جنگل‌های هیرکانی تنها بخشی از منابع طبیعی کشور نیستند؛ بلکه میراثی ارزشمند، سرمایه‌ای ملی و امانتی بین‌نسلی به شمار می‌روند. ازاین‌رو طبیعی است که هر برنامه، سیاست یا مداخله مدیریتی در این اکوسیستم حساس، با توجه و حساسیت جامعه علمی، رسانه‌ها، کنشگران محیط‌زیست و افکار عمومی همراه باشد.

در هفته‌های اخیر، موضوع «جنگل‌داری نوین» و ابعاد مختلف آن موردبحث و گفت‌وگو قرار گرفته است. موافقان و منتقدان هر یک با دغدغه‌ها و استدلال‌های خود به این موضوع پرداخته‌اند. این سطح از توجه را باید نشانه‌ای از اهمیت روزافزون منابع طبیعی در جامعه دانست.

واقعیت این است که اختلاف‌نظرها در حوزه جنگل‌داری بیش از آنکه بر سر اصل حفاظت باشد، به شیوه‌ها و ابزارهای تحقق آن بازمی‌گردد. در چنین شرایطی، آنچه اهمیت دارد تقویت گفت‌وگوی علمی، نقد کارشناسی و هم‌افزایی میان همه ذی‌نفعان است.

باید تأکید کرد که «جنگل‌داری نوین» صرفاً به یک اقدام یا یک بخش خاص از مدیریت جنگل محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از رویکردهای هماهنگ شامل حفاظت، احیا، پایش، ارتقای زیرساخت‌های فنی و حفاظتی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و تقویت مشارکت جوامع محلی و ذی‌نفعان است؛ بنابراین، ارزیابی این برنامه باید بر اساس کلیت اهداف و کارکردهای آن انجام شود، نه صرفاً بر پایه یکی از اجزای آن.

جنگل‌های شمال کشور امروز با مجموعه‌ای از چالش‌های هم‌زمان از جمله تغییر اقلیم، آتش‌سوزی، سیلاب، طوفان، آفات و بیماری‌ها، فشارهای انسانی و محدودیت‌های زیرساختی در حوزه حفاظت مواجه هستند. مواجهه با این شرایط پیچیده نیازمند نگاه علمی، برنامه‌ریزی بلندمدت، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و مهم‌تر از همه، انسجام نهادی و مشارکت اجتماعی است.

در همین راستا، نشست اخیر بررسی ابعاد طرح جنگل‌داری نوین که با حضور تشکل‌های محیط‌زیستی و کارشناسان منابع طبیعی برگزار شد، نمونه‌ای ارزشمند از ظرفیت گفت‌وگو میان بخش‌های مختلف جامعه بود. حضور مدیران سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در این نشست و پاسخ به پرسش‌ها و دغدغه‌های مطرح‌شده نشان داد که مسیر حل مسائل منابع طبیعی، از طریق تعامل، شفافیت و گفت‌وگوی تخصصی میان دولت، جامعه علمی و نهادهای مدنی هموارتر خواهد شد.

سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور بر این باور است که بهره‌گیری از دیدگاه‌های دانشگاهیان، متخصصان، تشکل‌های مردمی و اصحاب رسانه می‌تواند کیفیت تصمیم‌گیری‌ها را ارتقا دهد. تجربه‌های جهانی نیز نشان می‌دهد که حفاظت پایدار از جنگل‌ها در بستر شفافیت، مشارکت و هم‌افزایی اجتماعی امکان‌پذیر است، نه در فضای تقابل و تک‌صدایی.

جنگل‌های هیرکانی میراثی چند میلیون‌ساله هستند که امروز در اختیار ما قرار دارند و مسئولیت حفاظت از آن‌ها بر عهده همه ماست. این مسئولیت مشترک زمانی به نتیجه خواهد رسید که دانش، تجربه، نقد کارشناسی و مشارکت اجتماعی در کنار یکدیگر قرار گیرند.

در نهایت، هدف مشترک همه جریان‌ها باید حفظ پایداری جنگل‌های ایران و صیانت از این سرمایه طبیعی برای نسل‌های آینده باشد؛ چرا که آنچه اهمیت دارد نه غلبه یک دیدگاه بر دیدگاهی دیگر، بلکه آینده این سرزمین و پایداری منابع طبیعی آن است.