفت: «دامپزشکی در شناسایی و کنترل و مهار بیماری‌های زئونوز هم‌راستا و به‌عنوان بازوی کمکی جامعه پزشکی عمل می‌کند.» وی از ریاست سازمان دامپزشکی کشور درخواست کرد با توجه به پایین بودن سطح درآمد عموم دامداران جنوب استان واکسیناسیون تب برفکی در این منطقه به‌صورت غیر بهادار صورت گیرد.

شیوع سرطان در رفسنجان بالاتر
از میانگین کشوری
رئیس دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان با اشاره به اینکه شیوع سرطان در رفسنجان بالاتر از میانگین کشوری است، از برگزاری گردهمایی خیرین سلامت در رفسنجان خبر داد.
به گزارش ایسنا دکتر علی اسماعیلی ندیمی در نشست خبری با تبریک روز خبرنگار به اصحاب رسانه، اظهار کرد: «2 سال و 3 ماه از طرح تحول سلامت گذشته و این طرح با همه فراز و نشیب‌هایی که داشته است نتایج ملموسی برای مردم داشته است و یکی از دو کار اصلی و مهم دولت تدبیر و امید در کنار برجام به شمار می‌رود.»
وی بیماری‌های غیر واگیر را مهم‌ترین علت مرگ‌ومیر برشمرد و افزود: «بیماری‌های قلبی، حوادث ترافیکی، سرطان ازجمله مهم‌ترین بیماری‌های غیر واگیر هستند که در ذیل این عوامل که مهم‌ترین تهدیدکننده سلامت مردم به شمار می‌روند با پیشگیری از برخی نکات قابل اصلاح هستند.»
وی افزود: «با افزایش مصرف انرژی و کاهش فعالیت‌های فیزیکی آمار دیابت در حال افزایش است.» اسماعیلی ندیمی در ادامه به آماری از مطالعات کوهورت در رفسنجان اشاره کرد و گفت: «در جمعیت بالای 35 سال رفسنجان 20 درصد دیابت دارند، 25 درصد مبتلا به پرفشاری خون هستند، 40 درصد سطوح افزایش‌یافته چربی‌های خون رادارند و مصرف سیگار در 38 تا 40 درصد مردان در رفسنجان شایع بوده و در زنان در حال افزایش است.»
رئیس دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان تصریح کرد: «65 درصد جمعیت شهری رفسنجان یا چاق هستند یا افزایش وزن‌دارند که نگران‌کننده می‌باشد.» وی خاطرنشان کرد: «کنترل و مهار بیماری‌های غیر واگیر از طریق کنترل عوامل خطرساز امکان‌پذیر است که مستلزم یک برنامه ملی است که ایران متعهد به آن در یک برنامه 10 ساله شده است.» وی بیان داشت: «در قابل سامانه یکپارچه بهداشت تا پایان سال 96 تمام اطلاعات پزشکی مردم وارد آن می‌شود و مهم‌ترین تحول در نظام بهداشتی کشور به شمار می‌رود.»
رئیس دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان تصریح کرد: «مهم‌ترین تحول در نظام بهداشتی که در حال رخ‌دادن است در حوزه بهداشت است، چرا که درمان خیلی گرانفیمت است اما بهداشت هم مؤثرتر و هم کم‌هزینه است.»

الاهه آذرنوش، کارشناس معماری در گفت و گو با «پیام ما»:
چنین پروژه‌هایی فرهنگ شهر کرمان
را بر باد می دهند

الاهه آذرنوش، کارشناس معماری، ازجمله کسانی بود که 2 سال پیش نسبت به تعرض به حریم بازار کرمان از طریق یادداشت و مصاحبه اعتراض خود را بیان کرد. وی اعتقاد دارد ساخت پاساژ در کنار بازار بزرگ کرمان نه‌تنها هیچ توجیهی ندارد که مانند برچسبی است که دیر یا زود بازار و بعد شهر را از بین می‌برند. آذرنوش به ما می‌گوید چیزی که الان آن را گم‌کرده‌ایم شهر است نه نیاز به پاساژ. با او که از فعالان و دوستداران میراث فرهنگی محسوب می‌شود، در ارتباط با تأثیری که ساخت پروژه سیتی سنتر وکیل و گودال خشت‌مال‌ها بر بازار تاریخی کرمان می گذارد صحبت کردم که در ادامه می‌خوانید:
اعتراضات زیادی به پروژه‌های سیتی سنتر وکیل و گودال خشت‌مال‌ها وجود دارد و گفته می‌شود به حریم بازار کرمان تعرض کرده‌اند.
