«محمدمهدی جوادیان‌زاده»، رئیس سازمان توسعه و بهره‌برداری فناوری‌های نوین آب‌های جوی، از انجام پرواز هواپیما و ۵۰ پرواز پهپاد برای بارورسازی ابرها جهت مقابله با خشکسالی خبر داد، اما «احد وظیفه»، مسئول مرکز ملی پایش و هشدار خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی کشور، در گفت‌وگو با «پیام ما»، بارورسازی ابرها را به‌عنوان راهکار مقابله با خشکسالی رد کرد.

«یکی-دو روز زودتر رسیده بودیم،‌ سه بز کوهی تلف‌شده زنده می‌ماندند»، این گفته «محمد پیروزی» از اهالی روستای صالح‌آباد بندرلنگه است. این روزها فیلمی از او که به‌همراه «محمد دژپناه»، «محمد علیشاپور» و «محمد راه‌نشین» در شبکه‌های اجتماعی به‌شکل گسترده پخش شده که ۲۴ فرد کل و بز را نجات می‌دهند. آنها حدود هشت ساعت در حال امدادرسانی بودند و درنهایت حوالی ۹ شب به خانه برگشتند و ویدئویی کوتاه را در صفحه شخصی‌شان در اینستاگرام گذاشتند. فیلم نه‌تنها در اینستاگرام بلکه در سایر شبکه‌های اجتماعی به‌سرعت دست‌به‌دست شد و آنها را به شخصیت‌هایی شناخته‌شده بدل کرد.

«بحران» کلمه‌ای که سال‌هاست از وضعیت شکننده آبی کشور جدا نشده و حالا با کاهش حدود ۲۵ درصدی بارش‌ها در شش‌ماه نخست سال آبی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ نسبت به سال گذشته یک‌بار دیگر استفاده از آن در ادبیات متولیان و کارشناسان بخش آب پرتکرارتر از قبل شده است. سخنگوی صنعت آب کشور در آخرین نشست خبری سال ۱۴۰۳ خود یک بار دیگر بر وخامت شرایط منابع آبی کشور هم در بخش آب‌های سطحی و هم در بخش آب‌های زیرزمینی تأکید کرد و گفت بارش‌های کم‌رمق پاییز و زمستان دردی از کمبود آب کشور دوا نکرده است. حالا فقط یک راه برای عبور از بهار و تابستان آبیِ سخت ۱۴۰۴ باقی مانده است: «مدیریت و کاهش مصرف»؛ یعنی هر کس هر چقدر که از دستش برمی‌آید، باید از مصرف آب کم کند؛ چه در بخش خانگی، چه کشاورزی و چه صنعتی. راه دیگری نمانده است. وضعیت آبی در روزهای گرم سال آینده برای پایتخت نیز بسیار حساس است و کاهش فشار آب شبکه هنوز زمستان تمام نشده، در دستورکار آبفای کشور قرار گرفته است. گویی این شعر سعدی حالا همه ایرانیان را مخاطب قرار داده است: «ای که دستت می‌رسد کاری بکن» پیش از آنکه هیچ‌کاری از دستمان برای آب برنیاید.

مدیرکل مدیریت بحران استان اصفهان گفت: ۲۰۰ مدرسه در اصفهان، فلاورجان و برخوار تحت تاثیر فرونشست قرار گرفته است. پایش ایمنی انجام شد و ۴۲ مدرسه که خطرپذیر بودند تخلیه شدند.

وزیر نیرو گفت: تأمین حقابه سیستان و بلوچستان از کشور همسایه در دست بررسی، مطالعه و مذاکره از جوانب مختلف است.

تمام استان‌های کشور به جز گیلان درگیر پدیده فرونشست زمین هستند، این در حالیست که هیچ فرونشستی قابل برگشت نیست، به اعتقاد کارشناسان باید با صدور فرمان اضطراری ملی، انقلابی در روند مصرف آب به ویژه در بخش کشاورزی ایجاد کنیم تا ترازنامه دشت‌ها به تعادل برسد.

