قاچاق زغال؛ تهدیدی جدی برای جنگل‌های بلوط زاگرس

قطع درختان کهن‌سال بلوط در زاگرس و تبدیل آن‌ها به زغال، معضلی جدی است که همچنان سایه شوم خود را بر تن سبز جنگل‌های لرستان گسترده است. کشفیات اخیر محموله‌های زغال و چوب قاچاق در مناطق مختلف این استان، از جمله خرم‌آباد، معمولان، چگنی و الیگودرز، نشان‌دهنده گستردگی این پدیده است. این در حالی است که بسیاری از این تخلفات در نقاط دور از دسترس و دور از چشم مأموران صورت می‌گیرد و زخم سیاه زغال، آرام آرام جنگل را می‌بلعد.

زنجیره سوداگری؛ از درخت تا کیسه زغال

هر کیسه زغال که به بازار می‌رسد، تنها چند کیلو چوب سوخته نیست؛ بلکه نمادی از درختی است که سال‌ها در دل زاگرس ایستاده و بخشی از اکوسیستم حیاتی منطقه بوده است. فرآیند زغال‌گیری، که شامل قطع درخت، انتقال چوب و تبدیل آن در کوره‌های صحرایی است، به یک زنجیره اقتصادی غیررسمی تبدیل شده که سودجویان را به تخریب گسترده منابع طبیعی ترغیب می‌کند. پرسش اساسی این است: این چوب از کجا آمده است؟

مقابله با سودجویان؛ از اره‌برقی تا کامیون زغال

آخرین اخبار منتشر شده در لرستان، تصویری نگران‌کننده از این تخریب ارائه می‌دهد:

• الیگودرز: در منطقه حفاظت‌شده «قالی‌کوه»، نیروهای یگان حفاظت محیط زیست حین گشت‌زنی، گروهی از متخلفان را در حال قطع درختان کهن‌سال بلوط شناسایی و دستگیر کردند. یک دستگاه اره‌برقی نیز از این افراد کشف و ضبط شد.
• چگنی: ماموران انتظامی هنگام کنترل محورهای مواصلاتی، ۲ تن چوب درختان بلوط قاچاق و فاقد مجوز حمل را کشف کردند. پیشتر نیز ۲۱ کیسه زغال (۶۳۰ کیلوگرم) از یک خودروی وانت توقیف و دو متهم دستگیر شده بودند.
• معمولان: از یک انبار، ۴۰ کیسه زغال‌چوب جنگلی قاچاق به وزن یک تن و ۲۰۰ کیلوگرم کشف شد.
• محورهای مواصلاتی: در اوایل مرداد ماه، یک تن زغال بلوط فاقد مجوز حمل از یک کامیون ایسوزو کشف شد.

این اعداد، اگرچه تنها بخش قابل مشاهده این پدیده را نشان می‌دهند، اما تصویری روشن از گستردگی فعالیت غیرقانونی در جنگل‌های بلوط لرستان ارائه می‌کنند.

ریشه‌یابی مشکل؛ فراتر از کشف محموله

مدیرکل مدیریت بحران لرستان، مهدی پازوکی، بر لزوم شناسایی افرادی که در سال‌های گذشته اقدام به تولید زغال در عرصه‌های جنگلی کرده‌اند، تأکید کرد. وی معتقد است که مقابله با زغال قاچاق باید از نقطه تولید آغاز شود؛ یعنی شناسایی و پلمب کوره‌های زغال‌گیری در دل جنگل. این رویکرد، از کشف محموله در جاده یک گام جلوتر است و به سمت «پیشگیری از تولید» حرکت می‌کند.

زغال‌گیری؛ عاملی برای افزایش خطر آتش‌سوزی

پازوکی همچنین به ارتباط مستقیم زغال‌گیری با افزایش خطر آتش‌سوزی در جنگل‌ها اشاره کرد. فعالیت کوره‌های زغال‌گیری می‌تواند به طور مستقیم به بروز حریق منجر شود و آسیب‌پذیری عرصه‌های طبیعی را در برابر آتش‌سوزی‌ها افزایش دهد. این موضوع، علاوه بر کاهش پوشش جنگلی، به فرسایش خاک، کاهش ذخایر آبی و تخریب زیستگاه‌ها نیز دامن می‌زند.

تأکید دستگاه قضا بر برخورد قاطع

رئیس‌کل دادگستری لرستان، عمران علی‌محمدی، ضمن تأکید بر جدیت دستگاه قضایی در برخورد با متخلفان، اعلام کرده است که حفاظت از منابع طبیعی تنها وظیفه یک دستگاه نیست و نیازمند همکاری میان دستگاه‌های اجرایی، قضایی، انتظامی و مشارکت مردم است. وی به صدور حکم قضایی برای یک پرونده قطع درختان بلوط در چگنی اشاره کرد که منجر به محکومیت متخلف به پرداخت ۳۰ میلیارد ریال جزای نقدی و سه ماه حبس تعزیری شد.

نقش مراکز عرضه؛ حلقه پنهان زنجیره قاچاق

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان، شیرزاد نجفی، بر ضرورت برخورد با مراکز عرضه زغال جنگلی در سطح شهرها و روستاها تأکید کرد. وی از اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت و شهرداری‌ها خواسته است تا با شناسایی واحدهای صنفی که به صورت غیرقانونی زغال جنگلی عرضه می‌کنند، همکاری لازم را با منابع طبیعی داشته باشند و پیگیر ابطال پروانه کسب این واحدها باشند.

ضرورت فرهنگ‌سازی و مشارکت مردمی

علی‌محمدی، رئیس‌کل دادگستری لرستان، بر اهمیت فرهنگ‌سازی، آموزش و افزایش آگاهی عمومی در زمینه حفاظت از منابع طبیعی تأکید دارد. زمانی که مردم از پیامدهای زیست‌محیطی و اقتصادی قطع درختان برای تولید زغال آگاه شوند، نگاهشان به این محصول ارزان‌قیمت تغییر خواهد کرد و به عاملی برای فشار بر منابع طبیعی تبدیل نخواهد شد.

گزارش تخلفات؛ گامی در جهت حفاظت

از شهروندان درخواست شده است تا در صورت مشاهده قطع غیرمجاز درختان، حمل چوب و زغال قاچاق، یا هرگونه تخلف مرتبط با منابع طبیعی، موضوع را از طریق شماره ۱۵۰۴ و سامانه ۱۳۹ به دستگاه‌های مسئول اطلاع دهند.

منبع  :مهر