انرژی دیگر مزیت ایران در بین کشورهای منطقه نیست. یک‌چهارم حجم مصرف برق نداریم. دولت رئیسی قرار بود ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی بزند، یک‌دهم هم اتفاق نیفتاد. آخرین آمار رسمی، خبر از رشد ۱۶۶درصدی ناترازی برق دارد. اکنون ناترازی نزدیک ۲۰ هزار مگاوات است. فقط ضرر صنایع نیست، تولید دارو در پی محدودیت برق، ۳۰ درصد کاهش‌ یافته است. «محمد دانای معنوی» عضو کمیسیون مهندسی سیستم‌های سندیکای شرکت‌های تولیدکنندۀ برق، معتقد است سال دیگر ناترازی به بیش از ۲۵ هزار مگاوات می‌رسد؛ این یعنی بیشتر از یک‌چهارم حجم مصرف. وضعیت انرژی کشور در شرایط اورژانسی است. کمبود گاز در تابستان داشتیم، اما اکنون طبق گفتۀ معنوی، کمبود گاز به تابستان هم سرایت کرده و اکنون نیروگاه‌های شهید رجایی، نیروگاه شهید منتظر قائم و نیروگاه بندرعباس، همه مازوت سوزاندند. ما با یک‌ چرخه طرف هستیم؛ وقتی گاز نداریم و آب پشت سدها خالی است، صحبت از نیروگاه سیکل ترکیبی برای عبور از بحران انرژی، خنده‌دار است. وزیر نیروی دولت «پزشکیان» نیز مثل دولت قبل، تعهد ۱۰ هزار مگاوات احداث نیروگاه خورشیدی داده است؛ تعهدی که از دید معنوی تا زمانی که شبکه اصلاح نشود، مشکلات کشور را دوچندان می‌کند.

ناترازی برق در شروع دولت رئیسی، ۱۲ هزار مگاوات بود و اکنون در بهترین حالت، ۱۶ هزار مگاوات. پیامک‌های وقت‌وبی‌وقت کمپین «باانرژی» راهی از پیش نبرده و مدیرعامل توانیر، چند روز پیش اعلام کرد که امسال از مرز ۸۰ هزار مگاوات هم عبور می‌کنیم تا به ۲۰ هزار مگاوات ناترازی برسیم. رئیس هیئت‌مدیرۀ اتحادیۀ شرکت‌های تولیدکنندۀ برق، با قاطعیت عدم‌النفع ۱۵۰ هزار میلیارد تومانی امسال را تا پایان پیک تابستان به‌دلیل خاموشی‌ها تأیید کرده است. پیش‌بینی‌ شده با ادامۀ رویه (سالی ۳ تا ۸ درصد رشد مصرف) طی ۱۰ سال آینده، ناترازی برق به ۳۷ هزار مگاوات و به میزان یک‌سوم برق مصرفی کشور برسد. «پیام ما» در این گزارش برای کسب راهکاریی برای برون‌رفت دولت پزشکیان از این ناترازی شدید برق، به سراغ کارشناسان انرژی رفته است.

وقتی از «صدیقه ترابی» دعوت کردم تا به عنوان یکی از نامزدهای وزارت نیرو به «پیام ما» بیاید تا گفت‌وگو کنیم، با تردید پذیرفت. ترابی یکی از نامزدهای نهایی کمیته نیرو برای معرفی به رییس جمهوری بود اما با این‌حال به نظر می رسید که تحت تاثیر فضایی که حول این وزارتخانه شکل گرفته بود چندان امیدوار نبود که از موانع پیش روی زنان عبور کند. تردید او ناشی از فضایی بود که در دو سه هفته اخیر برای این وزارتخانه شکل گرفته است. تکرار این جمله که «اداره وزارت نیرو دشوار است و خیلی مردانه است. باید مردی توانمند وزیر شود که بتواند ناترازی آب و برق را رفع کند.» ادعایی که روشن نیست چگونه مطرح و ترویج شده است. او از سال ۷۹ در بدنه وزارت نیرو در سمت‌های مختلفی خدمت کرده و در دوره وزارت رضا اردکانیان، مدیرکل دفتر آب و آبفای این وزارتخانه بود. او در دوره مسئولیتش حتی از زبان منتقدانش به عنوان مدیری منضبط و باسواد شناخته می‌شود. او که دانش آموختهٔ دکتری عمران آب دانشگاه صنعتی امیرکبیر است در سال‌های گذشته برای اصلاح الگوی مدیریت منابع آب در ایران تلاش فراوانی کرده است. او اکنون به این نتیجه رسیده که اصلاح ناترازی در آب و برق نیازمند اتخاذ رویکردی کلان در حوزه توسعه در سطح کلان است و با بخشی‌نگری نمی‌توان کاری از پیش برد.

|پیام ما| بر‌اساس برآورد سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)، پتانسیل برق تجدیدپذیر در کشور در حدود ۱۲۴ هزار مگاوات است که یک‌چهارم آن در سه استان مرزی خراسان‌رضوی، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان قرار دارد. از‌سویی به‌دلیل نیاز مبرم کشورهای هم‌مرز با این سه استان (یعنی پاکستان و افغانستان) به برق، پیشنهاد می‌شود در این استان‌ها مجوز احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر صادرات‌محور ارائه شود تا نیروگاه‌های مذکور در کنار تأمین نیاز کشور در ایام اوج مصرف، برق تولیدی خود را به کشورهای هدف صادر کنند. مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی اعلام کرده است ارائه مجوز صادرات برق به بخش خصوصی، ضمن توسعه تجارت برون‌مرزی برق، منجر به بهبود اقتصاد برق و افزایش انگیزه برای سرمایه‌گذاری در این بخش خواهد شد. این مهم در قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق و برنامه هفتم پیشرفت دیده شده‌است اما اجرای آن نیاز به تغییر نگرش دولت و وزارت نیرو دارد.

نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی گفت: با تمام مشکلاتی که در ناترازی برق و فرسودگی نیروگاه‌ها وجود دارد تلاش بر این است تا با مدیریت صحیح، خاموشی‌ها در تابستان به حداقل برسد.

معاون استاندار تهران اعلام کرد که از ابتدای امسال همه ادارات موظف هستند که ۲۰ درصد برق مصرفی خود را از طریق نیروگاه‌های تجدیدپذیر تامین کنند.