۲۲ بهمن سال ۱۴۰۴ بود که «محمدرضا ظفرقندی»، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سفری به استان کهگیلویه‌وبویراحمد داشت؛ سفری که انتظار می‌رفت اعتبارات ویژه‌ای برای رفع بخشی از کمبودهای حوزه درمان این استان به همراه داشته باشد. همان زمان «ایرنا» به نقل از ظفرقندی اعلام کرد که با توجه به فرسودگی ناوگان آمبولانس‌ها، به‌عنوان یکی از مشکلات بسیار مهم بهداشت و درمان این استان و یکی از اصلی‌ترین خدمات بهداشتی در بحران‌ها، با برنامه‌ریزی و انعقاد قرارداد با مشارکت ۵۰ درصدی وزارت بهداشت و ۵۰ درصدی استانداری‌ها، نوسازی و تقویت ناوگان اورژانس تسریع می‌شود.

وزیر بهداشت همان زمان از اجرای طرح تأمین آمبولانس‌های جدید با مشارکت ۵۰ درصدی وزارت بهداشت و ۵۰ درصدی استانداری‌ها خبر داد و گفته بود: «استان کهگیلویه و بویراحمد در حال حاضر به ۲۰ دستگاه آمبولانس جدید نیاز دارد و با همکاری استاندار محترم، این ناوگان هرچه سریع‌تر نوسازی و تکمیل خواهد شد. این حوزه با زمان حیاتی و طلایی نجات جان انسان‌ها سروکار دارد که هرگونه ارتقا در تجهیزات، ناوگان و نیروی انسانی اورژانس، به‌طور مستقیم با جان مردم گره خورده است.»

ظفرقندی در آن سفر «ساختمان مرکزی اورژانس پیش‌بیمارستانی و مرکز مدیریت بحران» این استان را افتتاح کرد. مدیریت بحران و اورژانس پیش‌بیمارستانی کهگیلویه‌وبویراحمد سال‌ها بود که با فقدان یک مرکز فرماندهی مستقل و مقاوم روبه‌رو بود؛ مسئله‌ای که در حوادثی مانند سیل و زلزله، هماهنگی میان تیم‌های امدادی را با چالش جدی مواجه می‌کرد و احداث ساختمان مرکزی اورژانس و مرکز مدیریت بحران، پاسخی ساختاری به این نیاز حیاتی بود. با این حال، از زمان وعده‌های وزیر بهداشت تاکنون، مشکل مزمن آمبولانس‌های این استان همچنان حل نشده است. رئیس اورژانس استان کهگیلویه‌وبویراحمد می‌گوید فرسودگی جاده‌ها و آمبولانس‌ها همچنان از مهم‌ترین چالش‌های امدادرسانی در مناطق مختلف استان، به‌ویژه مناطق سخت‌گذر، است.

«پرویز غفارفرد»، رئیس اورژانس ۱۱۵ و فوریت‌های پزشکی استان کهگیلویه‌وبویراحمد، آماری از وضعیت خدمات، دشواری‌های دسترسی در مناطق کوهستانی و صعب‌العبور، آمادگی تیم‌ها برای مواجهه با حوادث ناگهانی و ضرورت‌های بودجه‌ای، نوسازی تجهیزات و دیگر موارد بیان می‌کند: «در سال گذشته ما با هدفِ کاهش زمان طلایی رسیدن بر بالین بیمار و هوشمندسازی مدیریت بحران کارنامه پرباری را رقم زدیم که مهم‌ترین دستاوردهای ما در این زمینه شامل مواردی است که در ادامه توضیح آن را ارائه می‌کنم؛ البته در میان این کمبودها ما با مشارکت اجتماعی دستاوردهای قابل‌تأملی هم داشتیم. تصویب ایجاد ۳۱ پایگاه جدید اورژانس که تحولی در پوشش جاده‌ای استان ایجاد می‌کند و ساخت و تکمیل ۸ پایگاه عملیاتی و افتتاح ساختمان ستاد مرکزی اورژانس؛ همچنین با جلب اعتماد خیرین سلامت موفق به تأمین زمین و مشارکت آنان در ساخت پایگاه‌های جدید شدیم که الگویی موفق از تعامل اجتماعی است.»

