بایگانی مطالب :
وقتی تابآوری کافـــــی نیست
| پیام ما | وقتی واژهای در گفتوگوهای عمومی بیش از اندازه تکرار میشود، شاید بیش از آنکه نشانه گسترش یک دانش یا مفهوم باشد، نشانه بحرانی باشد که آن مفهوم میکوشد توضیحش دهد. «تابآوری» یکی از همین واژههاست؛ مفهومی که در سالهای اخیر از ادبیات تخصصی روانشناسی و مدیریت بحران خارج شده و به بخشی از زبان روزمره، رسانهها و حتی سخنان مسئولان تبدیل شده است. اما آیا تکرار مداوم این واژه به معنای افزایش ظرفیت جامعه برای مواجهه با بحرانهاست یا برعکس، نشانه فرسودگی جامعهای است که هر روز با شکل تازهای از بحران روبهرو میشود؟ این پرسشی بود که در آخرین نشست از سلسلهنشستهای «تابآوری در بحران» مؤسسه «رحمان» با عنوان «تابآوری روانشناختی» محور بحث قرار گرفت. نشستی که با همکاری مؤسسه «معین» و با دبیری «اشرفالسادات موسوی» برگزار شد و در آن «مریم رسولیان»، روانپزشک و استاد دانشگاه علوم پزشکی ایران، «امیرحسین جلالی ندوشن»، دانشیار روانپزشکی و سخنگوی انجمن علمی روانپزشکان ایران و «آرزو دیداری»، روانشناس، رواندرمانگر و فعال مدنی، از زاویههای مختلف به مفهوم تابآوری، امکانها و محدودیتهای آن پرداختند. در این نشست بیش از همه درباره تردید نسبت به برداشت رایج از تابآوری صحبت شد؛ برداشتی که گاه مسئولیت مواجهه با بحران را به دوش افراد میاندازد و نقش ساختارها، نهادها و سیاستگذاریها را به حاشیه میراند.
آقای پزشکیان، کنار ما باشید برای حفظ هیرکانی
شهــرکُــشــــــی
جنگ، جان شهر را میگیرد
در روزهایی که غرش جنگندهها و سایه سیاه جنگ، زیست روزمره بسیاری از مردم منطقه را تغییر داده است، «سید ابراهیم حسینی» رئیس شورای اسلامی شهر شیراز در حرکتی متفاوت با ارسال نامهای خطاب به اعضای شوراها و پارلمانهای شهری در شهرهای خواهرخوانده شیراز (نانجینگ در چین، دوشنبه در تاجیکستان، نیکوزیا در قبرس، چونگچینگ در چین، وایمار در آلمان، پچ در مجارستان و نووی ساد در صربستان) در اقصینقاط جهان، صدای غیرنظامیانی شده است که قربانی مستقیم تحولات اخیر شدهاند. «پیام ما» به همین بهانه در گفتوگو با رئیس شورای شهر شیراز، چرایی نگارش این نامه و نگاه حقوقی و انسانی نویسنده به مقوله «جنگ در شهر» را مورد واکاوی قرار داده است.
کودکــیِ آشفتــــه در جنگ
کودکی مدتی است که در گیرودار جنگ به فراموشی سپرده شده است. مدارس تعطیل است، والدین بیحوصلهاند و کودکان در دنیای پر ترس خود تنها ماندهاند. همین بهانهای برای برگزاری نشست «جنگ و کودک» شد. در این نشست از مقامات دولتی، مدیر مرجع ملی حقوق کودک، رئیس کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و معاونت آموزشوپرورش نیز دعوت شده بودند؛ اما هیچکدام نیامدند.
