در ادبیات توسعه فرهنگی، صنایع‌دستی معمولاً در زمره حوزه‌هایی قرار می‌گیرد که در تقاطع اقتصاد محلی، میراث ناملموس و نظام‌های دانشی بومی شکل می‌گیرند. این ویژگی دوگانه سبب می‌شود که مدیریت آن صرفاً با منطق تولید صنعتی یا صرفاً با رویکرد حفاظت فرهنگی قابل‌توضیح نباشد. در ایران اما به نظر می‌رسد دقیقاً همین پیچیدگی ماهوی به یکی از نقاط مبهم در سیاست‌گذاری تبدیل شده است. با وجود گستره کم‌نظیر رشته‌های صنایع‌دستی، پراکندگی جغرافیایی تولید و نقش تاریخی آن در اقتصاد مناطق مختلف کشور، این حوزه در بسیاری از مباحث کلان توسعه‌ای کمتر به‌عنوان یک مسئله ساختاری موردتوجه قرار گرفته است. پرسش اساسی اینجاست که چرا یکی از قدیمی‌ترین نظام‌های تولید فرهنگی در ایران هنوز در سطح سیاست‌گذاری با یک چارچوب تحلیلی منسجم مواجه نشده است. از سوی دیگر تحولات چند دهه اخیر در اقتصاد جهانی صنایع فرهنگی، جایگاه صنایع‌دستی را در بسیاری از کشورها از یک فعالیت سنتی به بخشی از زنجیره اقتصاد خلاق ارتقا داده است؛ حوزه‌ای که به واسطه پیوند میان دانش بومی، طراحی معاصر، گردشگری فرهنگی و بازارهای جهانی می‌تواند به یکی از موتورهای توسعه محلی تبدیل شود. در چنین فضایی این پرسش اهمیت پیدا می‌کند که صنایع‌دستی ایران تا چه اندازه توانسته در این تحولات جایگاه خود را بازتعریف کند. آیا سیاست‌های موجود توانسته‌اند میان تولید سنتی، بازار معاصر و نظام آموزش و پژوهش پیوند ایجاد کنند یا آنچه شکل‌گرفته مجموعه‌ای از برنامه‌های پراکنده و کوتاه‌مدت بوده است که هنوز به یک راهبرد توسعه‌ای تبدیل نشده‌اند. هم‌زمان مجموعه‌ای از نشانه‌ها در سال‌های اخیر توجه پژوهشگران را به وضعیت این حوزه جلب کرده است؛ از تغییر الگوهای تولید و مصرف در بازار صنایع‌دستی گرفته تا تحول در ساختارهای اشتغال محلی، مهاجرت نیروهای ماهر، و تغییر نسبت میان دانش سنتی و آموزش رسمی در این حوزه. هر یک از این تحولات پرسش‌های مهمی را درباره آینده صنایع‌دستی ایران مطرح می‌کند: آیا زیرساخت‌های مدیریتی و سیاستی موجود قادر به‌مواجهه با این دگرگونی‌ها هستند؟ نقش نهادهای علمی و پژوهشی در تحلیل این تحولات چه بوده است؟ و مهم‌تر از همه اینکه در غیاب یک نظام داده‌محور و تحلیل‌محور، تصمیم‌گیری درباره آینده این حوزه بر چه مبنایی صورت می‌گیرد. همین پرسش‌ها زمینه‌ای است که در ادامه گزارش و در گفت‌وگو با کارشناسان به مناسبت آغاز هفته صنایع‌دستی این حوزه موردبررسی قرار می‌گیرد.

|پیام ما| وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در اولین نشست خبری خود با رسانه‌ها توضیحاتی درباره وضعیت اینترنت، اقدامات انجام شده در شرایط جنگ و تلاش برای برقراری ارتباطات ارائه کرد. در این نشست که روز سه‌شنبه (۱۹ خرداد ۱۴۰۵) برگزار شد، ضمن ارائه توضیحاتی درباره وضعیت فعلی اینترنت، به این معضل اشاره شد که محدودسازی اینترنت می‌تواند روند توسعه اینترنت روستایی با کندی مواجه کند؛ موضوعی که به گفته وزیر ارتباطات در راستای اهداف وزارت ارتباطات مبنی بر توسعه عدالت ارتباطی نیست.

تهاجم هوایی به یکی از پتروشیمی‌های ماهشهر در جنوب خوزستان، از آغاز دوباره جنگ پس از دو ماه آتش‌بس شکننده خبر می‌دهد. حوالی ساعت ۷:۳۰ صبح دوشنبه ۱۸ خرداد «پتروشیمی کارون» در ماهشهر هدف حملات هوایی قرار گرفت. این پتروشیمی یکی از پنج‌واحدی بود که ۱۵ فروردین نیز بمباران شده بود. حالا در آستانه سالگرد آغاز جنگ ۱۲ روزه و درحالی‌که سرنوشت مذاکرات هنوز مشخص نشده، حملات دوباره ازسرگرفته شده و خبرهایی از تهاجم به چند استان از جمله اصفهان و تهران منتشر شده است.

