از کودکان و نوجوانان دستگیر و بازداشت‌شده در حوادث اخیر چه می‌دانیم؟ هنوز آمار دقیقی از افراد زیر ۱۸ سال بازداشتی از سوی هیچ نهادی منتشر نشده، کمااینکه درباره بزرگسالان هم هنوز آمار و عدد مشخصی اعلام نکرده‌اند. فقط روز سه‌شنبه (۷ بهمن) مدیرکل مراقبت در برابر آسیب‌های اجتماعی آموزش‌وپرورش اعلام کرده بود «بسیاری از نوجوانان دستگیرشده‌ در حوادث اخیر بازماندگان از تحصیل بودند» و روز چهارشنبه (۸ بهمن) دبیر مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک درباره رسیدگی به پرونده افراد زیر ۱۸ سال که در این حوادث بازداشت شده‌اند، گفت: «عدد و آمار مشخصی ندارم که نشان دهد فردی زیر ۱۸ سال بازداشت شده باشد.» او همچنین در بخش دیگری از صحبت‌های خود در گفت‌وگو با «ایلنا» عنوان کرده: «اجازه نمی‌دهیم برای افراد زیر ۱۸ سال در محاکم و دادگاه‌ها از عنوان مجرمانه استفاده شود» و «اگر جایی در معارض با قانون شناخته شوند، به مراکز اصلاح و تربیت منتقل می‌شوند». اما نکته مهم و متفاوت میان دو گروه کودکان و بزرگسالان این است که بارها فعالان حقوق کودک درباره تبعات دستگیری کودکان هشدار داده‌اند و گفته‌اند باید با آنان با مدارا برخورد شود؛ چراکه روان آنها پس از دستگیری و بازداشت به‌سختی قابل‌بازیابی است. در گفت‌وگو با «منصور مقاره عابد»، فعال حقوق کودک و وکیل دادگستری، صحبت‌های دبیر مرجع ملی حقوق کودک را بررسی کرده‌ایم.

ادامه قطعی اینترنت، قطع‌شدن ارسال پیامک‌ها و مختل‌شدن تماس‌های تلفنی در شب‌ها، بی‌خبری را بیشتر کرده است. فقط در خبرگزاری‌های رسمی از بازداشت و دستگیری عده‌ای خبر داده شده، اما به‌طور دقیق تعداد آنها مشخص نیست. در میان همین اخبار هم وضعیت تعداد نوجوانان بازداشتی نامشخص است؛ نوجوانانی که در ناآرامی‌های سال‌های گذشته هم شاهد دستگیری و بازداشت آنان بوده‌ایم. پیش از قطعی اینترنت سراسری کشور نام چندتن از بازداشت‌شدگان نوجوان در فضای مجازی منتشر شد، اما با ادامه قطعی اینترنت خبر بیشتری از وضعیت آنها منتشر نشده است. هفته گذشته ۲۴ انجمن فعال حقوق کودک بیانیه‌ای را مبنی‌بر رعایت حقوق کودکان و نوجوانان بازداشتی و لزوم توقف فوری هرگونه برخورد خشونت‌آمیز با آنان امضا کرده بودند و قرار بود برخی از آنان پیگیر وضعیت این نوجوانان باشند. اما حالا چند انجمن به «پیام ما» می‌گویند قطعی اینترنت این کار را دشوار کرده است. «صالح نقره‌کار»، وکیل پایه یک دادگستری، به «پیام ما» توضیح می‌دهد به‌دلیل فعال‌نبودن اتحادیه کارگروه حقوق بشر «اسکودا» (اتحادیه سراسری کانون‌های وکلای دادگستری ایران) اکنون مراجعه این انجمن‌ها به اسکودا برای پیگیری، ناممکن است و آنها می‌توانند از طریق دادستانی‌ها و دادسراهای سراسر کشور موضوع را پیگیری کنند.

سال ۱۴۰۱ با شروع تجمعات و اعتراضات، نام دهه هشتادی‌ها زیاد شنیده شد و نسل‌های قبل‌تر، آنان را صدای خود می‌خواندند. حالا این روزها با گذشتن بیش از دو هفته از اعتراضات و ناآرامی‌ها در کشور، باز هم چهره‌هایی نوجوان در میان مردم دیده می‌شوند. روزهای گذشته هم شهروندان پیامک‌هایی مبنی‌بر توصیه به خانواده‌ها برای مراقبت از نوجوانان خود دریافت کردند و در این پیامک‌ها هشدار به «تصمیم قاطع بر عدم مماشات» داده شد. در این روزها سؤال اینجاست که فارغ از هر گروه و طیفی که فراخوان به حضور نوجوانان می‌دهد، باز کردن پای آنان به سیاست چه تبعاتی دارد و در این شرایط ملتهب چطور می‌توان مراقب آنان بود؟

نگاهی به کارزار اجباری‌شدن محیط‌زیست در مدارس