روش های رایج مرمت بناهای تاریخی

اقدامات اولیه مرمتی:
این اقدامات در سال های اولیه پس از ساخت بنا صورت می گیرد. تعمیراتی چون تعویض کاهگل روی بام، بازسازی آجرفرش ها، تعویض کاه گل موجود در جداره های داخلی و خارجی و بند کشی ها و…
و در ادامه اقدامات مهم تر و پیچیده تر شامل اقداماتی که با گذشت زمان زیادی از ساخت بنا انجام می شود که ظریف تر و دشوار تر و پیچیده تر از اقدامات اولیه است خصوصا که اگر گذشت این سال ها همراه با تحولات اجتماعی سیاسی و اقتصادی هم بوده باشد.
مرمت حفاظتی:
تقویت و استحکام بخشی استخوان بندی بناست که به نقش و اهمیت بنا میپردازد.از مهم ترین انواع مرمت است که هدف آن حفاظت و نگهداری بناست. در واقع مرمت حفاظتی نوعی تعمیر است و در برخی بناها آنقدر ضروری است که نمیتوان از آن صرفه نظر کرد. دخالت مرمت گر در این نوع از مرمت تا اندازه ای است که بنای مرمت شده شبیه وضعیت موجود و اصلی خود باقی بماند.
پاکسازی سبکی:
این نوع مرمت در باره بناهایی مطرح است که معمولا چندین بار مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته اند. اگر در این قبیل بناها مرمت گر تشخیص دهد که قسمت ها و عناصری که به بنا الحاق شده اضافه است. حتی اگر لازم است آن ها را برداشته بنا را به حالت اولیه برگرداند. انگیزه اصلی از این نوع مرمت فراهم کردن شرایط مناسب جهت برداشت های مستند و همچنین جلب رضایت علاقه مندان اصالت بناست.
بازسازی سبکی:
هدف از انجام این مرمت، بازسازی و ترکیب مجدد قسمت های تخریب شده است تا بدین ترتیب بنای مد نظر شکل و فرم اولیه خود را به دست آورد. اگر اطلاعات موجود در مورد قسمت ها و عناصر تخریب شده کافی نباشد،نمی توان از روش سبکی استفاده کرد.
بنای دارای هشت مناره بوده که امروزه تقریبا به شدت تخریب شده اند و صدمات زیادی به آنها وارد شده است. اگر اکیپ مرمتی این بنا بعد از انجام مطالعات و بررسی های مفصل نتوانند فرم و شکل دقیق این مناره ها را به دست آورند لذا در این حالت نمی توان از روش سبکی استفاده کرد.
مرمت تاریخی :
این شیوه بیشتر مورد توجه مرمت گرانی است که کمتر به مسائل روز و پویایی ساختمان توجه دارند و بیشتر تمایل به حفظ موجودیت و تاریخ بنا دارند. در این روش تاریخ نگاری، بررسی نقش تاریخی و زمینه های سیاسی و ملی و فرهنگی بسیار حایز اهمیت است. ولی به مسائلی چون روابط بنا با محیط اجتماعی و با فضای کالبدی و اقتصادی کمتر توجه می شود. به طور خلاصه حفاظت و بازسازی و تکمیل بنا با توجه به زمان و تاریخ صورت می گیرد.
مرمت تکمیلی:
یکی از پیچیده ترین و ظریف ترین روش هاست. چون شخص مرمت گر تصمیم می گیرد که قسمت های از دست رفته بنای تاریخی را بازسازی کند که این امر یکی از مشکل ترین امور مرمتی است و در صورت بی دقتی هویت و اصالت بنا خدشه دار می شود.
باید دقت داشت که مرمت تکمیلی در مواردی مورد توجه است که بخش هایی از بنای تاریخی تخریب شده باشد و بنا دارای کمبود هایی باشد.
مرمت استحکامی:
هدف از آن تقویت و استحکام بخشی بنای تاریخی می باشد. استحکام بخشی به روش های مختلفی انجام می شود؛ اما نکته حایز اهمیت این است که عمل استحکام بخشی و تقویت استخوان بندی بنا هم در برابر نیروها و بارهای داخلی و هم عوامل و نیروهای خارجی انجام می شود. منظور از عوامل خارجی عواملی مثل باران و برف و نیروی باد و زلزله است. شایان توجه است که به دلیل ضعیف شدن بنا جهت انجام مرمت استحکامی لازم است مداخله های موضعی در بنا انجام شود.