جغرافیا علیه درمان

او معتقد است که دسترسی به مناطق سخت و صعب‌العبور همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های بخش بهداشت و درمان این استان است. غفارفرد می‌گوید: «جغرافیای خشن و کوهستانی کهگیلویه و بویراحمد «زمان» را به بزرگ‌ترین رقیب ما تبدیل کرده است و چالش اصلی ما فرسودگی جاده‌های روستایی و پراکندگی زیاد جمعیت است؛ دسترسی به برخی روستاها در شرایط جوی نامساعد تنها از طریق اورژانس هوایی ممکن است که محدودیت‌های پروازی خاص خود را دارد؛ همچنین تأمین آمبولانس‌های دو دیفرانسیل (4WD) که توان تردد در مسیرهای ناهموار را داشته باشند از جمله نیازهای همیشگی ما است.»

او ادامه می‌دهد: «در حوزه نیروی انسانی خوشبختانه با پیگیری‌های مستمر و همکاری‌های صورت‌گرفته در آزمون استخدامی گذشته موفق به جذب ۱۱۰ نیروی عملیاتی جدید شدیم؛ این اتفاق نقطه عطفی در وضعیت پرسنلی استان بود و توانست ثبات قابل‌قبولی را در ارائه خدمات به بدنه اورژانس تزریق کند، اما با این وجود نگاه ما به آینده کاملاً واقع‌بینانه است؛ با توجه به طرح‌های توسعه‌ای از جمله تصویب و راه‌اندازی ۳۱ پایگاه جدید، اما همچنان پست‌های بلاتصدی داریم که نیازمند تأمین نیروی انسانی جدید است؛ بنابراین استراتژی ما در حال حاضر تلاش برای اخذ مجوزهای استخدامی جدید در آزمون‌های پیش‌رو است تا بتوانیم این پست‌ها را نیز با نیروهای متخصص پر کرده و ظرفیت عملیاتی پایگاه‌های جدید را به‌طور کامل فعال کنیم.»

غفارفرد در مورد آخرین وضعیت نوسازی ناوگان آمبولانس‌ها و تجهیزات پزشکی در استان توضیح می‌دهد: «نوسازی ناوگان یکی از اولویت‌های حیاتی است که مستقیماً با «زمانِ رسیدن بر بالین بیمار» ارتباط دارد؛ با توجه به استهلاک بالای آمبولانس‌ها در شرایط سخت‌گذر و کوهستانی استان، اما یک استراتژی دوگانه را در پیش گرفته‌ایم: از یک سو برای افزایش سرعت نوسازی به‌طور جدی بر طرح ۵۰-۵۰ متمرکز شده‌ایم. این طرح یک فرصت راهبردی است که طبق آن، به ازای هر دستگاه آمبولانسی که از ظرفیت‌های استانی (منابع خیرین، اعتبارات تملک دارایی‌های استانی یا مسئولیت‌های اجتماعی صنایع) تأمین شود، سازمان اورژانس کشور و وزارت بهداشت نیز متعهد به تخصیص یک دستگاه آمبولانس دیگر به استان می‌شوند؛ این سیاستِ «تأمینِ مشارکتی» اهرم بسیار قدرتمندی برای ما است تا بتوانیم با سرعت بیشتری ناوگان فرسوده را نوسازی کنیم؛ از سوی دیگر، برای حفظ سرمایه‌های موجود نهضتِ «نگهداری و پیشگیری» را آغاز کرده‌ایم. ما به‌خوبی می‌دانیم که خرید آمبولانس به‌تنهایی کافی نیست؛ بنابراین برنامه‌ریزی برای سرویس‌های دوره‌ای منظم را در دستور کار داریم تا عمر مفید ناوگان فعلی را به حداکثر برسانیم و از هزینه‌های تعمیرات پیش‌بینی‌نشده بکاهیم.»