محدودیت‌های تحریمی و تاثیرات آن بر فناوری‌های زیست‌محیطی: فرصت‌ها و تهدیدهای پیش روی ایران

کارگروه سازگاری با کم‌آبی در استان فارس اعلام کرده است ۱۵۰ میلیون مترمکعب کسری آب برای این استان سنجیده شده است و کم‌توجهی دستگاه‌ها به وظایف قانونی خود در مورد آب این وضعیت را تشدید خواهد کرد. براساس اطلاعات سازمان زمین‌شناسی ۳۰ درصد از استان، در محدوده فرونشست زیاد و خیلی زیاد قرار دارد. در این استان هفت دستگاه مکلف بودند به‌میزان یک میلیارد و ۱۱۵ میلیون مترمکعب در منابع آب زیرزمینی و ۱۲۹ میلیون مترمکعب در منابع آب سطحی در فاز نخست تا پایان سال ۱۴۰۵ صرفه‌جویی کنند که محقق نشده است. طبق پایش سازمان نقشه‌برداری، پنج درصد مساحت استان درگیر فرونشست بوده که گستردگی این مناطق بسیار زیاد است؛ به‌طوری‌که ۳۳ منطقه در استان فارس دچار فرونشست شده است. این سازمان دشت داراب و مرودشت را با ۱۹ سانتی‌متر فرونشست در سال، جزو بیشترین دشت‌های در معرض فرونشست زمین در استان فارس اعلام کرده است.

اثرات تغییراقلیم حوزه‌های مختلفی را تحت‌الشعاع قرار داده است و در بخش آب، این تأثیرگذاری به‌صورت ناهنجاری در جو یا نزولات جوی خود را نشان می‌دهد. سال گذشته، بعد از بارندگی‌های خوب بهار همواره سخن از سال نرمال در میان بود، درحالی‌که در منابع آب این‌طور نبود و تأمین آب با سختی و مشقت همراه بود؛ چراکه شاخص‌های منابع آب به‌جز میزان بارندگی‌ها، مطلوب نبود. سخنگوی صنعت آب کشور در نخستین نشست خبری خود با شروع سال آبی جدید با شرح وضعیتی که گفته شد، اعلام کرد سال آبی ۱۴۰۲ ـ ۱۴۰۳ که شهریورماه خاتمه پیدا کرد، به‌عنوان یکی از سال‌های نرمال طبق آمار وزارت نیرو با دو درصد رشد نسبت به متوسط نیم‌قرن اخیر پایان یافت. در کشور با طیف وسیعی از تغییرات روبه‌رو بودیم، به‌طوری‌که بخشی از کشور با افت ۲۰ درصدی بارندگی و در برخی نقاط دیگر بالای ۵۰ درصد رشد بارندگی را شاهد بودیم: «در مجموع شش استان جزو استان‌های زیرنرمال هستند که شامل استان‌های تهران، بوشهر، قزوین، چهارمحال‌وبختیاری، فارس و سمنان است. در همین شرایط، استان‌هایی هم بودند که شرایط نرمال داشتند، اما وضعیت منابع آبی آنها شرایط مطلوبی پیدا نکرد. به‌طور مثال استان هرمزگان که به‌جهت تحلیل‌های بارش، در وضعیت نرمالی به‌سر برد، ولی سد «استقلال» ورودی خوبی را تجربه نکرد؛ به همین دلیل باید بین سال نرمال بارشی و شرایط منابع آبی نرمال در کشور تفاوت قائل شد.»

دلایل بسیاری برای شکل‌گیری و استمرار بحران آب و راهکارهای بسیاری برای رفع آن در کشور عنوان می‌شود. روزنامۀ «پیام‌ما» طی یک نظرسنجی از ۳۵ متخصص و کارشناس مرتبط با بخش‌های مختلف مدیریت منابع آب کشور، دلایل وضعیت فعلی و راهکارهای کلان رفع یا کاهش «ابرچالش آب» را به شور گذاشت. عمده پاسخ‌های دریافتی، بر اهمیت کم دلایل اقلیمی و طبیعی نسبت به علل مدیریتی حکایت می‌کند. اما آنچه به نظر دارای اهمیت بسیار زیادی است، این نکته است که بر اساس تحلیل پاسخ‌های دریافت‌شده، فضای کارشناسی در بخش آب، چندان امیدی به تغییر سیاست‌های آبی کشور، ذیل عملکرد دولت چهاردهم ندارد و در خوشبینانه‌ترین حالت ممکن، احتمال کمی از انجام چند اقدام اصلاحی را انتظار می‌کشد. اما نگاه غالب در این پاسخ‌های دریافتی، «بر عدم تغییر و استمرار سیاست‌های مخرب گذشته» حکایت دارد. پاسخ‌دهندگان به این پرسشنامه، پیامدهای «محیط‌زیستی» و «اجتماعی» بحران آب را بسیار جدی ارزیابی می‌کنند و بر این باورند که «انتخاب وزرا و معاونان رئیس‌جمهوری هماهنگ و باورمند به مسئلۀ آب در وزارتخانه‌های نیرو، جهاد کشاورزی، صنعت و معدن و تجارت و سازمان حفاظت محیط‌زیست و طراحی ساختار جدید و یکپارچه برای مدیریت منابع آب و محیط‌زیست»، گام‌های نخست تغییر در روند مدیریت منابع آب کشور است.