«اهالی «روستای پامنار» تا چند سال پیش «جغد ماهی‌خوار» را بدشگون می‌دانستند. می‌گفتند هر کس یکی از این جغدها را که پشت سد دز لانه داشت ببیند، تا شب نشده، باید بکشد و از شرش خلاص شود تا شومی جغد دامنگیرش نشود. شبکه‌های اجتماعی که به راه افتاد، یکی از اهالی خیلی اتفاقی عکسی از جغد ماهی‌خوار منتشر کرد. این تصویر دست به دست شد و به یکی از پرنده‌نگرها رسید که مدت‌ها به‌دنبال تصویربرداری از این گونه بود. بعد از آن، پای پرنده‌نگرهای دیگر هم برای دیدن جغد ماهی‌خوار به روستا باز شد و پامنار شد یکی از مقاصد گروه‌های پرنده‌نگری.» این روایت «نوید پارسایی»، پرنده‌نگر، مدرس و مؤسس «آکادمی حیات‌وحش ایران»، از رونقی است که پرنده‌نگری برای یکی از دورافتاده‌ترین روستاهای دزفول در شمال خوزستان به ارمغان آورده. حالا «جغد ماهی‌خوار» برای پامناری‌ها خوش‌قدم است و آن‌طورکه پارسایی می‌گوید: «قایقران‌های محلی قبل از رسیدن به لانه جغد ماهی‌خوار موتور قایقشان را خاموش می‌کنند، مبادا جغد بترسد و از آنجا برود و دیگر برنگردد.»

«می‌گویند پرنده مقدسی است». در روایت اهالی دشت ارژن و آنها که سالیان سال غاز قرمز را دیده بودند، این روایت دهن به دهن چرخیده و یک روایت قدیمی از شکار این پرنده هم وجود دارد: «وقتی یک شکارچی یکی از آنها را به خانه آورد، هرچه کردند آنقوت یا همان غاز قرمز نپخت و مجبور شدند آن را نخورند.» تالاب ارژن، ثبت‌شده در کنوانسیون رامسر است و از طرف یونسکو به‌عنوان ذخیره‌گاه زيست‌كره شناخته شده و حالا برای اولین‌بار در دنیا با یک روش علمی، این پرنده تالابی به‌عنوان گونه پرچم در این تالاب انتخاب و نماد تالاب ارژن شده است. صحبت از آنقوت میان اهالی روستاهای اطراف تالاب بالا گرفته، بچه‌ها در مدرسه درباره‌اش آموزش می‌بینند و مردم کوچه و خیابان هر کجا گعده‌ای دارند، اعضای انجمن «آوای بوم» و انجمن «آوای زیست‌بوم ارژن» به آنها درباره اهمیت این پرنده و چگونگی حفاظتش می‌گویند. آنقوت‌ها در حال حاضر در ارژن تعدادشان بیشتر از همیشه است و جانشان عزیزتر و همین هم حافظ تالاب است، تالابی فصلی که نگرانی‌ها از خشکی و تخریبش به‌دلایلی چون زمین‌خواری، برداشت آب، خشکسالی و … بالاست.

مدیرعامل انجمن حفاظت پرندگان آوای بوم گفت: برای اولین بار در دنیا از طریق روش‌های علمی پرنده «آنقوت» را به عنوان گونه پرچم تالاب ارژن معرفی کردیم.

پگاه جابری را بسیاری با پروژه‌های مرتبط با پرندگان می‌شناسند. عضویت او در تیم اجرایی حفاظت از بادخورک‌ها به چهار سال می‌رسد و دو سال هم مدیر اجرایی پروژه بوده است. او هم‌زمان با باشگاه پرنده‌نگری و پروژه‌ شمارش شکاری‌ها در گلوگاه همکاری می‌کند. بااین‌حال، فعالیت‌های حفاظتی پگاه جابری به پرندگان محدود نیست. او دو سال عضو هیئت‌مدیره مؤسسه رمیاران حیات‌وحش بود و پایان‌نامه خود را هم روی بررسی مطلوبیت زیستگاه خرس قهوه‌ای در منطقه پرور کار کرد. در همین روزهای اخیر پژوهش او و «علی شمس»، بیولوژیست حفاظت و محقق دکتری دانشگاه «کیپ‌تاون»، و «آصف رضاییان»، کارشناس ارشد مدیریت حیات‌وحش، درباره حضور سه گونه گربه‌سان در دو ذخیره‌گاه غیردولتی در شمال ایران در «CAT NEWS» منتشر شده است. در این گفت‌وگو از او درباره فعالیت‌هایش در حوزه حیات‌وحش و دشواری‌های کار روی گوشتخواران پرسیدیم.

نسل زد:

اواخر آبان‌ماه بود که صحبت از جمع‌آوری بازار خریدوفروش پرندگان فریدونکنار یک‌بار دیگر خبری شد. فعالان محیط‌زیست و فعالان حقوق حیوانات اما چندان با این خبر خوشحال نشدند. آنها معتقد بودند این کار صرفاً نمایشی است و تأثیر چندانی در میزان صید و شکار ندارد و باوجود جمع شدن بازار، همچنان خرید‌وفروش در جریان است و سازمان حفاظت محیط‌زیست به‌جای کارهای نمایشی باید مشکل را از ریشه حل کند و آن‌هم مقابله با صید و شکار و دامگاه‌داران است. «عطااله کاویان»، مدیرکل محیط‌زیست استان مازندران اما با پذیرش نقدها بر این نظر است که نباید جمع کردن بازار را کوچک شمرد. او معتقد است همین که حالا بازاری به‌صورت رسمی برای این کار وجود ندارد، موفقیت کوچکی نیست و حل کردن مسئله شکار و صید هم با روش‌های نظامی و انتظامی ممکن نیست و باید بومیانی را که سالیان سال به این کار مشغولند با آموزش، آن‌هم آموزش گسترده، برای همه قشرها از جمله کودکان این مناطق به‌سمت درست برد. با او درباره نقدها به این اتفاق و آنچه در منطقه در جریان است، به گفت‌وگو نشستیم که در ادامه می‌خوانید:

میترا دانشور در حوزه پرندگان فعالیت می‌کند. زمانی که از فعالیت در این حوزه حرف می‌زنیم، تنها به برنامه‌های حفاظتی توسط انجمن‌ها خلاصه نمی‌شود. او ابتدا به پرنده‌نگری علاقه‌مند شد و در پنج سال ۳۵۵ گونه را در داخل مرزهای ایران رکورد (مشاهده) کرد. او در سفرهای متعددی که به سایر کشورها داشت، توانست ۴۸۱ گونه به این فهرست اضافه کند و آنها را به ۸۳۶ مورد برساند. در گفت‌وگو با میترا دانشور از او پرسیدم چه شد که وارد حوزه پرندگان شد؟ آیا علاقه به مشاهده پرندگان به حفاظت از گونه‌های مختلف پرنده منجر می‌شود؟ و چرا زنان نسبت به سایر حوزه‌های حیات‌وحش در مقوله پرنده‌نگری و حفاظت از آنها حضور پررنگ‌تری دارند؟ در روزنامه «پیام ما» قصد داریم پنجشنبه‌ها گفت‌وگویی با زنان فعال در حوزه حیات‌وحش داشته باشیم که اولین آنها خانم دانشور است.