بایگانی مطالب برچسب: منابع آب زیرزمینی
دستدرازی به آبهای چندهزارساله
خراسان جنوبی در آستانه ورشکستگی آبی قرار دارد؛ استانی که حدود ۹۵ درصد آب مصرفی آن از منابع زیرزمینی تأمین میشود، درحالیکه میانگین کشوری این شاخص حدود ۴۵ درصد است. سالانه نزدیک به ۸۸۴ میلیون مترمکعب آب در استان مصرف میشود و ۸۷ درصد آن به کشاورزی اختصاص دارد؛ سهمی که نشان میدهد عبور از بحران آب، بدون اصلاح الگوی کشت و مدیریت تقاضا در این بخش ممکن نیست. نگرانی اصلی اما تنها حجم برداشتها نیست، بلکه سن و ماهیت منابعی است که از اعماق زمین استخراج میشوند. مطالعات سنیابی در دشت بیرجند نشان میدهد فقط حدود ۱۵ درصد آب برداشتشده از آبهای جوان، یعنی حاصل بارندگیهای چند دهه اخیر و دارای قدمت اندک، است، اما ۸۵ درصد آن به منابعی با قدمت چهار تا ۱۷ هزار سال تعلق دارد. این آبها عملاً تجدیدناپذیرند و برداشت از آنها، مصرف سرمایهای است که زیستپذیری استان را با بحرانی عمیقتر روبهرو میکند. بااینحال، مانند همیشه پای معیشت و کشاورزی در میان است.
بحران آبخوانهای یزد
با میانگین بارش کمتر از ۹۵ میلیمتر در سال، استان یزد به شدت به منابع آب زیرزمینی وابسته است. محمدعلی فهیمی، رئیس گروه مطالعات آبهای زیرزمینی یزد، هشدار میدهد که برداشتهای فراتر از توان اکولوژیک آبخوانها، منجر به فرونشست زمین در ۹ دشت استان و نفوذ آبهای شور شده است؛ بحرانی که اگر با رویکرد «توسعه پایدار» و مدیریت دقیق مصرف مهار نشود، زیرساختهای حیاتی استان را با خطر نابودی مواجه خواهد کرد.
تحول در مدیریت منابع آب
وزارت نیرو با ابلاغ دستورالعمل جدید مدیریت مشارکتی، گام مهمی در مسیر اصلاح حکمرانی آب برداشت؛ وظایف تصدیگری برای حفاظت و بهرهبرداری از منابع آب سطحی و زیرزمینی بهصورت تدریجی به تشکلهای بهرهبرداران و جوامع محلی واگذار خواهد شد.
استفاده از پساب، راهبرد خراسان شمالی برای کاهش برداشت از آبهای شیرین
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان شمالی، توسعه بازچرخانی آب و استفاده از پساب تصفیهشده در صنعت و فضای سبز را مؤثرترین راهکار کاهش فشار بر منابع آب شیرین و آبهای زیرزمینی استان عنوان کرد.
تشکیل کمیته فنی مشترک برای رفع موانع طرحهای فاضلاب استان تهران
نشست مشترک ادارهکل حفاظت محیط زیست استان تهران و شرکت فاضلاب تهران با هدف بررسی موانع اجرایی طرحهای فاضلاب، توسعه بازچرخانی پساب و تسریع در اجرای پروژههای زیربنایی برگزار شد؛ نشستی که در پایان آن، دو طرف بر تشکیل کمیته فنی مشترک برای پیگیری مستمر مسائل و هماهنگی بیشتر توافق کردند.
معدنکاوی در «قزلقشلاق» زندگی را خشکاند
بر فراز صخرههای باستانی کوه سنگر، باد طعم غبار تراورتن میدهد. از این ارتفاع چندهزارساله، شیب تپهها به سمتی سرازیر میشود که میان دو نیروی ناهمگون تقسیم شده است. در یک سو، سکوت باستانی دژهای سنگی دستساز و پهنه جهانی تختسلیمان، در فاصلهای کمتر از پنج کیلومتر، جا خوش کرده است. در سوی دیگر، غرش مداوم لودرهای معدن قزلقشلاق، این تمدن خفته در خاک را میتراشد. در «سفرنامه ابودلف در ایران» که در سال ۳۴۱ هجری قمری نوشته شده، آمده است: «شیز شهری است میان مراغه و زنجان و سهرورد و دینور و در کوههایی واقع است که دارای معادن طلا و جیوه و سرب و نقره و زرنیخ زرد و سنگ معروف به لعل بنفش است.» معادن «شیز» ــ نام قدیم این منطقه ــ قرنهاست که مورد بهرهبرداری قرار میگیرند؛ اما آن بهرهبرداری کجا و این غارت افسارگسیخته کجا.
