درباره «جلال خالقی مطلق» که دیگر میان ما نیست

مرگ شاهنامه‌پژوه گمشده در هیاهوی جنگ





مرگ شاهنامه‌پژوه گمشده در هیاهوی جنگ

12 اسفند 1404، 18:43

|پیام ما| «اگر فردوسی بزرگ ۳۰ سال برای سرایش شاهنامه وقت گذاشت، جلال خالقی مطلق ۳۵ سال از عمر خود را برای تصحیح آن صرف کرد.» این جمله را «ژاله آموزگار»، اسطوره‌شناس و پژوهشگر زبان‌های باستانی، درباره «جلال خالقی مطلق» گفته بود. حالا در روزهایی که ایران زیر بمب و موشک است و روزگاری تیره را می‌گذراند، رسانه‌ها روز شنبه (۹ اسفند) از درگذشت خالقی مطلق در ۸۸سالگی در آلمان خبر داده‌اند. خبری که در میان هیاهوی اخبار جنگ گم شد و کمتر به کسی که سال‌های طولانی عمرش را صرف تصحیح و پژوهش درباره شاهنامه کرد، پرداخته شد و درباره او نوشتند.

خالقی‌ مطلق ۳۵ از بهترین سال‌های عمرش را صرف پژوهش و تصحیح شاهنامه کرد، آن‌هم با هزینه شخصی و بدون آنکه حامی مالی داشته باشد؛ در زمانی که تکنولوژی به‌اندازه امروز پیشرفت نکرده بود و دسترسی به منابع دیجیتال وجود نداشت.
او در این ۳۵ سال بیش از ۵۰ نسخه خطی شاهنامه را که در کتابخانه‌های سراسر جهان نگهداری می‌شدند، بررسی و از بین آنها ۱۶ دست‌نویس از کهن‌ترین و معتبرترین آنها را برای تصحیح انتخاب کرد که کهن‌ترین آنها نسخه‌ای متعلق به قرن هفتم بود.
این کار در هشت دفتر، میان سال‌های ۱۳۶۶–۱۳۸۶ توسط انتشارات بنیاد میراث ایران در نیویورک به چاپ رسید و سپس در سال ۱۳۸۶ مجموعه هشت‌جلدی توسط دائرةالمعارف بزرگ اسلامی منتشر شد. در سال ۱۳۹۰ سه جلد با عنوان یادداشت‌های شاهنامه و در سال ۱۳۹۳ بیت‌یاب شاهنامه نیز منتشر شد که مجموع پژوهش‌های خالقی مطلق در باب شاهنامه به ۱۲ جلد رسید.
خالقی مطلق از سال ۱۳۵۰ استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه هامبورگ بود و در سال ۱۳۸۵ از این دانشگاه بازنشسته شد. او پژوهش روی شاهنامه را در اوقات فراغت از تدریس انجام می‌داد. او بارها گفته است: «به‌خاطر عشق و علاقه‌ام به شاهنامه و وقتی که برای آن گذاشتم، فرصت نکردم بزرگ شدن فرزندانم را ببینم.»
خالقی مطلق متولد بیستم شهریور ۱۳۱۶ در تهران است. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در تهران و در دبیرستان مروی گذراند. در سال ۱۳۴۹ از دانشگاه کلن (آلمان) در رشته‌های شرق‌شناسی، مردم‌شناسی و تاریخ قدیم موفق به اخذ درجه دکتری شد. از سال ۱۳۵۰ در بخش ایرانشناسی دانشگاه هامبورگ به تدریس زبان و ادبیات فارسی و فرهنگ ایران پرداخت. خالقی علاوه‌بر تدریس و نگارش صدها مقاله، در کنگره‌ها و سمینارهای بسیاری شرکت و سخنرانی کرده است.
از او علاوه‌بر تصحیح معروف او از شاهنامه فردوسی، چندین کتاب منتشر شده که دو مجلد آن مجموعه مقالات او با عناوین «سخن‌های دیرینه» و «گُل‌رنج‌های کهن» است که به موضوع فردوسی و شاهنامه می‌پردازد. همچنین «حماسه» (پدیده‌شناسی تطبیقی شعر پهلوانی) و «ایرانی‌ات در کتاب بزم فرزانگان» از جمله آنها است.
تعداد دیگری از کتاب‌های خالقی مطلق این عنوان‌ها هستند: «گزارش شاهنامه (جلد یک و دو)»، «واژه‌نامه شاهنامه»، «از شاهنامه تا خدای‌نامه»، «واج‌شناسی شاهنامه»، «زن در شاهنامه»، «صد افسانه»، «زنان شاهنامه»، «شاهنامه و فرهنگ ایران»، «رستم و سهراب»، «فردوسی و شاهنامه‌سرایی»، «یادداشت‌های شاهنامه فردوسی» و «نظامی گنجه‌ای».
خالقی مطلق مدتی درگیر عارضه مغزی بود و به این دلیل از دنیا رفت. گفته شده مراسم تشییع پیکر و خاکسپاری او در آلمان برگزار می‌شود و این‌گونه یکی دیگر از بزرگان ادبیات فارسی هم دور از وطن به خاک سپرده می‌شود.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

کنسرت به شرط حذف زنان

لغو اجرای «لیان» در اهواز و تکرار یک مناقشه قدیمی درباره حضور زنان روی صحنه

کنسرت به شرط حذف زنان

نخستین دوسالانه‌ی «شب کوک» با تمرکز بر آثار پیانویی فوزیه مجد برگزار می‌شود

نخستین دوسالانه‌ی «شب کوک» با تمرکز بر آثار پیانویی فوزیه مجد برگزار می‌شود

مستند را به گزارشگری تقلیل داده‌ایم

«حسن نقاشی» در گفت‌وگو با «پیام ما» از وضعیت تولید و معیشت مستندسازان می‌گوید

مستند را به گزارشگری تقلیل داده‌ایم

گذرنامه‌ای که ایران را از قونیه جا گذاشت

معاون فرهنگی شهرداری «قونیه» در گفت‌وگو با «پیام ما» از چرایی غیبت ایران در رویداد موسیقی عرفانی می‌گوید

گذرنامه‌ای که ایران را از قونیه جا گذاشت

ســرای بوعلــــــــی

تصویر بوعلی‌سینا چگونه از روایت‌های تاریخی به قالی ایرانی راه پیدا کرد؟

ســرای بوعلــــــــی

حذف ایران از جشنواره موسیقی قونیه

حذف ایران از جشنواره موسیقی قونیه

گذشته را باید با نقد احضار کرد

گفت‌وگو با «سیدعلی میرافضلی» درباره حافظه فرهنگی و چگونگی خوانش ادبیات کهن

گذشته را باید با نقد احضار کرد

سینما برای پـــــــرواز

دبیر اجرایی «جشنواره بین‌المللی فیلم پرواز» در گفت‌وگو با «پیام ما» از تلاش برای تغییر نگاه به معلولیت می‌گوید

سینما برای پـــــــرواز

نشست داوری هفتمین جشنواره بین‌المللی فیلم پرواز برگزار شد

همزمان با روز ملی سینما

نشست داوری هفتمین جشنواره بین‌المللی فیلم پرواز برگزار شد

درخشش سینمای ایران در ونیز؛ لاله مرزبان بهترین بازیگر زن بخش افق‌ها شد

درخشش سینمای ایران در ونیز؛ لاله مرزبان بهترین بازیگر زن بخش افق‌ها شد