در یکصدونهمین جلسه کمیته تخصصی سازگاری با کم‌آبی که به‌منظور بررسی آخرین وضعیت اجرای طرح سازگاری با کم‌آبی در استان فارس برگزارش شد، بر استفاده از نهادهای بی‌طرف برای صحت‌سنجی احجام صرفه‌جویی دستگاه‌های وظیفه‌مند استان‌ تأکید شد.

به‌گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت نیرو(پاون)، یکصدونهمین جلسه کمیته تخصصی کارگروه ملی سازگاری با کم‌آبی به ریاست «علیرضا الماسوندی» معاون تلفیق و امور تنظیم‌گری شرکت مدیریت منابع آب ایران و با حضور اعضای مدعو در شرکت مدیریت منابع آب ایران برگزار شد.

در این جلسه گزارش عملکرد منابع و مصارف آب این استان و همچنین گزارش عملکرد استان درباره برنامه‌های سازگاری با کم‌آبی با اولویت دشت‌های دارای فرونشست بررسی شد.

«سیدمحمد آهویی»، مدیرکل دفتر اقتصاد و بهره‌وری آب، مدیریت مصرف و تقاضای شرکت مدیریت منابع آب ایران، با گلایه از عدم حضور نمایندگان سازمان محیط‌زیست، جهادکشاورزی و استانداری فارس، عنوان کرد: «از سوی سازمان بازرسی کل کشور تأکید شده است از مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در جلسات کمیته تخصصی کارگروه ملی سازگاری با کم‌آبی نیز نمایندگانی در جلسات حضور داشته باشند.»

«وحید قربانی»، مدیرکل دفتر فنی و برنامه‌ریزی عمرانی وزارت کشور، نیز با انتقاد از استقبال کمرنگ مدیران مربوطه از جلسات کمیته تخصصی، تجدیدنظر در مدل اجرا و ارزیابی عملکرد استان‌ها را خواستار شد.

در بخش دیگری از این جلسه، الماسوندی با اشاره به تکالیف قانونی دستگاه‌ها و نهادهای کشور در اجرای برنامه‌های سازگاری با کم‌آبی به‌منظور حفظ منابع آب زیرزمینی گفت: «عدم اجرای تکلیف قانونی علاوه‌بر اینکه موجب از دست رفتن منابع آبی کشور می‌شود، با تشدید پدیده فرونشست، مخاطرات جانی نیز برای جامعه در بر خواهد داشت که نادیده گرفتن آن امکانپذیر نیست.»

او شرایط آب زیرزمینی را فوق بحرانی و نگران‌کننده خواند و با گلایه از کم‌توجهی برخی دستگاه‌ها به وظایف قانونی خود در اجرای برنامه‌های سازگاری با کم‌آبی ادامه داد: «این عدم انسجام در حضور در جلسه کمیته تخصصی ذیل کارگروه ملی سازگاری با کم‌آبی، در عملکرد استان‌ها نیز مؤثر خواهد بود. مشارکت در این حوزه، مسئولیتی است که برعهده ما نهاده شده است و درصورت کم‌توجهی، در برابر مردم و خداوند پاسخی نخواهیم داشت. »

«سیاوش بدری»، مدیرعامل شرکت آب‌منطقه‌ای استان فارس، با ارائه گزارشی از آخرین وضعیت منابع و مصارف آب استان گفت: ۸۹ درصد محدوده مطالعاتی استان فارس در محدوده ممنوعه و ممنوعه بحرانی قرار دارد.

به‌گفته او، براساس اطلاعات سازمان زمین‌شناسی ۳۰ درصد از استان، در محدوده فرونشست زیاد و خیلی زیاد قرار دارد که در این بخش‌ها ممنوعیت‌هایی درباره خدمات به چاه‌های کشاورزی اعمال شده است، اما باتوجه‌به اینکه استان فارس، استان کشاورزی است و ۱۲ درصد محصولات کشاورزی کشور از این استان تأمین می‌شود، این ممنوعیت‌ها چالش‌هایی نیز ایجاد کرده است که نیازمند بازنگری در قوانین هستیم.: «به‌طور مثال، در دو سال گذشته ۴۰۰ هزار تن گندم در مرودشت، زرقان و خرامه که در محدوده فرونشست هستند، تأمین شده است.»