بازارچه جنت؛ گمشده در میان وعدهها
نزدیک به چهار ماه از آتشسوزی «بازارچه جنت» تهران گذشته و کسبهای که در عرض بیست دقیقه حاصل یکعمر زحمتشان سوخت، هر روز مقابل شورای شهر، شهرداری و «شرکت ساماندهی» تجمع میکنند تا شاید وعدههای وام و جبران خسارت به نتیجه برسد. یکی از غرفهدارها میگوید: «با ازدستدادن غرفهام راحتتر کنار آمدم تا اتفاقات بعدش» و دیگری تکرار میکند: «ما فقط داریم میدوییم». در هفتهها و ماههای پس از آتشسوزی، زمان برای بازماندگان این حادثه مدام کش آمده و وعدههای بیسرانجام ناامیدیشان را بزرگتر کرده است.
اضمحلال شبکه درمان اعتیــــــاد
درمان اعتیاد در کشور که با قانون مصوب سال ۱۳۸۳ به یکی از پیشروترین شبکههای درمان سوءمصرف مواد مخدر در منطقه تبدیل شد و از سوی سازمان بهداشت جهانی مورد تشویق قرار گرفت، اکنون با سیاستهای وزارت بهداشت، ورشکستگی مراکز درمانی، نشت دارو به بازار سیاه، کمیابی شربت تریاک و بازگشت به مصرف مواد سنتی موجب شده تا درمانگران اعتیاد نسبت به اضمحلال و فروپاشی شبکه درمان اعتیاد در کشور نگران شوند.
مطالبهگــــری کِی به نتیجه میرسد؟
درحالیکه بسیاری از مشکلات جامعه صرفاً بهعنوان «وضعیتهای موجود» دیده میشوند، «محمد ایرانمنش»، استاد دانشگاه و کنشگر مدنی، معتقد است؛ آنچه یک وضعیت را به «مسئله اجتماعی» تبدیل میکند، نه خود آن، بلکه فرایند هوشمندانه مطالبهگری و اقناع افکار عمومی و نهادهای رسمی است؛ فرایندی که بدون آن، حتی جدیترین آسیبها نیز ممکن است هرگز به دستور کار سیاستگذاری راه پیدا نکنند.
نگهبانان میراث یک سرزمین
«انگار یکی از اعضای خانوادهمان آسیب دیده باشد. همه فقط دویدیم به سمت موزه» خانهاش در بمباران آسیب دیده، اما قبل از آنکه کاری کند، خانواده را به جای امنی برده و خود را رسانده به موزهای که سالها عمرش را در آن گذرانده و آن روز در حریمش بمب سنگرشکن به زمین خورده بود: «آدم عاقل از خطر فرار میکند، اما من و همکارانم بعد از بمباران به سمت محل خطر دویدیم، به سمت موزه» این بخشی از هزاران روایتی است که در جنگ شنیده نشد. روایات بسیاری پشت تلخی گزنده تصاویری که از تخریب میراثفرهنگی منتشر شد، پنهان شدند. روایت آدمهایی که در کنار تمام نگرانیهایشان، به فکر میراثفرهنگی ایران بودند و فارغ از تمام کمبودها و بیمهریها، پای آن ماندند. در جنگ کمتر از آنها گفته شد، حتی خودشان هم فکر میکنند بهتر است کمتر صحبت کنند، چون معتقدند کاری که کردهاند وظیفهشان بوده. امروز وقت نقل روایت شنیده نشده آنهاست. امروز که روز جهانی «موزه و میراثفرهنگی» است.
وقتی پرده کنار میرود، جامعه نفس میکشد
| پیام ما | در روزگاری که بحران، شکل ثابت زندگی شده و آدمها هر روز میان اضطراب، ناامنی و فرسودگی روانی دستوپا میزنند، تابآوری دیگر فقط یک مفهوم دانشگاهی نیست. ضرورتی است برای دوام آوردن. در چنین وضعیتی، هنر گاهی کاری میکند که سیاست و اقتصاد از انجامش ناتواناند. تئاتر، با روایت رنجهای مشترک و ساختن امکان گفتوگو، میتواند آدمها را دوباره به هم و به زندگی پیوند بزند. مهدی حشمتی، کارشناس تئاتر، در گفتوگو با «پیام ما» از نقشی میگوید که صحنه نمایش میتواند در بازسازی روح جمعی جامعه ایفا کند.