مشخص کردن حریم آثار تاریخی بر عهده سازمان میراث فرهنگی و قانون گزار می‌باشد و باید تعریف جامعی از حریم بصری، حفاظتی و کاربردی از آثار تاریخی داشته باشیم تا بتوان از آن به‌عنوان مرجع مصوب و صاحب دلیل استفاده کرد. در رابطه با بازار طبق گفته‌ها حریم تا پیاده‌روی خیابان شریعتی می‌باشد و هرگونه عملیات و گودبرداری که موجب آسیب به حرایم (بصری-حفاظتی-کارکردی) شود قابل مجازات می‌باشد. طبق ماده ۵۶۰ قانون مجازات اسلامی هر کس بدون اجازه از سازمان میراث فرهنگی کشور، یا با تخلف از ضوابط مصوب و اعلام‌شده از سوی سازمان مذکور در حریم آثار فرهنگی-تاریخی مذکور در این ماده مبادرت به عملیاتی نماید که سبب تزلزل بنیان آن‌ها شود، یا درنتیجه آن عملیات به آثار و بناهای مذکور خرابی یا لطمه وارد آید، علاوه بر رفع آثار تخلف و پرداخت خسارات وارده به حبس از یک تا سه سال محکوم می‌شود.
حدود سه هفته پیش، استاندار کرمان از پتانسیل بازار کرمان برای ثبت در فهرست آثار جهانی یونسکو صحبت کرد. این در حالی است که چند سالی می‌شود پروژه سیتی سنتر وکیل و گودال خشت‌مال‌ها در نزدیکی بازار کرمان در حال اجرا هستند. ساخت این پروژه‌ها چه خللی در این اتفاق می‌تواند ایفا کند؟
بازار کرمان با داشتن مجموعه‌ها و فضاهایی که طی دوران مختلف ساخته‌شده‌اند که هرکدام دارای ویژگی‌های معماری، تزییناتی، جامعه‌شناسی، هنری، تاریخی و اقتصادی هستند. هرکدام از این مجموعه‌ها گویای یک‌فصل از تاریخ و هنر شهر کرمان و کشور ایران است و به‌عنوان یک موجود زنده به حیات خودش ادامه می‌دهد و برخورد با سازه و روح بازار باید با حساسیت خیلی بالایی انجام شود. این عمل جراحی نباید به زخمی شدن و یا صدمه رساندن به کالبد فیزیکی آن منجر شود. در غیراینصورت درنهایت شکل و مفهوم خود را از دست می‌دهد. در سال‌های اخیر با کف سازی بخشی از بازار و احیای خانه حیاتی بازار زنده‌تر شد ولی در اطراف بازار آیا طرح‌هایی که از گذشته تائید شده‌اند امروز ارگان‌های مربوطه بازنگری کرده‌اند؟ چند سال پیش با گودبرداری چندین متری سیتی سنتر وکیل مقاله‌ای با این عنوان نوشتم که هم به لحاظ کاربردی و هم حفاظتی در چندمتری کاروانسرای وکیل به بدنه بازار آسیب می‌زند. هدف این کار در حریم و کنار بازار چه می‌توانست باشد؟ مرگ بازار یا سرنوشتی مانند مجموعه تجاری ستاره در روبروی بازار؟ اسناد مطالعات برنامه‌ریزی شهری آن چه چیزی را اثبات و حکم می‌کند؟ همان را اجرا کنند. قبلاً در این مکان چه اتفاقاتی افتاده بود. منابع تاریخی چه چیزی را گواهی می‌دهند؟ آیا دکان و مغازه بوده است؟ آیا جزئی از فضای تجاری بوده است و یا مسکونی؟ ما باید به گذشته خودمان احترام بگزاریم و آن را ادامه دهیم. ما به خودمان بدهکاریم. ساختن مجتمع تجاری و یا تفریحی در اینجا نمی‌تواند پیوندی یگانه با بازار داشته باشد حتی اگر لباس سنتی به تن کند و نمای هلالی شکل داشته باشد. درواقع کارکرد و فعالیت مردم است که به فضاهای ما معنی می‌دهد. ساختن برج آهنی و شیشه‌ای و پاساژ نیاز فرهنگی شهر و جامعه را برآورده نمی‌کند. این مانند ماشینی است که بلد نیستیم با آن رانندگی کنیم. در نهایت این پروژه ها در راستای ثبت جهانی هم نخواهند بود.
مسئولان میراث فرهنگی کرمان می‌گویند این دو پروژه، خصوصاً سیتی سنتر وکیل، با رعایت الزامات میراث فرهنگی، موفق به صدور مجوز شده‌اند. درحالی‌که بازار کرمان ثبت ملی شده، آیا صدور جواز برای این پروژه‌ها منطقی است؟
بنده فکر می‌کنم این ساخت‌وسازها کاملاً متضاد با الزامات میراث فرهنگی می‌باشد چراکه بلاهایی که بر سر شهرمان تابه‌حال آمده است براساس همین الزامات بوده‌اند و بناها و محله‌های تاریخی ما را از بین برده‌اند. مانند به زیر لودر بردن باغ‌های ثبت‌شده خیابان نوریه، تعرض به نمای میدان زیبا و تاریخی مشتاق، تخریب سردر زیبای کتابخانه ملی، ساختن بیمارستان مهرگان کنار یخدان مؤیدی، کف سازی با سنگ در کاروانسرای خشتی، احداث خیابان در محله خواجه خضر، آسیب دیدن دیوارهای مسجد جامع به علت نم‌زدگی، تخریب تدریجی کاروانسرای وکیل، ریزش کاشی‌کاری گنبد مشتاق علی شاه، تخریب و از بین رفتن کاشی‌های قپه سبز کرمان، ساختن زیرگذر در کنار گنبد جبلیه و هزار مانندی که جوابی ندارند و طبق الزامات سازمان میراث فرهنگی انجام‌شده‌اند.
