نگاهی به انیمیشن «جابه‌جا شده» و زنجیره شگفت‌انگیز حیات‌وحش

پرونده «دژ الموت و استحکامات وابسته» در چهل و هشتمین کمیته میراث جهانی یونسکو در شهر بوسان کره جنوبی به ثبت جهانی رسید. به همین مناسبت، ریشه‌شناسی تاریخی واژه الموت بر اساس پژوهش‌های استاد منوچهر ستوده و متون کهن فارسی بازخوانی شده است که نشان می‌دهد این نام به معنای «آشیانه عقاب» یا «آموزش عقاب» است.

برشت در ایران صرفاً یک نمایشنامه‌نویس خارجی نبود. او از دهه ۱۳۴۰ به بعد، به زبان مشترک روشنفکران، مترجمان و بخشی از تئاتر سیاسی ایران تبدیل شد. ترجمه‌های متعدد، اجرای آثارش و نفوذ اندیشه‌های چپ در فضای روشنفکری باعث شد بسیاری از نمایشنامه‌نویسان ایرانی، آگاهانه یا ناآگاهانه، از او تأثیر بپذیرند. برخی پژوهش‌ها حتی او را مهم‌ترین تأثیر خارجی بر نمایشنامه‌نویسی مدرن ایران می‌دانند. بااین‌حال، همین محبوبیت به شکل‌گیری یک سوءبرداشت نیز انجامید؛ تکنیک فاصله‌گذاری و تئاتر حماسی به چند تمهید تکراری خلاصه شد و تئاتر برشتی به تئاتری شعاری تقلیل یافت، بی‌آنکه این پرسش مطرح شود که برشت چگونه تمرین می‌کرد و ایده‌های نظری او چگونه به ماده‌ای برای تمرین و ساختن اجرا تبدیل می‌شدند. کتاب «برشت در عمل» نوشته «دیوید بارنِت» که به‌تازگی از سوی انتشارات «مانیا هنر» به بازار نشر عرضه شده است، می‌تواند به این سوءبرداشت‌ها پاسخ دهد؛ چراکه برشت به تئاتر نیاموخت چگونه پیام سیاسی بدهد، بلکه آموخت چگونه خودِ شیوه بازنمایی را به موضوع نقد تبدیل کند. از همین رو، اهمیت او نه در تکنیک فاصله‌گذاری، نه در تئاتر حماسی و نه حتی در نمایشنامه‌های مشهورش خلاصه می‌شود. اهمیت واقعی او در این است که هنوز ما را وامی‌دارد بپرسیم: تئاتر چگونه جهان را می‌سازد و چگونه می‌تواند نشان دهد که این جهان، برخلاف ظاهرش، تغییرپذیر است؟

نگاهی به فراز و فرود کارنامه بازیگری «اکبر عبدی»

|پیام ما| نابغه موسیقی بلوچستان بود. آن‌چنان در دونلی می‌دمید که صدای سازش تا آن سوی دنیا هم رفت و دونلی را به جهان و حتی مخاطبان ایرانی شناساند. دکترای افتخاری موسیقی سنتی از فرانسه داشت و به دعوت بسیاری از کشورها، ازجمله کلمبیا، اکوادور، پاناما، ایتالیا و فرانسه، در جشنواره‌های مختلف حضور پیدا کرد. اما «شیرمحمد اسپندار» روزگار را با درآمد ناچیزی از وزارت فرهنگ‌وارشاد اسلامی می‌گذراند. یک بار فرزندش هم در گفت‌وگویی گلایه کرده بود: «سنگ قبر به کسی جواب نمی‌دهد! تا وقتی زنده هستیم، قدر یکدیگر را نمی‌دانیم و ارزش بزرگان فرهنگ و هنر را آن‌طور که باید، پاس نمی‌داریم.» سرانجام، شیرمحمد اسپندار شامگاه ۳۱ تیرماه در ۹۸سالگی از دنیا رفت و نفس‌های دونلی‌اش نیز خاموش شد.

کتاب «ردِّ پای دست‌ها» روایت‌شناسی است از تولد، زیست و تداوم یک نهاد فرهنگیِ مردمی: خانه کتابدار کودک و نوجوان و ترویج خواندن. این کتاب نه یک گزارش اداری یا مرورِ آماری از عملکرد یک سازمان، بلکه روایتی است از تلاقیِ خاطره، ایده، عشق به کتاب و عاملیتِ جمعی در دل یک محله‌ی قدیمی تهران. مؤلف با کنار هم چیدنِ گفت‌وگوها، اسناد، نامه‌ها، فرم‌ها، عکس‌ها و روایت‌های زیسته، تصویری چندلایه از بیست سال تلاشِ بی‌وقفه‌ی یک نهادِ غیردولتی به دست می‌دهد که توانسته در شرایط متغیرِ اجتماعی، هویتی پایدار برای خود بسازد.

