اصفهان – پناهگاه حیات‌وحش «موته»، که سال‌ها به عنوان نگین زیست‌محیطی و پناهگاه آهوی ایرانی شناخته می‌شد، اکنون با بحرانی جدی روبروست. کشف لاشه ۴۱ رأس آهو در یک چاه آب در روستاهای اطراف میمه، نه تنها یک پرونده کیفری سنگین، بلکه بازتاب‌دهنده چالش‌های عمیق در مدیریت مناطق حفاظت‌شده کشور است.

ابعاد فاجعه زیست‌محیطی

بر اساس گزارش‌های محلی، در بازه زمانی اخیر، حدود ۵۰ رأس آهو در این منطقه شکار شده‌اند که کشف بقایای ۴۱ رأس در یک چاه، تنها بخشی از این تراژدی است. منطقه ۲۰۵ هزار هکتاری موته در شمال اصفهان، زیستگاه اصلی آهوی ایرانی و قوچ و میش اصفهان است؛ اما اکنون این گنجینه طبیعی به دلیل ضعف در حفاظت، در معرض تهدید مستقیم قرار گرفته است.

صدای محیط‌بانان؛ حکایت کمبودها و دلسردی‌ها

بررسی‌ها و گفتگو با محیط‌بانان فعال و پیشکسوت در موته نشان می‌دهد که کمبود نیرو و تجهیزات، اصلی‌ترین گلوگاه‌های حفاظتی هستند.

• کمبود نیروی انسانی: وسعت پهناور منطقه با تعداد اندک محیط‌بانان تناسبی ندارد. طبق استانداردهای حفاظتی، برای این حجم از عرصه، نیروی موجود عملاً توان پایش مستمر و مؤثر را ندارد.
• بحران‌های معیشتی: محیط‌بانان با اشاره به حقوق ناکافی (در محدوده ۱۶ تا ۳۰ میلیون تومان) و سختی طاقت‌فرسای کار در شرایط جوی سخت، از نبود امنیت شغلی و حمایت‌های قضایی لازم گلایه دارند.
• تضعیف انگیزه: بسیاری از محیط‌بانان تأکید دارند که وقتی تفاوت عملکرد میان نیروهای دلسوز و کم‌کار نادیده گرفته می‌شود و حمایت سازمانی از محیط‌بانان در حوادث حین مأموریت کمرنگ است، انگیزه برای حفاظت داوطلبانه و عاشقانه کاهش می‌یابد.

ضرورت بازنگری در مدل مدیریتی

کارشناسان محیط‌زیست معتقدند صرفِ افزایش تجهیزات یا برخورد قضایی با شکارچیان، پاسخگوی این بحران نیست. آنچه منطقه موته به آن نیاز دارد، «مدیریت پاسخگو» و «بازنگری در نظام حمایتی محیط‌بانان» است. حفاظت از محیط‌زیست بدون پشتوانه کردن نیروهای خط مقدم، عملاً ناممکن است.

آهوی ایرانی، نماد دشت‌های موته، این روزها بیش از هر زمان دیگری نیازمند نگاهی استراتژیک است؛ نگاهی که نه تنها بر مقابله با شکارچیان، بلکه بر ترمیم بدنه حفاظتی سازمان متمرکز باشد. در غیر این صورت، این زیستگاه ارزشمند همچنان قربانی خلأهای مدیریتی خواهد بود.