به نظر شما به‌عنوان یک معمار و کارشناس خبره، این پروژه‌ها درمجموع چه تأثیری بر بازار کرمان می‌گذارند؟
ساخت چنین پروژه‌هایی جز بر باد دادن فرهنگ شهر کرمان چیزی در پی نخواهد داشت. ساخت مرکز تجاری در محدوده بازار و یا ساخت پاساژ در کنار میدان ارگ چه توجیهی می‌تواند داشته باشد؟ پاساژ چیست و بازار چیست؟ passage به معنای گذر است و برگرفته از مفهوم معماری غرب می‌باشد که اکنون به این شکل در معماری شهر ما استفاده می‌شود. ما خودمان محل گذر را در بازارهای زیبای قرن‌های پیش‌ساخته‌ایم. خیلی هم مفصل‌تر ، بهتر و ارزشمندتر با داشتن عناصری که هیچ جای دنیا تکرار نشده است. متأسفانه بازارهای ایران با داشتن کاروانسرا، حمام، مسجد، چهارسوق و با تزیینات شگفت‌انگیز را فراموش می‌کنیم و مانند معماری دوبی به دنبال پاساژ هستیم. چیزی که الان آن را گم‌کرده‌ایم شهر است و نه نیاز به پاساژ. ما به فضاهای ساده، جمعی و مردمی نیاز داریم. فضاهایی که محل پاتوق باشند. نه ویترین‌هایی که اجناس خودشان را به نمایش بگذارند. حداقل در ارتباط با این موضوع می‌گویم.
الان در بازار قلعه محمود و بازار میدان قلعه تعداد زیادی مغازه خالی وجود دارد. آیا احیای این بازارها منطقی‌تر نبود؟ خصوصاً که بازار کرمان در بافت سنتی شهر است.
بله کاملاً درست است. در این شهر فضاهای ارزشمندی وجود دارند که اکنون قدیمی و ناکارآمد تلقی می‌شوند و ظاهراً با تصمیم‌گیری‌ها کم‌کم ساختمان‌های جدید و مدرن جای آن‌ها را می‌گیرد.
ساخت ساختمان‌ها و پاساژهای مدرن در بافت سنتی شهر صحیح است؟
با توجه به اینکه ما ایرانی هستیم باید ایرانی فکر کنیم، ایرانی تصمیم بگیریم و ایرانی عمل کنیم. وقتی تاریخ شهر کرمان را ندانیم با این‌گونه تصمیمات به این شهر صدمه می‌زنیم. معمارهای گذشته ما نوابغی بااخلاق بودند که با علم به‌روز آثار جاودانه خلق می‌کردند که اکنون می‌توانیم به آثار تاریخی خود ببالیم و در موردشان کتاب بنویسم و نشان بدهیم که بودیم. پاساژ و ساختمان‌های مدرن و زیبا هیچ نقطه اشتراکی با بازار ندارند. این‌ها مانند برچسبی می‌باشد که دیر یا زود بازار و بعد شهر را از بین می‌برند. در حالی که ما باید بازار را حفاظت و حمایت کنیم.

گزارش «پیام ما» از ساخت‌ پروژه تجاری در حریم بازار تاریخی
سیتی سنتر وکیل
باید کوتاه شود

استاندار کرمان در حالی چندی پیش از ظرفیت بازار بزرگ کرمان برای ثبت در فهرست یونسکو صحبت کرد که ساخت 2 پروژه بزرگ در نزدیکی این بازار تاریخی می‌تواند مانعی برای ثبت جهانی باشد.
15 سال از ثبت آن می‌گذرد. سال 80 بود که بازار کرمان، بزرگ‌ترین راسته‌بازار ایران، در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و تحت حفاظت و نظارت دولت قرار گرفت. ثبت ملی یک اثر برای مالکین آن محدودیت‌هایی نظیر از میان رفتن حقوق مالکانه، ممنوعیت مرمت یا فروش ملک بدون اطلاع و اجازه دولت ایجاد می‌کند ولی مخارج حفاظت از بناهای ثبت‌شده بر عهده دولت است. یعنی یا دولت باید همه آثار تاریخی را خود بخرد و حفاظت کند که ممکن نیست؛ یا باید برای مالکان آثار تاریخی امتیازاتی قائل شود. بازار کرمان هم 15 سال پیش در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.
بازاری که در دوره تیموریان بخشی از آن ساخته شد و در دوران بعد بخش‌های دیگر آن کامل شد و حالا یکی از باارزش‌ترین بناهای تاریخی کرمان و ایران محسوب می‌شود. خصوصاً که این بازار بزرگ و البته تقریباً فرسوده، مجموعه‌های بی‌نظیری همچون حمام گنجعلیخان، حمام وکیل، حمام ابراهیم‌خان، کاروانسرای هندوها، مدرسه حیاتی، مدرسه ابراهیم‌خان و چندین بنای ارزشمند دیگر را در داخل خود جای‌داده است. اگرچه در دولت تدبیر و امید توجه به بازار کرمان بیش‌ازپیش شده و تلاش‌های زیادی در این دولت برای مرمت بازار تاریخی کرمان صورت گرفته اما ساخت 2 پروژه بزرگ سیتی سنتر وکیل و گودال خشت‌مال‌ها و تعرض به حریم بازار می‌تواند این تلاش‌ها را بی‌اثر کند.
