تصفیه‌خانه‌ها از «محل دفع» به «کانون بازچرخانی و تولید» تبدیل می‌شوند

مدیرکل حفاظت محیط زیست قزوین گفت: استان قزوین با پایان یافتن نگاه سنتی به فاضلاب، وارد مرحله‌ای تازه از مدیریت پساب شده است؛ مرحله‌ای که در آن تصفیه‌خانه‌ها صرفاً محل دفع آلودگی نیستند، بلکه به کانون‌های بازچرخانی آب، تولید انرژی، تولید کود آلی و خلق ارزش افزوده برای اقتصاد سبز تبدیل می‌شوند.

سید اسدالله هاشمی روز شنبه در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا با تشریح رویکرد جدید در مدیریت پساب‌ها اظهار کرد: امروز دیگر نمی‌توان فاضلاب را صرفاً یک ماده زائد تلقی کرد؛ با پیشرفت فناوری و تغییر نگاه مدیریتی، فاضلاب به منبعی ارزشمند تبدیل شده که اگر درست مدیریت شود، هم از فشار بر منابع آب می‌کاهد، هم به تولید انرژی کمک می‌کند و هم از بروز آسیب‌های زیست‌محیطی جلوگیری خواهد کرد.

وی افزود: سیاست کلان محیط زیست قزوین بر این اساس طراحی شده که از الگوی قدیمی «تصفیه برای دفع» عبور کنیم و به سمت الگوی نوین «تصفیه برای بازچرخانی» حرکت کنیم. در این رویکرد هدف فقط خارج کردن پساب از چرخه آلودگی نیست، بلکه مهم‌تر از آن بازگرداندن این منبع به چرخه مصرف، تولید و اقتصاد است؛ نگاهی که با الزامات توسعه پایدار و نیازهای امروز کشور در حوزه آب و محیط زیست همسو است.

هاشمی با اشاره به شرایط منابع آبی و روندهای توسعه شهری و صنعتی بیان کرد: در وضعیتی که محدودیت منابع آب، رشد فعالیت‌های صنعتی، توسعه شهرنشینی و ضرورت صیانت از سلامت عمومی بیش از گذشته اهمیت یافته، مدیریت علمی و آینده‌نگر فاضلاب یک ضرورت انکارناپذیر است. در قزوین تلاش کرده‌ایم این موضوع را از یک مسئله صرفاً خدماتی و دفعی، به یک پروژه راهبردی با ظرفیت‌های اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی تبدیل کنیم.

مدیرکل حفاظت محیط زیست قزوین درباره فناوری‌های هدف‌گذاری‌شده در این مسیر گفت: یکی از محورهای مهم برنامه‌ریزی ما بهره‌گیری از فناوری‌هایی مانند هضم بی‌هوازی برای تولید بیوگاز، استفاده بهینه از لجن برای تولید کودهای ارگانیک و توسعه سازوکارهای نوین در بهره‌برداری از خروجی تصفیه‌خانه‌هاست. به گفته او، این فناوری‌ها کمک می‌کنند تهدیدهای زیست‌محیطی به فرصت‌های پایدار تبدیل شود و «از هزینه‌کرد صرف برای کنترل آلودگی» به سمت «تولید ثروت از مسیر حفاظت محیط زیست» حرکت کنیم.

هاشمی تصریح کرد: تصفیه‌خانه‌های مدرن در جهان امروز فقط تأسیسات خدماتی نیستند و بخشی از زیرساخت اقتصاد سبز محسوب می‌شوند. ما نیز در استان قزوین با همین نگاه به دنبال فعال‌سازی ظرفیت تصفیه‌خانه‌ها در تولید انرژی، کاهش آلاینده‌ها، بازچرخانی آب و ایجاد ارزش افزوده هستیم. اگر این مسیر درست دنبال شود، هم کیفیت محیط زیست ارتقا می‌یابد و هم بخشی از نیاز استان در حوزه آب و انرژی از همین مسیر تأمین خواهد شد.

وی در ادامه با تأکید بر نقش نیروهای تخصصی محیط زیست استان گفت: کارشناسان پایش محیط زیست و ادارات شهرستان‌ها در این فرآیند نقش مهمی دارند و با رویکردی دقیق و مستمر، روند تغییر فناوری، کیفیت عملکرد واحدها و میزان پایبندی به ضوابط زیست‌محیطی را رصد می‌کنند تا این تحول در حد شعار نماند و در میدان عمل به نتیجه برسد.

او افزود: هر اصلاحی در حوزه مدیریت فاضلاب باید همزمان بر دو پایه استوار باشد؛ ارتقای فناوری و استانداردهای فنی و نظارت سختگیرانه و مستمر بر عملکرد واحدها. به گفته هاشمی، بدون این دو رکن نمی‌توان به شکل واقعی از محیط زیست، منابع آب و سلامت مردم صیانت کرد.

مدیرکل حفاظت محیط زیست قزوین با اشاره به پیوند مستقیم این حوزه با سلامت عمومی خاطرنشان کرد: در موضوعاتی که با زندگی و سلامت شهروندان گره خورده هیچ‌گونه مماشات وجود ندارد. رویکرد ما در پایش و برخورد با تخلفات قاطعانه است و در برابر هر قصور یا اقدامی که امنیت زیستی و سلامت مردم را به مخاطره بیندازد، با جدیت ایستادگی خواهیم کرد. به گفته او، آینده مدیریت فاضلاب در قزوین «مبتنی بر بازچرخانی، بهره‌وری، سلامت و ثروت‌آفرینی» تعریف شده است.