بایگانی مطالب : آب
توسعه پایدار و تابآوری: دو روی یک سکه در مدیریت بحرانها
بودجههای بینتیجه، دریاچه خشکیده
|پیام ما| براساس آخرین تصاویر ماهوارهای و گزارشها امروز دریاچه ارومیه در بحرانیترین وضعیت خود طی دو دهه گذشته است، این درحالیاست میلیاردها تومان طی سالهای گذشته صرف احیای این دریاچه آب شور شده است. از سوی دیگر، بهگفته رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، هنوز تکلیف سال آینده برای احیای این دریاچه مشخص نیست.
صید غیرقانونی کوسهها در خلیجفارس
صید بیرویه کوسه در خلیجفارس، این گونه را در معرض انقراض قرار داده است. کوسهماهیها از نسل ماهیان غضروفی اولیه هستند که با وجود ممنوعیتهای اعمالشده، برداشت فراگیر و عرضه آنها در بعضی رستورانها و بازارهای محلی ادامه دارد. این روند در سالهای اخیر به یکی از نگرانیهای مهم حوزه شیلات و محیطزیست تبدیل شده است؛ چراکه شکار گسترده آنها، چه برای استفاده از گوشت و چه برای فروش باله، زنجیره غذایی را بر هم میزند و تنوعزیستی خلیجفارس را تهدید میکند.
گزارش معیوب ناظران بر آب در زمانه «بحران»
در پایان سالهای برنامههای توسعه پنجساله کشور، ناظران گزارشی از میزان تحقق اهداف برنامهها منتشر میکند. گزارشهایی که معمولاً چندان امیدبخش نیست. موضوعی که بخشی از آن طی سالها به گردن «نظارت نداشتن بر اجرای برنامهها» افتاده است. حالا گزارش یکساله وزارت نیرو از اجرای اهداف در برش یکساله برنامه هفتم پیشرفت کشور، به دولت و مجلس ارائه شده است. اما مرکز پژوهشهای مجلس در بررسی این گزارش در مورد گزارش معیوب ناظران هشدار داده است و میگوید این موضوع میتواند موجب شود برنامهها یا بهصورت کامل یا بهموقع عملی نشوند و بحران آب عمیقتر شود. این مطالعه میگوید در مورد تأمین از منابع آب سطحی، تأمین از منابع آب زیرزمینی، مصارف بخش کشاورزی و جبران تراز در سدها، تحقق محاسبهشده صحیح نیست. همچنین، سنجههای برنامه برای یک سال نرمال باید با توجه به تغییرات بارش، با تناسب منطقی بین اهداف برنامه و عملکرد سالیانه صورت بگیرد، ولی گزارش ناظر اجرایی اینگونه نیست. حتی در مواردی تعارض موجود بین وضعیت سنجه در سال پایه و در طول سالهای برنامه نامشخص است و همچنین اهداف ناهمگن تنظیم شدهاند.
برنامههای ناکافی برای نجات «اصفهان»
برنامه هفتم توسعه، دولت را مکلف به استفاده از پساب برای تأمین آب مورد نیاز آبیاری فضای سبز و صنایع کرده است. حالا شهرداری اصفهان از طرحی رونمایی کرده که به «رینگ پساب» موسوم است و طبق گفته شهرداری، میتواند تمام آب مورد نیاز فضای سبز اصفهان را از طریق تصفیهخانهها فراهم کند. شهرداری اصفهان مدعی است مزایای طرحی که حداقل پنج سال احداث و تکمیل آن به درازا خواهد کشید، بیشتر از این حرفهاست و رینگ پساب آبخوانها را هم تغذیه میکند. کارشناسان اما میگویند اقدام شهرداری برای نجات درختان نصف جهان عالی است، اما راهحل نجات کلانشهر اصفهان و زایندهرود نیست و تمرکز بر آن بهعنوان راهحل اصلی، مسئله را به حاشیه میبرد: «طرحهای پساب و انتقال آب در کنار هم نمیتوانند نیمی از اضافهبرداشت از حوضه آبریز زایندهرود را هم جبران کنند. همهچیز کاهش برداشت و احیای زایندهرود و زندهکردن طبیعی آبخوانهاست. این موضوعی است که نباید به حاشیه برود.»