پروژه‌های به‌جامانده از دولت احمدی‌نژاد
اگرچه پروژه‌های سیتی سنتر وکیل (واقع در سه‌راه شمال جنوبی و کوچه شماره 20 «سردار») و گودال خشت‌مال‌ها (واقع در خیابان امام، نبش چهارراه آیت‌الله طالقانی) در سه سال اخیر هم با حمایت مسئولان دولتی روبرو بوده‌اند اما مجوز ساخت خود را در دولت پیشین گرفته‌اند. اردیبهشت 91 بود که اسماعیل نجار استاندار وقت کرمان از احیای پروژه گودال خشت‌مال پس از 50 سال بااعتبار 300 میلیارد تومان خبر داد. بااین‌حال عملیات اجرایی این پروژه از سال 94 کلید خورد. در این پروژه چیزی حدود 2 طبقه قریب چهار هزار واحد پارکینگ تأمین خواهد شد و فضاهایی چون سینما، فضای ورزشی، هتل، فضای تفریحی و پذیرایی، دفاتر اداری، یک مجموعه‌هایپرمارکت، فضاهای تجاری و یک فضای سبز عمومی در وسط پروژه احداث می‌شود. سیف الهی شهردار وقت کرمان سرمایه ابتدایی این پروژه را 450 میلیارد تومان عنوان کرد. عملیات اجرایی پروژه سیتی سنتر وکیل هم تیرماه 92 و قبل از آغاز به کار دولت تدبیر و امید کلنگ زنی شد اما اجرای آن در این دولت هم ادامه دارد. سیتی‌سنتر وکیل شامل پشت‌بام سبز به مساحت 5 هزار مترمربع، دوطبقه پارکینگ، دوطبقه تجاری، شهربازی، رستوران، فست‌فود و تعدادی واحد اداری است.
اعتراض به تعرض به حریم بازار
آغاز عملیات ساخت این پروژه‌ها، خصوصاً سیتی سنتر وکیل، در حریم بازار کرمان اعتراض گسترده بسیاری از دوستداران و کارشناسان میراث فرهنگی را برانگیخت. تیر 93 خبرگزاری میراث فرهنگی به نقل از یکی از اعضای شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی گزارش داد که «طی روزهای اخیر خانه‌ها و مجموعه‌های پیرامون بازار کرمان که علاوه بر انسجام منظر هویتی ـ تاریخی، به‌عنوان پشت‌بند عمل می‌کنند برچیده شده‌اند. اقدامی که سبب تخریب دیوارهای حائل بازار، ایجاد ترک‌ها و رانش اولیه دیوارهای پیرامونی بازار می‌شود.» در فضای مجازی هم کاربران نسبت به آسیب دیدن بافت تاریخی شهر کرمان اظهار ناراحتی کردند. حالا اما شنیده شده که عملیات ساخت پروژه سیتی سنتر وکیل به دلیل برخی مشکلات میراثی متوقف شده است.
میراث فرهنگی مجوز داد
شهردار کرمان در رابطه با ساخت این 2 پروژه در نزدیکی بازار کرمان با اشاره به اینکه پروژه ها فعال هستند به «پیام ما» گفت: «در خصوص ارتفاع، با میراث فرهنگی هماهنگ شده و بر اساس همان مجوز پروژه‌ها اجرا می‌شوند.» علی بابایی بابیان اینکه در این‌گونه موارد پس از تائید میراث فرهنگی، شهرداری اقدام به صدور مجوز می‌کند، افزود: «مسئولان میراث فرهنگی ازجمله آقای طالبیان معاون میراث فرهنگی کشور در جریان نقشه‌ها قرار دارند.» وی در پاسخ به این پرسش که اگر روزی قرار باشد بازار کرمان ثبت شود، این پروژه‌ها خللی وارد نمی‌کنند، اظهار کرد: «اگر معیارهای میراث را به‌عنوان یک شاخص در نظر بگیریم، نباید مشکلی به وجود آید.»
