جاجرم؛ شهر آفتاب 

خراسان شمالی در سال‌های اخیر، هم‌زمان با افزایش نیاز به انرژی و ضرورت حرکت به‌سمت منابع پاک، بیش از گذشته به ظرفیت‌های خورشیدی خود توجه کرده است. در این میان، شهرستان جاجرم با اقلیم خشک، روزهای کم‌بارش و ساعات قابل‌توجه تابش خورشید، یکی از مناطقی است که می‌تواند سهم بیشتری در توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر استان داشته باشد.

بررسی داده‌های اقلیمی بلندمدت نشان می‌دهد جاجرم به‌طور میانگین حدود ۱۰٫۸ ساعت تابش آفتاب در روز دارد؛ رقمی که در برخی اظهارات اخیر مدیرکل هواشناسی خراسان شمالی، حدود ۱۲ ساعت در روز عنوان می‌شود. براساس داده‌های اقلیمی، مجموع ساعات آفتابی جاجرم در طول سال به حدود ۳۹۰۰ تا ۴۰۰۰ ساعت می‌رسد؛ ظرفیتی که برای منطقه‌ای با اقلیم خشک و گرم، مزیتی مهم در توسعه انرژی خورشیدی محسوب می‌شود.

جاجرم همچنین حدود ۳۱۰ روز در سال بدون بارندگی دارد. اگرچه روز بدون بارش الزاماً به‌معنای روز کاملاً آفتابی نیست، تداوم دوره‌های خشک و فراوانی روزهای دارای تابش مناسب، شرایط اقلیمی مساعدی برای بهره‌گیری از سامانه‌های خورشیدی فراهم می‌کند.

از سوی دیگر، میزان انرژی خورشیدی دریافتی در جاجرم در ماه‌های مختلف سال، حدود ۲٫۷ تا ۸٫۴ کیلووات‌ساعت بر مترمربع در روز گزارش می‌شود. این میزان در ماه‌های اوج تابش، از جمله خرداد، به حدود ۸٫۴ کیلووات‌ساعت بر مترمربع در روز می‌رسد.

از زمین‌های کم‌بازده تا برق صنایع

یکی از مهم‌ترین فرصت‌های پیش روی جاجرم، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی بزرگ‌مقیاس در اراضی مناسب و کم‌بازده است. وجود زمین‌های وسیع در مناطق خشک شهرستان، در صورت احراز شرایط فنی و مالکیتی و برخورداری از دسترسی مناسب به شبکه برق، می‌تواند زمینه احداث نیروگاه‌های چندمگاواتی را فراهم کند؛ مشروط بر آن‌که الزامات زیست‌محیطی نیز رعایت شود.

اما ظرفیت خورشیدی جاجرم تنها به نیروگاه‌های بزرگ محدود نمی‌شود. وجود صنایع بزرگ در شهرستان، فرصت دیگری برای پیوند انرژی خورشیدی با تولید صنعتی ایجاد می‌کند. نیروگاه‌های اختصاصی و سامانه‌های خورشیدی می‌توانند بخشی از برق موردنیاز واحدهای صنعتی را تأمین کنند و هم‌زمان فشار بر شبکه سراسری را کاهش دهند.

بخش کشاورزی نیز می‌تواند یکی دیگر از مصرف‌کنندگان انرژی خورشیدی باشد. استفاده از سامانه‌های خورشیدی برای تأمین برق چاه‌های کشاورزی، علاوه بر کاهش هزینه‌های برق، می‌تواند وابستگی واحدهای کشاورزی به شبکه را کاهش دهد.

جاجرم در نقشه خورشیدی خراسان شمالی

این ظرفیت‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که خراسان شمالی نیز توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را در دستور کار دارد و در شهریور ۱۴۰۵، ۱۷۰ نقطه مستعد احداث نیروگاه خورشیدی در استان شناسایی شد.

در چنین شرایطی، جاجرم با برخورداری از ساعات بالای تابش، اقلیم خشک، اراضی مستعد و وجود صنعت بزرگ آلومینا، می‌تواند یکی از کانون‌های مهم توسعه انرژی خورشیدی در خراسان شمالی باشد.

فرماندار جاجرم: شهرستان برای جذب سرمایه‌گذاران حوزه انرژی خورشیدی آمادگی دارد

«محمد ایزدی»، فرماندار شهرستان جاجرم، با اشاره به ظرفیت قابل‌توجه شهرستان در حوزه انرژی خورشیدی می‌گوید: «جاجرم از مناطق مستعد خراسان شمالی برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر است و باید از این ظرفیت طبیعی در مسیر تأمین انرژی پایدار، جذب سرمایه و ایجاد فرصت‌های جدید اقتصادی استفاده کرد.»

وی با بیان اینکه میزان بالای تابش خورشید در جاجرم مزیتی مهم برای سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های خورشیدی است، می‌افزاید: «امروز توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر صرفاً یک موضوع زیست‌محیطی نیست، بلکه ضرورتی اقتصادی و زیرساختی است و شهرستان جاجرم با توجه به ظرفیت‌های اقلیمی و صنعتی خود می‌تواند در این حوزه نقش مؤثری ایفا کند.»