بدری با ارائه گزارش سازگاری با کم‌آبی استان فارس در نیمسال اول ۱۴۰۳ نیز توضیح داد: «در این استان هفت دستگاه وظیفه‌مند مکلف بودند به‌میزان یک میلیارد و ۱۱۵ میلیون مترمکعب در منابع آب زیرزمینی و ۱۲۹ میلیون مترمکعب در منابع آب سطحی در فاز نخست تا پایان سال ۱۴۰۵ صرفه‌جویی کنند. در زمینه منابع آب زیرزمینی، به‌دلیل اقدامات جهادکشاورزی عملکرد خوبی صورت گرفته و از ابتدای برنامه، یک میلیارد و ۵۰۷ میلیون مترمکعب اثربخشی گزارش شده که نشانگر ۱۳۵ درصد پیشرفت فیزیکی نسبت به افق ۱۴۰۵ است.»

«معصومه آمیغ‌پی»، نماینده سازمان نقشه‌برداری کشور، با ارائه گزارشی درباره آخرین نقشه فرونشست زمین در استان فارس نیز گفت: «طبق پایش سازمان نقشه‌برداری، پنج درصد مساحت استان درگیر فرونشست بوده که گستردگی این مناطق بسیار زیاد است. به‌طوری‌که ۳۳ منطقه در استان فارس دچار فرونشست شده است.»

«مهرزاد احسانی»، رئیس حوضه آبریز جراحی-زهره و حوضه‌های جنوبی نیز در این جلسه، با تأکید بر اینکه حال آب استان فارس خوب نیست، گفت: «اگر با شاخص‌های اعلام‌شده به این جمع‌بندی رسیدیم که برنامه سازگاری با کم‌آبی در این استان تحقق پیدا کرده و وضعیت آب احتمالاً به‌سمت بهبود است، قطعاً اشتباه کرده‌ایم.»

به‌گفته او، اطلاعات میدانی در استان مشخص می‌کند که استان فارس با یک اتفاق جدیدی روبه‌رو است. در ۱۵ سال اخیر سطح باغات استان فارس از ۱۴۰ هزار هکتار به ۲۳۰ هزار هکتار رسیده و این یعنی مصرف آب بیشتری اتفاق افتاده است. در ۱۰ سال گذشته سطح سفره‌های آب زیرزمینی ۱۰ متر کاهش یافته و سالی یک میلیارد مترمکعب کسری مخزن وجود دارد.

احسانی با تأکید بر اینکه به وجود یک نهاد علمی مستقل نیاز است تا آب استان فارس را آنالیز کند، بیان داشت: در استان فارس یکی از بیشترین سرمایه‌گذاری‌ها در مورد آبیاری تحت فشار انجام شده، ولی مثمرثمر نبوده و این دو میلیارد مترمکعب صرفه‌جویی اعلام‌شده توسط استان را نباید مدنظر قرار داد.

بنابه آمار رسمی شرکت آب‌منطقه‌ای و آبفای استان فارس از مجموع شهرستان‌های فارس، چهار شهر استان دارای شرایط بحرانی هستند که معادل هفت درصد جمعیت استان را در خود جای داده‌اند. همچنین ۱۸ درصد جمعیت روستایی فارس معادل ۴۲۸ روستای استان در شرایط بحرانی تأمین آب آشامیدنی قرار دارند. همچنین، ۶۹۶ روستای استان دچار تنش آبی هستند، ۵۲ درصد جمعیت روستایی استان مشکلی در زمینه تأمین آب آشامیدنی ندارند و ۶۳۳ روستا نیز از طریق تانکر سیار آبرسانی می‌شوند. بنابه اعلام این نهادها مشکل اصلی در بحث آبرسانی به شهر و روستا‌های استان خشکسالی در سال‌های گذشته، پایین رفتن سفره آب زیرزمینی و کمبود منابع آب آشامیدنی و بهداشتی در مناطق مختلف استان است. همچنین، بخشی از هدررفت آب ناشی از فرسودگی خطوط انتقال و شبکه‌های آب آشامیدنی شهر و روستا‌ها است که تلاش‌های زیادی برای بازسازی خطوط انتقال آب و شبکه‌های فرسوده انجام شده؛ اما نیازمند برنامه ریزی و اختصاص اعتبارات بیشتری است. هزینه بازسازی شبکه‌های فرسوده آب در شهر و روستا‌های استان مبلغ زیاد و قابل‌ملاحظه‌ای است، اما به‌دلایلی حاضر به اعلام مبلغ مورد نیاز برای اجرای طرح بازسازی نشد.