آموزش به مردم

او ادامه می‌دهد در این شرایط، آموزش کمک‌های اولیه به مردم می‌تواند از مرگ‌ومیرهای قابل پیشگیری تا حدود قابل‌توجهی جلوگیری کند: «آموزش همگانی (آموزش کمک‌های اولیه به عموم مردم) «خط اولِ اورژانس» است؛ بسیاری از مرگ‌ومیرها در حوادث نه به دلیل نبود آمبولانس، بلکه به دلیل عدم آشنایی مردم با اقدامات اولیه در دقایق طلایی رخ می‌دهد؛ اگر هر خانواده در استان ما حداقل یک نفر آموزش‌دیده در کمک‌های اولیه داشته باشد، بار بزرگی از روی دوش سیستم امدادی برداشته می‌شود و شانس بقای مصدومان چند برابر می‌شود. متأسفانه باید بگوییم در حال حاضر بزرگ‌ترین مانع اورژانس کهگیلویه‌وبویراحمد پایداری منابع مالی برای نگهداری زیرساخت‌ها و توسعه تجهیزات است؛ هزینه‌های نگهداری آمبولانس‌ها در جاده‌های کوهستانی بسیار بالا است و تأمین بودجه برای پروژه‌های زیرساختی مانند توسعه سرورهای آسایار و ارتقای دیسپچ نیازمند تخصیص اعتبارات ویژه و حمایت‌های استانی و ملی است.»

مشکل آمبولانس‌ها تنها بخش کوچکی از مشکلات بخش بهداشت و درمان این استان است. ایرنا در خبری به نقل از رئیس «دانشگاه علوم پزشکی کهگیلویه‌وبویراحمد» نوشت: «بیش از ۹۰ درصد از مراجعه‌کنندگان در ملاقات‌های مردمی موضوع اشتغال‌ در حوزه سلامت را مطرح می‌کنند.»

«سیدرقیه پناهی» ادامه داد: «بسیاری از کارکنان بخش خدمات و پشتیبانی دانشگاه علوم پزشکی خواستار انتقال به بخش اداری هستند که امکان چنین نقل و انتقال‌هایی وجود ندارد. به دلایل مختلف، بسیاری از همکاران شاغل در مراکز درمانی تمایل ندارند در رسته خدماتی و پشتیبانی باقی بمانند.»

۱۱ دستگاه جدید

او در مورد وضعیت آمبولانس‌های فرسوده نیز توضیح داد: «یک سال گذشته تاکنون ۱۱ دستگاه آمبولانس در استان وارد چرخه خدمت شده‌، اما همچنان برخی از آمبولانس‌های فرسوده در حال فعالیت هستند. با حمایت وزارت بهداشت و درمان و تلاش نمایندگان مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس شورای اسلامی فرآیند تأمین آمبولانس برای جایگزینی تجهیزات فرسوده در حال انجام است. در توزیع آمبولانس‌ها تلاش شده مناطق مختلف استان مورد توجه قرار گیرد، اما با توجه به اینکه مرکز استان و بیمارستان‌های اصلی با ناوگان فرسوده مواجه است، به یاسوج توجه ویژه شده است. این به معنای نادیده گرفتن مناطق کمتر توسعه‌یافته نیست و آن مناطق نیز در دستور کار برای تأمین تجهیزات قرار دارند.»

او در مورد مشکلات بیماران خاص مانند بیماران سرطانی این استان، به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار، نیز توضیح داده بود: «عملیات ساخت مرکز شیمی‌درمانی بیمارستان امام خمینی دهدشت نیز با کمک خیران آغاز شده و چند روز گذشته نیز خیران برای تأمین تجهیزات بخش شیمی‌درمانی اعلام آمادگی کرده‌اند. برخی تجهیزات دیگر مانند دستگاه‌های ام‌آر‌آی هم متناسب با جمعیت در استان وجود ندارد. به دلیل استفاده زیاد از این تجهیزات، در مواردی معیوب و چرخه خدمت‌رسانی آنان متوقف یا کند می‌شود که این موضوع را به‌عنوان یک اختلال در سیستم می‌پذیریم.»