از «پنی سیاه» انگلستان تا «سری باقری» در ایران قاجار، تمبرها هیچ‌گاه فقط تکه‌هایی کوچک از کاغذ نبوده‌اند. آن‌ها روایتگر تاریخ‌اند؛ اسنادی که نشان می‌دهند جهان چگونه تغییر کرده، دولت‌ها چگونه خود را به دیگران معرفی کرده‌اند و ایدئولوژی‌ها چگونه از دل تصویر و رنگ راهشان را به دورترین نقاط دنیا باز کرده‌اند. البته در دورانی که نامه‌ها جای خود را به پیام‌های فوری داده‌اند، تمبرها نیز کم‌کم از زندگی روزمره کنار رفته‌اند. بااین‌حال، برای مجموعه‌داران، این تکه‌های کوچک کاغذ همچنان اسنادی تاریخی‌اند که ردپای تحولات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی کشورها را در خود حفظ کرده‌اند. نوید پویش، مجموعه‌دار تمبر، در گفت‌وگو با «پیام ما» از تاریخ تمبر در ایران و جهان، بازار مجموعه‌داران و سرنوشت سفیران کاغذی فرهنگ در عصر دیجیتال می‌گوید.

شاهنامه فردوسی گنجینه‌ای از تاریخ، فرهنگ، زبان و هویت ایرانی است و ازاین‌رو، تلاش برای معرفی و بازخوانی این اثر سترگ برای نسل جدید با بهره‌گیری از ابزارها و زبان‌های جدید، قدمی مهم در مسیر شناخت هرچه بیشتر گنجینه‌های ادبی و فرهنگی است. این هدف گروهی است که به کارگردانی «میکائیل شهرستانی» قرار است پروژه‌ای را به نام «آفرینش» برای ارائه شاهنامه در قالب فیلم‌ارکستر ارائه کنند. در همین راستا، نشست خبری پروژه هنری «آفرینش» با حضور جمعی از دست‌اندرکاران این اثر برگزار شد؛ پروژه‌ای که با تلفیق هنر، موسیقی و هوش مصنوعی، روایت شاهنامه را در قالبی چندرسانه‌ای و متناسب با ذائقه مخاطب امروز بازآفرینی می‌کند. دست‌اندرکاران این طرح در این نشست که روز دوشنبه (۱۱ خرداد) در کاخ سعدآباد برگزار شد، از برنامه تولید مجموعه‌ای بر اساس شاهنامه و نقش فناوری‌های نوین سخن گفتند.

5 هزار تماشاگر برای 7 نمایش در سالن‌های دولتی

| پیام ما | جنگ، صنعت نشر را هم بی‌نصیب نگذاشت. بازاری که پیش‌ازاین نیز زیر فشار تورم، گرانی کاغذ و فرسایش قدرت خرید، رمقش را از دست داده بود، حالا با جهش هزینه‌های تولید و افت محسوس فروش، روزهای دشوارتری را پشت سر می‌گذارد؛ بحرانی که بخش مهمی از آن به آشفتگی بازار کاغذ و دشواری تأمین بازمی‌گردد. در چنین وضعیتی، نمایشگاه مجازی کتاب می‌توانست فرصتی باشد برای جان گرفتن دوباره بازار کم‌رمق نشر؛ فرصتی برای ناشرانی که بخش قابل‌توجهی از درآمد سالانه‌شان را از فروش نمایشگاه به دست می‌آورند و برای مخاطبانی که شاید هنوز بخواهند در میان موج گرانی‌ها، سهم کوچکی هم برای کتاب کنار بگذارند. اما نمایشگاه کتاب تهران که امسال فقط به شکل مجازی برگزار شد، از همان روزهای نخست، بیش از آنکه نشانی از رونق و تحرک داشته باشد، تصویری از آشفتگی و سردرگمی آن را پیش چشم گذاشت؛ بازاری که کتاب در آن، هر روز بیشتر از قبل از سبد خرید خانواده‌ها کنار می‌رود.

چگونگی رابطه مخاطب با متون داستانی

 | پیام ما | در روزگاری که بحران، شکل ثابت زندگی شده و آدم‌ها هر روز میان اضطراب، ناامنی و فرسودگی روانی دست‌وپا می‌زنند، تاب‌آوری دیگر فقط یک مفهوم دانشگاهی نیست. ضرورتی است برای دوام آوردن. در چنین وضعیتی، هنر گاهی کاری می‌کند که سیاست و اقتصاد از انجامش ناتوان‌اند. تئاتر، با روایت رنج‌های مشترک و ساختن امکان گفت‌وگو، می‌تواند آدم‌ها را دوباره به هم و به زندگی پیوند بزند. مهدی حشمتی، کارشناس تئاتر، در گفت‌وگو با «پیام ما» از نقشی می‌گوید که صحنه نمایش می‌تواند در بازسازی روح جمعی جامعه ایفا کند.