توقف پروژه سیتی سنتر به علت ارتفاع زیاد
معاونت حفظ و احیای اداره کل میراث فرهنگی کرمان در رابطه با پروژه سیتی سنتر وکیل از وجود چند نقص خبر می‌دهد. حمید روحی به «پیام ما» گفت: «جواز ساخت در حریم آثار تاریخی توسط سازمان میراث فرهنگی کشور صادر می‌شود. در اواخر دهه هشتاد هم طرح سیتی سنتر وکیل به سازمان رفته و بر اساس ارتفاع حداکثر 7.5 متر جواز گرفته است. از روبروی کاروانسرای وکیل این ارتفاع رعایت می‌شود اما از طرف خیابان شریعتی ارتفاع سیتی سنتر به 12 می‌رسد که محل اشکال است.» وی بابیان اینکه بخشی از طرح پس از گرفتن مجوز ساخته می‌شود و سازمان پس از ساخت متوجه اشکال می‌شود اما در این خصوص اقدامی صورت نمی‌گیرد، اظهار کرد: «نمای سیتی سنتر هم از دیگر نواقص پروژه است. هنوز سازمان میراث فرهنگی در خصوص نما چیزی مصوب نکرده و ما مکاتباتی را انجام دادیم که نمای مجموعه باید به‌گونه‌ای طراحی شود که با بازار هماهنگ باشد.» به گفته روحی ایراد دیگری که به پروژه سیتی سنتر واردشده، به کوچه «سردار» مربوط می‌شود و میراث فرهنگی معتقد است این کوچه هم باید همراه با سیتی سنتر دیده شود. یعنی کف سازی و بدنه سازی کوچه «سردار» هم باید با رعایت الزامات میراثی انجام شود و در این راستا هم میراث فرهنگی پیگیر است. معاون حفظ و احیای اداره کل میراث فرهنگی کرمان در پاسخ به این پرسش که در خصوص ارتفاع چه‌کاری باید انجام شود، گفت: «ضوابط ارتفاع مربوط به سال 88 است و ابهاماتی وجود دارد و در این خصوص به جمع‌بندی نرسیدیم.» وی در پاسخ به این سوال که مگر این ارتفاع 12 متر خلاف نیست، عنوان کرد: «ببینید شورای فنی چند دفعه پیگیری کرده، به همین دلیل با مشاور صحبت کردیم و فعلا جلوی کار را گرفتیم تا مشکل حل شود.» روحی در پاسخ به این پرسش که آیا متوقف شدن پروژه به دلیل پیگیری میراث بوده، اظهار کرد: «خودشان هم اعتبار نداشتند. یک بخشی هم سازمان با مشاور صحبت کرده و طرح متوقف شده است.» وی با بیان اینکه مجموع کاملی از مستندات را به سازمان فرستاده ایم، افزود: «جواز مربوط به قبل است. اگر کوتاهی مربوط به سازمان بوده که بحث فرق می کند. اگر تخلفی صورت گرفته، که باید از آن جلوگیری شود.» روحی در پاسخ به این پرسش که آیا اراده ای جدی برای جلوگیری از تخلف در این خصوص در میراث فرهنگی وجود دارد، گفت: «ما مستندات همه پروژه را مجددا بررسی می کنیم. بعضی جاها امکان دارد کوتاهی اتفاق افتاده باشد و مجوز اشتباهی داده شده باشد. ما همه پروژه ها را پیگیری می کنیم که راه حلی پیدا کنیم. مشکل سیتی سنتر هم ارتفاع از سمت خیابان شریعتی است که این ارتفاع اضافی هم به دلیل اختلاف ارتفاع خیابان شریعتی و معبر کاروانسرا است. ما با مشاور صحبت کردیم که ببینیم می توانند به یک شکلی فرم معماری پروژه را تحت تاثیر قرار دهد.» معاون میراث فرهنگی استان اضافه کرد: «آن زمان با کلیات طرح موافقت شده اما سازمان در اواخر دهه هشتاد پیگیری لازم در خصوص اصلاح نما و المان‌های ساخت‌وساز را انجام نداده است. بااین‌حال ما الان پیگیر هستیم.» وی با اشاره به رعایت ضوابط در طرف مشرف‌به کاروانسرا، اظهار کرد: «طرف مشرف‌به خیابان شریعتی نیاز به اصلاح دارد.» روحی در پاسخ به این پرسش که اگر این مشکل حل نشود، برای حفظ هویت بازار تخریب انجام می شود، گفت: «مشاور قبول کرده تمام هزینه ها برای اصلاح نما را بپذیرد. طرح برای نما و کوچه «سردار» اصلاح شود. ارتفاع و فرم نما هم شامل این اصلاحیه ها می شود.»
در حالی معاون میراث فرهنگی استان از وجود اشکال در پروژه سیتی سنتر وکیل خبر می دهد که به نظر می رسد تاکنون اقدام جدی در راستای حل مشکل ارتفاع این پروژه صورت نگرفته است. اگرچه این پروژه فعلا متوقف شده اما تنها راه حل این مشکل کاهش ارتفاع از سمت خیابان شریعتی است و تا زمانی که این مشکل حل نشده، میراث فرهنگی نباید اجازه ادامه ساخت و ساز را بدهد. در غیراینصورت نسبت به محافظت از دیگر آثار تاریخی استان توسط میراث فرهنگی تردیدهایی بوجود می آید.

گفت و گو با سید جلال انصاری(عطری) آخرین بازمانده عطاران بازار میدان قلعه؛
بازار را سوت و کور کردند

بازار میدان قلعه از بازارهای تاریخی کرمان است و بخشی از بازار بزرگ کرمان به شمار می آید. این بازار در قدیم رونق فراوانی داشته و صدای چنگ لحاف دوزان و عطر عطاری های آن گوش و شامه را نوازش می کرده است. بوی کندر و دشتی هر صبح گاهان جان آدمی را زنده می کرده و آتش گردان هایی که پس از دود کردن عود و عنبر، آتش کلاه قلیان هایی می شده که صاحبان حجره ها با قل قل آن ساعتی را به استراحت می گذراندند. اما حکایت بازار قلعه امروز، حکایتی دیگر است. حکایت عطاری هایی که دیگر نیستند. حکایت حجره های کوچک و بزرگی که هرگز کرکره شان بالا نمی رود و قفل های شان گشوده نمی شود. حکایت بازاری بی رونق که محل عبور شهروندانی است که از بازار اصلی قصد رفتن به خیابان را دارند.