فرماندار جاجرم ادامه می‌دهد: «ظرفیت‌های موجود در شهرستان باید به فرصت‌های واقعی سرمایه‌گذاری تبدیل شود. در همین راستا، مجموعه فرمانداری آمادگی دارد از حضور سرمایه‌گذاران بخش خصوصی در حوزه انرژی خورشیدی حمایت کند و در چارچوب ضوابط، برای تسهیل فرایندهای اداری و هماهنگی میان دستگاه‌های مرتبط همکاری لازم را داشته باشد.»

ایزدی با اشاره به ظرفیت اراضی شهرستان برای اجرای طرح‌های نیروگاهی اظهار می‌کند: «شناسایی زمین‌های مناسب، بررسی ظرفیت شبکه، دسترسی به خطوط و پست‌های برق و رعایت الزامات زیست‌محیطی از موضوعاتی است که هنگام اجرای طرح‌های خورشیدی باید هم‌زمان موردتوجه قرار گیرد. هدف ما این است که سرمایه‌گذار با مسیری مشخص و قابل‌پیش‌بینی برای اجرای پروژه روبه‌رو باشد.»

وی همچنین وجود صنایع بزرگ در جاجرم را یکی از مزیت‌های مهم شهرستان برای توسعه انرژی خورشیدی می‌داند و می‌گوید: «وجود واحدهای صنعتی بزرگ و مصرف‌کنندگان عمده انرژی، زمینه مناسبی برای توسعه نیروگاه‌های اختصاصی و تأمین بخشی از برق موردنیاز صنایع از منابع تجدیدپذیر فراهم کرده است.»

فرماندار جاجرم تأکید می‌کند: «توسعه نیروگاه‌های خورشیدی می‌تواند علاوه بر کمک به تأمین برق پایدار، زمینه ورود سرمایه‌های جدید به شهرستان، ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم و شکل‌گیری فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با انرژی‌های نو را فراهم کند. خوشبختانه با ورود بخش خصوصی به این حوزه، نیروگاه ۲۷ مگاواتی با اعتباری بالغ بر ۲۰۰۰ میلیارد تومان احداث می‌شود و به‌زودی به بهره‌برداری می‌رسد.»

ایزدی با اشاره به ضرورت تقویت زیرساخت‌های انرژی شهرستان می‌افزاید: «در کنار سرمایه‌گذاری در تولید برق، باید زیرساخت‌های انتقال و توزیع نیز متناسب با ظرفیت‌های جدید توسعه پیدا کند. هرچه ظرفیت تولید انرژی خورشیدی افزایش یابد، شبکه نیز باید آمادگی لازم را برای دریافت و انتقال این انرژی داشته باشد.»

وی همچنین بر استفاده از ظرفیت‌های بخش کشاورزی تأکید می‌کند و می‌گوید: «در بخش کشاورزی نیز امکان استفاده از انرژی خورشیدی برای تأمین برق چاه‌ها و سامانه‌های پمپاژ وجود دارد. این موضوع می‌تواند در کاهش هزینه‌های تولید و مدیریت مصرف انرژی مؤثر باشد.»

فرماندار جاجرم با تأکید بر اینکه شهرستان آماده بررسی و حمایت از طرح‌های سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر است، تصریح می‌کند: «جاجرم آمادگی دارد ظرفیت‌های خود را به سرمایه‌گذاران معرفی کند و در صورت ارائه طرح‌های کارشناسی و دارای توجیه فنی و اقتصادی، زمینه لازم برای بررسی و پیگیری این طرح‌ها در شهرستان فراهم خواهد شد.»

ایزدی می‌افزاید: «هدف ما این است که سرمایه‌گذاری در انرژی خورشیدی در جاجرم صرفاً به احداث چند نیروگاه محدود نشود، بلکه زنجیره‌ای از فعالیت‌های مرتبط با انرژی‌های تجدیدپذیر، از تولید برق تا خدمات فنی، نگهداری، اشتغال و فعالیت‌های اقتصادی وابسته نیز در شهرستان شکل بگیرد.»

آفتاب؛ سرمایه‌ای برای آینده جاجرم

جاجرم سال‌هاست مزیت‌های خود را در معدن و صنعت تعریف می‌کند؛ اما در کنار این ظرفیت‌ها، آفتاب نیز می‌تواند به یکی از سرمایه‌های آینده شهرستان تبدیل شود؛ سرمایه‌ای پایان‌ناپذیر که می‌توان از آن در مقیاس‌های مختلف، از نیروگاه‌های بزرگ تا سامانه‌های کوچک صنعتی و خانگی، بهره گرفت.

در این میان، اعلام آمادگی شهرستان برای تسهیل حضور سرمایه‌گذاران، در کنار وجود زمین‌های مستعد، صنایع بزرگ و ظرفیت قابل‌توجه تابش خورشید، می‌تواند مسیر تازه‌ای را پیش روی اقتصاد جاجرم قرار دهد؛ مسیری که در آن، آفتاب نه‌فقط یک ویژگی اقلیمی، بلکه بخشی از زیرساخت اقتصادی و انرژی آینده شهرستان خواهد بود.