بمب کربنی در دریاچه آرال

فاجعه خشک شدن دریاچه‌ها چگونه گرمایش زمین را تشدید می‌کند؟





فاجعه خشک شدن دریاچه‌ها چگونه گرمایش زمین را تشدید می‌کند؟

1 مرداد 1405، 15:07

نتایج تکان‌دهنده یک پژوهش بین‌المللی نشان می‌دهد دریاچه خشک‌شده آرال با تبدیل شدن به یک «بمب کربنی»، سالانه میلیون‌ها تن دی‌اکسید کربن وارد جو می‌کند؛ پدیده‌ای نوظهور که به عنوان بزرگ‌ترین نقطه کور چرخه‌های اقلیمی شناخته می‌شود و زنگ خطر را برای دریاچه‌های در حال خشکی جهان، از جمله دریای خزر و دریاچه ارومیه، به صدا درآورده است.

دگرگونی آرال؛ از چهارمین دریاچه بزرگ جهان تا کانون بحران اقلیمی

دریاچه آرال در مرز قزاقستان و ازبکستان، که روزگاری یکی از پهناورترین پهنه‌های آبی جهان بود، در پی دهه‌ها مدیریت ناکارآمد منابع آب و انحراف رودخانه‌ها برای مصارف کشاورزی غیرصنعتی، به بیابانی از نمک تبدیل شده است. این نابودی اکولوژیک، اکنون فراتر از یک فاجعه محلی، در حال تبدیل شدن به محرک جدید تغییرات اقلیمی در سطح جهانی است.

چگونه یک دریاچه مرده به منبع انتشار دی‌اکسید کربن تبدیل می‌شود؟

دریاچه‌ها در وضعیت طبیعی با ته‌نشین کردن بقایای آلی در رسوبات کف خود، به عنوان «مخزن کربن» عمل می‌کنند. اما با نابودی پوشش آبی و قرار گرفتن رسوبات مرطوب در معرض هوا، فرآیند تجزیه کربن انباشته‌شده آغاز شده و گازهای گلخانه‌ای آزاد می‌شوند.

یافته‌های جدید نشریه علمی Science نشان می‌دهد بستر خشک دریاچه آرال بین سال‌های ۱۹۶۰ تا ۲۰۲۲ حدود ۷۴۸ میلیون تن دی‌اکسید کربن وارد جو کرده است؛ رقمی خیره‌کننده که معادل سه برابر کل انتشار گازهای گلخانه‌ای سالانه کشور اسپانیا برآورد می‌شود.

گردوغبار برخاسته از بستر خشک؛ کاتالیزور انتشار کربن

بر اساس این پژوهش، حدود ۲۰ درصد از کل کربن منتشرشده ناشی از فرسایش بادی و جابه‌جایی ذرات رسوب از بستر خشک دریاچه است. پدیده ریزگردهای نمکی نه تنها تنفس و معیشت جوامع محلی را مختل کرده، بلکه با پراکنده کردن ذرات کربنی در اتمسفر، سرعت گرمایش جهانی را افزایش می‌دهد.

با وجود انتشار ۷۴۸ میلیون تن گاز گلخانه‌ای، تخمین زده می‌شود که همچنان ۶۰۵ میلیون تن دی‌اکسید کربن در لایه‌های عمیق‌تر رسوبات آرال حبس باشد که پتانسیل فعال شدن به عنوان یک «بمب کربنی» جدید را دارند.

تهدیدی جهانی برای دریاچه‌های نیمه‌خشک؛ از ارومیه و خزر تا یوتا

دانشمندان هشدار می‌دهند که این پدیده منحصر به آرال نیست. پهنه‌های آبی بزرگی مانند دریاچه بزرگ نمک یوتا در آمریکا (با انتشار سالانه ۴ میلیون تن دی‌اکسید کربن)، دریای خزر، دریاچه پوپو در بولیوی و تالاب‌های خاورمیانه در مسیری مشابه قرار دارند. نادیده گرفتن سهم دریاچه‌های خشک‌شده در محاسبات بودجه کربنی جهان، یکی از چالش‌های اصلی پیش‌روی کنوانسیون‌های تغییر اقلیم است.

پیشگیری از ادامه خشک شدن این پهنه‌ها، علاوه بر حفظ تنوع زیستی، ارزش اقتصادی بالایی در بازار اعتبارهای کربنی (معادل ۱۸ میلیارد دلار برای آرال) دارد که می‌تواند انگیزه‌ای قوی برای سرمایه‌گذاری بین‌المللی در حوزه مدیریت آب‌های سطحی ایجاد کند.

 

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

کشت بیشتر، برای بقا

کشاورزان اصفهان با آثار تغییراقلیم و صنعتی‌شدن بر زندگی و معیشت خود چه می‌کنند؟

کشت بیشتر، برای بقا

آب، مدیریت و سرنوشت «جبیرهای» ایران

یک پژوهش، داده‌های ۱۶ ساله سرشماری «جبیر» در ۲۷ منطقه حفاظت‌شده ایران و عوامل مرتبط با تغییرات جمعیت این گونه را بررسی کرده است

آب، مدیریت و سرنوشت «جبیرهای» ایران

تأملی بر چالش‌های هماهنگی نهادی در مدیریت مسائل سرزمینی ایران

از مدیریت بحران تا حکمرانی پیشگیرانه

تأملی بر چالش‌های هماهنگی نهادی در مدیریت مسائل سرزمینی ایران

محمد جهانشاهی به عضویت شورای جهانی گردشگری پایدار ( GSTC ) درآمد

محمد جهانشاهی به عضویت شورای جهانی گردشگری پایدار ( GSTC ) درآمد

جذب ۳۸۵ همت سرمایه‌گذاری برای واگذاری سالانه ۴۰۸ میلیون مترمکعب پساب به صنایع

جذب ۳۸۵ همت سرمایه‌گذاری برای واگذاری سالانه ۴۰۸ میلیون مترمکعب پساب به صنایع

آغاز هوشمندسازی و به‌کارگیری انرژی‌های تجدیدپذیر در مزارع آبزی‌پروری ایران

آغاز هوشمندسازی و به‌کارگیری انرژی‌های تجدیدپذیر در مزارع آبزی‌پروری ایران

گذار از مدل تولید و دورریز به اقتصاد چرخشی در صنعت پوشاک تهران

گذار از مدل تولید و دورریز به اقتصاد چرخشی در صنعت پوشاک تهران

پایش زیست‌محیطی میادین نفتی دهلران با تأکید بر کاهش آلایندگی

پایش زیست‌محیطی میادین نفتی دهلران با تأکید بر کاهش آلایندگی

نشست مشترک محیط‌زیست و شبکه بهداشت چرداول برای کنترل پشه آئدس

نشست مشترک محیط‌زیست و شبکه بهداشت چرداول برای کنترل پشه آئدس

دوره تخصصی مدیریت پسماند ویژه شهرداران ایلام آغاز شد

دوره تخصصی مدیریت پسماند ویژه شهرداران ایلام آغاز شد