در ابتدای این بازار، هنوز یک عطاری از پس قرن ها باقی مانده تا همچنان به قول استاد باستانی پاریزی «ختمی و بابونه» اش شفا بخش مردم کرمان باشد. عطاری سید جلال انصاری که به «عطری» معروف است، دویست سال است که در بازار میدان قلعه و پیش از آن در کاروانسرای «هندوها» و «سید مهدی» نفس می کشد. خانواده ای که جد در جد عطار بوده اند و تا کنون که «سید جلال» آخرین حلقه این زنجیره است و نمی داند که نسل بعدی به عطاری خواهند پرداخت یا خیر؟ حکایت امروز و دیروز بازار میدان قلعه را از قول آخرین بازمانده عطاری‌های این بازار می‌خوانیم؛

بازار؛ رونق ندارد
من و پدر و پدربزرگم در بازار میدان قلعه مغازه داشتیم. اما از جد ما به آن طرف در کاروانسرای هندوها و کاروانسرای حاج مهدی عطاری داشتند. هر عطار، در بازار کرمان یک لقب داشته است. مثل عطار پور، عطار زاده و… ما هم لقب مان «عطری» است. از وقتی هم که یادم می آید در همین بازار، زیر دست پدرم به عطاری مشغولم. قدیم این بازار با بازار قلعه محمود -که در آن سوی خیابان امام است- به هم پیوسته بود و یک بازار محسوب می شد. در دهه 40 خیابان ششم بهمن(امام کنونی) احداث شد و بازار به دو تکه تقسیم شد، الآن هم به همین صورت است. بازار میدان قلعه، که در حال حاضر از رونق افتاده و بیش تر مغازه های آن تعطیل است، از راسته اصلی بازار پر رونق تر بوده است. بازرگانان، شتر شتر کالا می آوردند و در کاروانسراها بار می انداختند. تجار کرمانی هم کالاها را می خریدند و در بازار توزیع می کردند. کم کم بازرگانان مهم و سرمایه دار از این جا رفتند و بازار سوت و کور شد.
دوست داشتم عکاس شوم
من در دوران نوجوانی دوست داشتم، عکاس شوم. از طرف خانواده هم اصراری بر ادامه کار پدرم نبود. حدود دو سال هم در زمینه عکاسی تلاش کردم. اما به این نتیجه رسیدم که در کار عکاسی نمی توانم موفق شوم. با پدرم مشورت کردم. پدرم گفت:«تو باید عطار شوی. چون عطاری در خون توست.» وقتی فکر کردم دیدم استعداد عطاری را دارم. به نصیحت پدرم گوش کردم و عطار شدم. کارم را بدون واهمه و با اطمینان شروع کردم. آن زمان هفده سال داشتم.
عطاران؛ حکیم بودند
در سن 23 سالگی ازدواج کردم. وقتی که گفتم من عطار هستم خانواده همسرم استقبال کردند. درست است که عطاری هم یک شغل بازاری محسوب می شود. اما از قدیم همواره علاوه بر این که عطاران را کاسب بازار می دانستند، یک تمایز هم بین شغل عطاری و دیگر مشاغل قائل می شدند. از قدیم الایام به عطاران، حکیم می گفتند. یعنی کسی که از دانایی بهره دارد.
تنها بازمانده عطاران بازار
من تنها بازمانده عطاران این بازار هستم. در سال 1360 بیش از 30 عطاری در بازار میدان قلعه بود که همه هم مشتری داشتند و بازار از جمعیت نمی افتاد. اصلا کسی فکر رفتن از بازار را نداشت. اما وضعیت به گونه ای شد که همه رفتند. به نقاط دیگر شهر رفتند تا کاسبی بهتری داشته باشند. اما من نرفتم. اخلاق خانوادگی ما طوری است که بلند پروازی نمی کنیم. من همان طوری کار کرده ام که پدرم و پدربزرگم کار کرده اند. همین هفته پیش داشتم به همین قضیه فکر می کردم که من کار خوبی کرده ام در این بازار مانده ام یا نه؟ اما به این نتیجه رسیدم که بزرگ ترین سرمایه یک کاسب، اعتبار و آبرویش است. ممکن است یک کاسب، سرمایه نداشته باشد، اما اعتبار و آبرو داشته باشد و همین اعتبار او را زنده نگه داشته باشد. من همیشه از خدا خواسته ام که اگر قرار است روزی نزد مشتریانم بی اعتبار شوم، یک روز زودتر مغازه ام بسته شود. مردم، مرا این جا نگه داشته اند.