چرا یک سال بارش مشکلات را حل نمیکند؟
علیرضا شریعت، دبیرکل فدراسیون صنعت آب ایران، با رد تصور بهبود شرایط آبی کشور صرفاً بر اساس میانگین بارندگیهای کشوری، نسبت به تداوم بحران آب در فلات مرکزی هشدار داد. وی تأکید کرد که توزیع نامتوازن بارشها، ۵ سال خشکسالی متوالی و تمرکز ۶۰ درصدی جمعیت در این مناطق، نیازمند تغییرات اساسی در حکمرانی آب، اصلاح شبکه توزیع و بازنگری در آمایش سرزمین است.
شکستن رکورد جهانی فرونشست در دشت جهرم- فسا
پدیده فرونشست در استان فارس با ثبت ۵۴ سانتیمتر در دشت جهرم-فسا رکورد فرونشستهای جهانی را شکسته است. این اتفاق در سایه سهولت در برداشت آبهای زیرزمینی اتفاق افتاده و نشانی واضح از هرجومرج و سوءمدیریت در بدنه حکمرانی آب و خاک دارد. پایینرفتن سطح ایستابی آب در جغرافیای استانی چون فارس که روزی عنوان پایتختی کشاورزی ایران را یدک میکشید، امروز با وقوع فرونشست، ترکهای وسیع در سطح دشتها و حتی در تاروپود بناهای تاریخی، مسکونی، فروچاله و دیگر پدیدههای انسانساخت، تنها یک پیام دارد: سفرههای زمین ته کشیدهاند.
چشمانداز بحران آب تهران؛ زیر تیغ خشکسالی و بیبرنامگی
وضعیت نامعلوم پایتخت
شهروندان تهرانی بهویژه در مناطق شرق و جنوبشرق (مناطق تأمین آب از سدهای لتیان و ماملو) از قطع مکرر آب و دسترسی نداشتن آب شرب شبکه در ساعتهای طولانی گزارش میدهند، اما شرکت آبفای کشور میگوید آب تهران جیرهبندی نیست و برنامهای هم برای جیرهبندی آن وجود ندارد. با وجود این ادعا، اما رئيسجهموری در سفری به کردستان نهتنها از احتمال زودهنگام جیرهبندی آب در تهران خبر داده، بلکه هشداری جدی در مورد احتمال تخلیه پایتخت، برای مقابله با تهدید آبی تهران نیز صادر کرده است؛ اگرچه پزشکیان از اینکه قرار است جمعیت تهران به کدام مقصد پایتخت را ترک کنند، حرفی نزده است.
پاسارگاد باغ شاهی که فرو مینشیند
|پیام ما| «آرامگاه بنیانگذار دودمان شاهان پارس در وسط یکی از باغهای شاهی واقع است که آب فراوانی در آن جاری است. درختان زیاد و سبزه و چمن آن را احاطه کرده است.» این توصیفی است که «اریستوبولوس» مورخ یونانی که همراه اسکندر بود، از پاسارگاد ثبت کرده. مطالعات باستانشناسان نیز نشان میدهد این منطقه سرزمینی آباد و حاصلخیز و مشجر بوده است. شاید امروز که بیم فرونشست تا عمق جان آثار بازمانده از عصر هخامنشی نفوذ کرده، باور این تصویر سخت باشد؛ اما پاسارگاد که در حال تبدیل شدن به دشتی غیرقابل کشت و سکونت است، روزگاری باغی بود مصفا که محبوبترین شاه هخامنشی در آن مقبرهای داشت. حالا همان مقبره در معرض تهدید فرونشستی به عمق ۲۰ سانتیمتر است و در تمام این سالها گوش شنوایی برای هشدار کارشناسان درباره تغییر الگوی کشت و توقف برداشتهای بیرویه از منابع آب زیرزمینی، وجود نداشته است.
دشت «بندان» سیستان؛ تعارض میان ذینفعان آب
