یکی از پروژه‌ها بدون قرارداد 63 درصد پیشروی داشته و دیگری
بدون مناقصه پیمانکارش مشخص‌شده
تخته‌گاز شهرداری در خواب شورا
مباحث مطرح‌ شده در جلسات اخیر شورای شهر کرمان نشان می‌دهد نه‌ تنها برخی پروژه‌ها همچون «آزادی» بدون قرارداد جلو رفته‌اند که شهرداری با همکاری برخی اعضای شورا قصد داشته بدون مناقصه چندین پروژه را به شرکت جهاد نصر واگذار کند.
ماده چهار آیین‌نامه مالی شهرداری‌ها می‌گوید: «معاملات عمده باید به‌طورکلی با تشریفات مناقصه یا مزایده عمومی و یا مناقصه محدود انجام شود.» همچنین در بند 9 ماده 55 قانون شهرداری‌ها بر انجام معاملات شهرداری اعم از خریدوفروش اموال منقول و غیرمنقول و مقاطعه و اجاره و استیجار پس از تصویب انجمن شهر {شورای شهر} با رعایت‌ صلاح و صرفه و اصول مزایده و مناقصه «طبق قانون محاسبات عمومی» تأکید شده است. در ماده 79 قانون محاسبات عمومی هم آمده است: «معاملات وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی اعم از خریدوفروش و اجاره و استجاره و پیمانکاری و اجرت کار و غیره (به‌استثناء مواردی که مشمول مقررات استخدامی می‌شود) باید حسب مورد از طریق مناقصه یا مزایده انجام شود.» این قوانین بیانگر این است که پیمانکار تمامی پروژه‌های عمرانی که در شهر کرمان صورت می‌گیرد باید از طریق مناقصه مشخص شود. این در حالی است که بر اساس صحبت‌های مطرح‌شده در جلسات اخیر شورای شهر کرمان بدون برگزاری مناقصه قرار بوده شرکت جهاد نصر سه تقاطع غیرهمسطح جدید در شهر کرمان بسازد.
تفاهم‌نامه 100 میلیاردی شهرداری با جهاد نصر
یکشنبه سه هفته پیش بود که علی بابایی، شهردار کرمان از همکاری با جهاد نصر برای ساخت چند تقاطع جدید در شهر کرمان خبر داد. علی‌اکبر مشرفی، رییس شورای شهر کرمان هم در تأیید صحبت‌های شهردار از پیشنهاد شهرداری به این شرکت برای ساخت تقاطع‌های غیر هم‌سطح چهارراه نیکزاد،ورودی ترمینال و سه‌راه الله‌آباد در قالب تفاهم‌نامه‌ای 100 میلیاردی پرده برداشت. در آن جلسه به پیشنهاد سعید گیلانی قرار شد جزئیات این تفاهم‌نامه بیشتر بررسی شود و 15 روز زمان برای آن در نظر گرفته شد.
پس مناقصه کو؟
در جلسه این هفته شورا اما زوایای دیگری از این تفاهم‌نامه برملا شد. فرقانی، معاون عمرانی شهردار کرمان در ابتدای جلسه از قطعی شدن تفاهم‌نامه با جهاد نصر برای ساخت سه تقاطع یادشده خبر داد. مؤذن‌زاده، نماینده جهاد نصر و مدیر این پروژه‌ها گفت: «طبق توافقات صورت گرفته با شهرداری به ترتیب پروژه‌های چهارراه نیکزاد، ترمینال جدید و سه‌راه الله‌آباد انجام می‌شود.» این صحبت‌ها با واکنش برخی اعضا روبرو شد. سعید گیلانی با تأکید بر اینکه «فعلاً که شهرداری کرمان در مضیقه مالی است و بهتر است پروژه‌ای شروع نشود» گفت که «بهتر است ابتدا مناقصه‌ای برگزار شود و اگر جهاد نصر برنده شد آن‌وقت در این موردبحث کنیم.» مشرفی در این هنگام بدون اشاره به صحبت‌های فرقانی، عنوان کرد که «حضور جهاد نصر فقط برای برآورد هزینه سه پروژه پیشنهادی است!» در ادامه با اعتراض برخی اعضای شورا، مقرر شد ابتدا مناقصه برگزار شود. بر اساس مباحث مطرح‌شده مشخص می‌شود که شهرداری قصد داشته بدون مناقصه ساخت سه تقاطع جدید را به یک شرکت واگذار کند. اتفاقی که کاملاً خلاف قانون است. البته پیش‌ازاین هم تخلفی دیگر در برخی پروژه‌های شهری کرمان همچون میدان آزادی رخ‌داده بود.