روزی که تا شب مشتری نداشتم
در روزگار جوانی ام یک روز به مغازه آمدم. آب و جارو کردم. کندر و دشتی دود کردم و درب مغازه نشستم. از صبح تا ظهر هیچ کس برای خرید نیامد. ظهر برای نماز به مسجد ملک رفتم. بعد از نماز هم به خانه نرفتم و دوباره به مغازه آمدم بلکه قدری کاسبی کنم. اما تا شب هم حتی یک مشتری نیامد. آن روز حتی یک دانه هل نفروختم. وقتی که داشتم درب مغازه ام را می بستم، یک نفر کنارم ایستاد و گفت:«من دو روز است که غذا نخورده ام و گرسنه ام. قسم خورد که حقیقت را می گوید. من هم که از صبح حتی یک ریال کاسبی نکرده بودم، پنج تومان از جیبم درآورده و به او دادم. وقتی که آن فرد از مغازه ام دور می شد، گفت:«سید، خدا صد برابر این پول را به تو بدهد!» من مغازه را بستم و به سمت خانه حرکت کردم. به چهارسوق رسیدم. به نقطه ای که چند عمده فروش عطاری هست. یکی از عطاران رفسنجان را دیدم.
پرسید:«سید، کجا می روی؟» گفتم:«خانه!» گفت:«من از رفسنجان آمده ام که از تو جنس بخرم.» از بین آن همه عطار و عمده فروش به مغازه من آمد. دست در دست هم به مغازه آمدیم. با کمک او اجناس را از مغازه بیرون ریختیم. با کمک او اجناس را وزن کردیم و تا ساعت یازده شب کارمان طول کشید. سه ساعت جنس می فروختم. یعنی در عرض سه ساعت به اندازه یک ماه کاسبی کردم. آن جا بود که من این قضیه را لمس کردم که خدا هیچ یک از بندگانش را بی روزی نمی گذارد.
پدرم می گفت به هر جا رسیدی
سعی کن آدم باشی
پدرم خاطره ای از دوران کاسبی خود برایم تعریف می کرد. قدیم الایام، مردانی بودند که با یک تیپ خاص به میان مردم می آمدند. با کت و شلوار مشکی، پیراهن سفید دکمه باز، کلاه مخملی و پاشنه های خوابانده کفش و… که به آن ها «داش» می گفتند. پدرم می گفت:« روزی یکی از همین داش ها درب مغازه ام آمد. روی میز مغازه ام، یک ظرف قرار داشت که در آن نارگیل های دو نیم شده که به آن ها«کاسه نارگیل» گفته می شد ریخته بودم. داش به مغازه ام رسید و با همان لحن داش وار خود گفت:«عطری!» گفتم:«بله!» گفت:«گرسنه ام، یکی از این کاسه نارگیل ها بردارم؟»
به ناچار گفتم:«بردار!» داش؛ دستش را دراز کرد. یکی از کاسه نارگیل ها را برداشت. بنکه عسل را هم پیش کشید. درش را باز کرد. کاسه نارگیل را زیر بنکه گرفت و عسل ها را در آن ریخت تا لبالب شد. همان کنار مغازه روی پاهایش(سرچنگو) نشست و شروع به خوردن کرد. عسل ها و نارگیل ها را خورد. دست ها را شست و سبیل هایش را پاک کرد و رفت. وقت رفتن، پشت سرش را هم نگاه می کرد تا عکس العمل مرا ببیند.
در آن روز من هیچ مشتری نداشتم. مغازه را بستم و به خانه رفتم. روز بعد شاید بیست، سی مشتری داشتم.» پدرم این خاطره را برایم تعریف کرد و گفت:«همه این ها را گفتم که بگویم، آن روزی که هیچ مشتری نداشتم گذشت. آن روزی که سی مشتری داشتم هم گذشت. اما تو در هر شرایطی چه در شرایط سخت و چه در روز راحتی سعی کن آدم باشی!»
رفتار مناسب با مشتری
یک روز خانم مسنی به مغازه من آمد. مقدار و مبلغ بسیار جزئی خرید کرد. وقتی که جنس ها را به او دادم، از ته دل گفت:«خدا به تو برکت بدهد. من از صبح تا حالا سه، چهار تا عطاری رفته ام؛ اما کار مرا راه نینداخته اند. شما بدون توجه به سود و زیان کارم را راه انداختید.» آن روز گذشت. ایام عید نوروز شد. دیدم یک جماعت تقریبا بیست نفره به درب مغازه ام آمدند. آن قدر که همه تعجب کرده بودند، بازار چرا این قدر شلوغ شده است. همان خانم مسن همراهشان بود. سلامی کرد و گفت:«این ها اقوام من هستند که از تهران برای کرمانگردی آمده اند. می خواستند سوغات بخرند که من شما را به آن ها معرفی کردم.» آن روز هم مقدار زیادی سوغات کرمان به آن ها فروختم. دلیلش هم رفتار مناسبی بود که ماه ها قبل با مشتری ام داشتم. من مشتری هایی دارم که 30 سال است از من خرید می کنند. به این دلیل که برایم فرقی ندارد چه قدر جنس می خواهند. کم و زیادش برایم تفاوتی ندارد.