پای بوستان «سرخه‌حصار» دوباره به اخبار باز شده است، این بار نه برای درختانش. شهرداری منطقه ۱۳ همان جایی که پارک در آن قرار دارد، از ساخت شهربازی در این بوستان می‌گوید. سازمان منابع طبیعی اما می‌گوید مجوزی برای این کار داده نشده است.

ساکنان خانه‌ای مرمت‌شده در حوالی یزد دو جوان تهرانی‌اند که کار و زندگی در شهر زادگاهشان را رها کرده‌اند و راهی این شهر کوچک شده‌اند. می‌گویند برای آرامش خودمان آمدیم و تجربه سبکی نو از زندگی. راستش اینکه توی تهران هم دیگر نمی‌شد ماند. از همان ابتدا هم می‌دانستیم که خبری از مسافر و گردشگری نیست. تازه گردشگر خارجی هم اگر بیاید آن‌قدر هتل و بوتیک هتل هست که نوبت به ما نمی‌رسد. مرور شکل فعالیت این خانه و خانه‌های مشابه آنها، نکات قابل تأملی را یادآوری می‌کند.

پایان سال تحصیلی جاری در حالی رقم می‌خورد که هزاران دانش‌آموز در کشور به دلیل شرایط جنگی روزهای بسیار کمتری را در مدارس تجربه کردند و از سوی دیگر این فضای اضطراب‌آمیز با ابهام در نحوه برگزاری امتحانات نهایی و مصوبه تأثیر قطعی معدل در نتیجه کنکور بسیاری از آنها را به همراه معلمان و والدین خود معترض کرده است تا فعالیت مدارس در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ با اعتراضات دانش‌آموزان پایان پذیرد.

هنر شاید نتواند جلوی خشک‌شدن تالاب‌ها، آتش‌سوزی جنگل‌ها یا آلودگی هوا را بگیرد، اما می‌تواند آنچه را در حال رخ‌دادن است ثبت و روایت کند. این همان کاری است که هنرمندان عکاس، کاریکاتوریست و گرافیک در کتاب «محیط‌زیست از نگاه هنرمندان» انجام داده‌اند که روایتی از محیط‌زیست ایران و شاهدی بر زخم‌ها و آسیب‌های آن است. نهصد و چهل و نهمین شب از شب‌های مجله بخارا روز یکشنبه (۱۷ خرداد ۱۴۰۵) به رونمایی این کتاب در تالار استاد جلیل شهناز خانه هنرمندان ایران اختصاص داشت و «ابراهیم حقیقی» طراح گرافیک، «احمد عربانی» کاریکاتوریست و «سیف‌الله صمدیان» عکاس و مستندساز درباره محیط‌زیست ایران به روایت هنرمندان سخنرانی کردند.

شماره ۳۴۲۱ روزنامه «پیام ما» با تیتر اصلی «تابستانی گرم‌تر از همیشه» منتشر شد؛ گزارشی که با استناد به هشدارهای تازه هواشناسی، از احتمال تجربه یکی از گرم‌ترین تابستان‌های سال‌های اخیر خبر می‌دهد و تأکید می‌کند پرشدگی نسبی سدها به معنای عبور آسان از فصل گرما نیست.

از «پنی سیاه» انگلستان تا «سری باقری» در ایران قاجار، تمبرها هیچ‌گاه فقط تکه‌هایی کوچک از کاغذ نبوده‌اند. آن‌ها روایتگر تاریخ‌اند؛ اسنادی که نشان می‌دهند جهان چگونه تغییر کرده، دولت‌ها چگونه خود را به دیگران معرفی کرده‌اند و ایدئولوژی‌ها چگونه از دل تصویر و رنگ راهشان را به دورترین نقاط دنیا باز کرده‌اند. البته در دورانی که نامه‌ها جای خود را به پیام‌های فوری داده‌اند، تمبرها نیز کم‌کم از زندگی روزمره کنار رفته‌اند. بااین‌حال، برای مجموعه‌داران، این تکه‌های کوچک کاغذ همچنان اسنادی تاریخی‌اند که ردپای تحولات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی کشورها را در خود حفظ کرده‌اند. نوید پویش، مجموعه‌دار تمبر، در گفت‌وگو با «پیام ما» از تاریخ تمبر در ایران و جهان، بازار مجموعه‌داران و سرنوشت سفیران کاغذی فرهنگ در عصر دیجیتال می‌گوید.