پیشرفت 63 درصدی آزادی بدون قرارداد!
همان‌طور که در بالا آمد، همه پروژه‌های شهری که شهرداری انجام می‌دهد باید به تأیید شورا برسد. اما در اتفاقی نادر، پروژه میدان آزادی شهر کرمان نه‌تنها قراردادی که به تأیید شورا برسد ندارد بلکه در حال حاضر 63 درصد از عملیات اجرایی آن توسط قرارگاه خاتم پیش رفته است. موضوعی که بحث چندباره در شورا، برگزاری جلسه در دفتر سعید گیلانی و جلسه پشت درهای بسته اعضای شورا هم نتوانست آن را حل کند و همچنان قرارداد نهایی این پروژه مهم به شورا نرسیده است. قرارداد نداشتن این پروژه باعث شده تا هزینه نهایی از هزینه برآورد شده بیشتر شود. به‌طوری‌که قبلاً برآورد شده بود 85 تا 95 میلیارد تومان نیاز داشته باشد اما حالا هزینه نهایی به 105 میلیارد تومان می‌رسد.
تضییع حق پیمانکاران بومی
در حالی شهرداری کرمان بدون مناقصه و یا بدون قرارداد برخی پروژه‌های شهری را به پیمانکارانی همچون جهاد نصر و یا قرارگاه خاتم واگذار می‌کند که در شهر کرمان هم پیمانکارانی وجود دارند که می‌توانستند با هزینه‌ای کمتر این پروژه‌ها را انجام دهند. موضوعی که در جلسه 31 مرداد شورای شهر کرمان هم به آن اشاره‌شده بود. آنجا که سعید گیلانی گفته بود: «پل امیرکبیر پل‌ هزینه بری است که نباید بدون برنامه‌ریزی شروع به کار کنند. این پروژه‌ها را پیمانکاران کاران کرمانی با نصف قیمت می‌توانند انجام دهند.» گیلانی در حالی این صحبت را مطرح کرد که ماشاالله زنگی‌آبادی، پیمانکار مطرح کرمانی هم چندی پیش برای اجرای پروژه‌های شهری به‌صورت تهاتر اعلام آمادگی کرده بود. اما به دلیل شتاب‌زدگی شهرداری کرمان و عدم نظارت دقیق شورا، عملیات اجرایی پروژه‌های عمرانی شروع شد درحالی‌که برخی حتی قرارداد هم نداشتند و اصلاً مشخص نبود چه زمانی باید به پایان برسند. علاوه بر این شروع پروژه‌های بدون قرارداد و همچنین انتخاب پیمانکار بدون برگزاری مناقصه در انحصار قرار دادن پروژه‌های شهری است که می‌تواند زمینه‌ساز بروز فساد باشد.
سازمان بازرسی می‌تواند ورود کند
نعمت احمدی، حقوقدان در رابطه با انجام یک پروژه بدون برگزاری مناقصه به «پیام ما» گفت: «کاملاً خلاف قانون است. همه نهادها و سازمان‌هایی که بودجه آن‌ها از منابع دولتی است و یا نهاد عمومی محسوب می‌شوند، در هیچ صورتی مجاز نیستند خریدوفروش را از روش دیگری به‌غیراز مناقصه و یا مزایده انجام دهند.» وی افزود: «شهرداری‌ها نمی‌توانند بدون برگزاری مناقصه، پروژه عمرانی را آغاز کنند.» این حقوقدان بابیان اینکه اگر شورا سکوت کند، تخلف کرده، اظهار کرد: «طبق قانون شوراها، بودجه سالانه شهرداری باید به تصویب شورا برسد. بودجه که تصویب شد شهرداری باید بر مبنای آن کار کند و نمی‌تواند پروژه‌ای را بدون مصوبه شورا و یا بدون برگزاری مناقصه انجام دهد. اگر این اتفاق بیفتد و شورا هم سکوت کند، سازمان بازرسی کل کشور می‌تواند به ماجرا ورود کند.» احمدی در خصوص پیشروی یک پروژه بدون اینکه قراردادی به شورای شهر ارائه شود هم گفت: «در اینجا شورا بی‌حال است. چگونه شورا اجازه داده یک پروژه بخشی از بودجه شهر را ببلعد درحالی‌که قراردادش به تصویب شورا نرسیده است؟»