آمده ام روحیه بگیرم
یک روز صبح زود مغازه ام را باز کردم. زمستان بود و برف می بارید. یک پیرمرد خوش پوش از ماشین پیاده شد. زیر سقف بازار آمد. دست هایش را از دو طرف بالا آورد و شروع به بوکشیدن کرد. من خیلی تعجب کردم. او به این حرکتش ادامه می داد و من هم نگاهش می کردم. دلیل کارش را پرسیدم. گفت:«من کرمانی و بچه میدان قلعه هستم. 50 سال است که آلمان زندگی می کنم. بهترین زندگی و خانه و ماشین را دارم. بهترین رفاه را در آلمان دارم؛ اما کم آوردم. با خودم گفتم باید به کرمان بروم. باید به میدان قلعه بروم و روحیه بگیرم.»

گوشت مرغ همچنان گران است
پرواز مرغ از سفره‌ کرمانی‌ها

مرغ پایه ثابت سفره ایرانی‌هاست. حالا به‌واسطه قیمت بالا از سفره‌ها پر کشیده است. آن‌طور که «کرمان نو» نوشته قیمت‌گذاری مرغ در استان کرمان تحت نظر کمیته‌ای است که از چند اتحادیه تشکیل‌شده است. به گفته عرب‌آبادی دبیر این کمیته، قیمت در حال بازگشت تدریجی به میزان اولیه است. وی که مدیرعامل تعاونی مرغداران کرمان است علت بالا رفتن مرغ را افزایش کشوری قیمت دانست و تصمیمات این کمیته را وابسته بر قیمت بازار استان‌های هم‌جوار و وضعیت عرضه و تقاضا اعلام کرد. مدیرعامل تعاونی مرغداران در مورد دلیل افزایش قیمت در کشور معتقد است متضرر شدن مرغداران به علت قیمت پایین باعث شده مرغداران دست از جوجه ریزی بکشند و کمبود فعلی مرغ به وجود آید که افزایش قیمت را در پی داشت. عرب‌آبادی پیش‌بینی قیمت را با توجه به وضعیت بازار غیرممکن اعلام کرد.
مهدی بنی اسدی مدیرکل شرکت پشتیبانی امور دام در این زمینه به «کرمان نو» می‌گوید این مجموعه وظیفه عرضه مرغ منجمد را بر عهده دارد تا بخشی از نیاز بازار برطرف شود و قیمت مرغ گرم به حد معقولی برسد. بنی اسدی با تأکید بر وجود مرغ منجمد به‌اندازه کافی در کشور، ذخیره مرغ منجمد در استان را باوجود توزیع ۳۰۰ تن از آن حدود ۵۰۰ تن اعلام کرد و گفت مشکلی در این زمینه وجود ندارد. مدیرکل شرکت پشتیبانی امور دام در زمینه علل افزایش قیمت معتقد بود قیمت مرغ درگذشته بیش‌ازحد پایین بوده و با اشاره به صحبت مسئولین و متولیان گفت قیمت باید بین هفت تا هفت هزار و ۵۰۰ تومان باشد تا برای تولیدکننده صرفه مالی داشته باشد. او همچنین مواردی همچون افزایش قیمت جوجه، افزایش تقریباً ۶۰ درصدی قیمت ذرت و گرمی هوا که باعث کاهش وزن مرغ‌ها می‌شود را از علل اصلی افزایش قیمت دانست. بنی اسدی بابیان اینکه قیمت مرغ گرم رو به کاهش است، پیش‌بینی می‌کرد که با خنک شدن هوا و کاهش نقدینگی مردم در مهرماه، قیمت مرغ کاهش قابل‌توجهی خواهد داشت اما نه در این حد که مجدداً به شش هزار تومان برگردد. قیمت دیروز مرغ گرم هشت هزار و ۶۰۰ تومان به ازای هر کیلوگرم بود که در چند روز گذشته مقداری کاهش داشته است.
افزایش قیمت مرغ از ماه رمضان سال جاری شروع شد. در شماره 661 «پیام ما» در گزارشی به این موضوع پرداختیم. اوایل تیرماه معاون بازرگانی سازمان صنعت، معدن و تجارت استان کرمان در رابطه با گرانی برخی اقلام اساسی در ماه رمضان به «پیام ما» گفت: «ما گران‌فروشی قطعاً برخورد می‌شود.» مصطفی زریسفی درباره گران شدن گوشت مرغ اظهار کرد: «قیمت مرغ منجمد تغییری نکرده اما قیمت مرغ گرم بالا رفته. قیمت‌گذاری مرغ گرم هم بر عهده واحدهای تولیدی است و متأسفانه علی‌رغم اینکه در ماه رمضان قیمت مرغ باید پایین‌تر بیاید، قیمت را بالابرده‌اند.» وی بابیان اینکه قیمت مرغ بی‌دلیل بالاست، اضافه کرد: «به نظر من در حال حاضر قیمت مرغ بالای 6 هزار و 700 اجحاف در حق مردم است. از این هم اگر قیمت مرغ پایین‌تر باشد واحدهای تولیدی ضرر می‌کنند.» به گفته معاون بازرگانی، واحدهای تولیدی کاهش جوجه ریزی و کاهش عرضه نسبت به تقاضا را دلیل گران شدن مرغ عنوان کرده‌اند.