فنسها و فاصلهها
عدالت و اخلاق در مسئولیت اجتماعی
تور ماهیگیرها در خزر کمجان پهن شد
«دریا خودش را عقب کشیده است و حالا ماهی هم مثل قبل نیست. با وجود آمار سازمان شیلات از تعداد صیادان قانونی خزر، حدود یکسوم از صیادهای تعاونیهای صید پره در طول نوار ساحلی خزر برای آغاز فصل صید به صیدگاهها آمدهاند.» اینها خلاصهای از صحبتهای ماهیگیران خزر با «پیام ما» است که چند روزی است مانند هر سال به آب زدهاند: «تور را در بیابان پهن میکنیم نه دریا.» مشکلات اقتصادی، گرانی تور، کمبود سهمیه بنزین و گازوئیل هم بر مشکلات ماهیگیران شمال اضافه کرده است؛ تاجاییکه بهگفته خود این صیادان، بسیاری از جوانترها ترجیح دادهاند کار کارگری در شهر را انتخاب کنند. امسال هم مانند هر سال از نیمه مهر، فصل به دریا زدن در شمال ایران شروع شده و تا نیمه فروردین سال بعد ادامه خواهد داشت. ماهیگیران اما امسال دلشان را به مرغان دریایی خوش کردهاند، میگویند: «امسال مرغهای دریایی زودتر آمدند، شاید قرار است دریا رونق داشته باشد.»
بهشت ایرانی جهنم میشود
در تاریخ ایران، باغ تنها فضایی برای آسایش یا تفریح نبوده؛ تصویری از نظم، عقلانیت و هماهنگی میان انسان و جهان است. باغ ایرانی تلاشی است برای بازآفرینی بهشت گمشده بر زمین؛ نظمی هندسی که در آن آب، گیاه، نور و بنا، استعارهای از چهار عنصر خلقتاند. اما در روزگار ما، این میراث جهانی آرامآرام رنگ میبازد. شهرهای مدرن، با توسعه مهارنشدنی، ریشه باغها را میخشکانند و آنها را به تکههایی از خاطره بدل میکنند. در اصفهان، که روزگاری به «شهر باغها» شهره بود، دیگر جز نامی از بسیاری از باغهای قاجاری و صفوی باقی نمانده است. در شیراز، باغهای تاریخی در سایه برجها فرو رفتهاند. در تهران، آخرین نفسهای باغهای قاجاری شمیران میان ویلاهای لوکس و خیابانهای آسفالته گم شده است. در این میان، پرسش اصلی آن است که چگونه میراثی که در سال ۲۰۱۱ با عنوان «باغ ایرانی» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد، امروز تا این اندازه آسیبپذیر و بیدفاع مانده است؟
وقتی طالبان میراب منطقه میشود!
از بیآبی هامون تا بیتوجهی مسئولان
چالش آبی که میخوریم و آبی که مینوشیم
«چالش آبی که میخوریم و آبی که مینوشیم». اگرچه که آب را مینوشیم، ولی چگونه و طی چه فرایندی آب را میخوریم؟ پاسخ به این پرسش، مجموعهای از تعاملات، رفتار و کنشهای بیپایان انسان با مایع بیبدیل آب را نمایان میسازد. فارغ از اینکه بخواهیم در این مقال به همه عوامل خرد و کلان تولید چالشهای آبی و محیطزیستی در ایران و یا جهان بپردازیم، شاید تعجب کنید که ریشه عمومی بسیاری از چالشهای آبی ایران و تبعات خسارتبار آن شامل ضعف کمی و کیفی آب و کاهش ظرفیت ذخیره منابع آبی و نابودی مراتع ارزشمند، حذف فیزیکی عرصههای آبی، فرونشست، ریزگرد، مهاجرتهای آبی و تنشهای اجتماعی و امنیتی آب بر سر همین آبی است که میخوریم.
